Jij in het team (Burgerschap mbo 3 en 4, Individu en groep 4)

Foto: PattayaPatrol, CC BY-SA 4.0

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   N I V E A U 3 E N 4

Jij in het team

Op stage, op je werk, bij sport of in de klas werk je samen. Soms gaat dat vanzelf, soms schuurt het. Wat leer jij van je eigen ervaringen?

Les 4  ·  Individu en groep

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Introductie

Studenten verkennen hun eigen ervaringen met samenwerken en groepsdruk op stage, op het werk, bij sport en in de klas. Ze leren wat een team sterk maakt, wat groepsdruk is en hoe je feedback geeft, en schrijven in een opdracht tips voor een nieuwe stagiair in hun beroep. Mbo niveau 3 en 4, ongeveer 40 minuten. Past bij de sociaal-maatschappelijke dimensie van loopbaan en burgerschap en bij het thema Individu en groep uit het expertadvies voor het nieuwe burgerschapsonderwijs.

Instructies

Werkbladen

Onderdelen in deze les

Foto: PattayaPatrol, CC BY-SA 4.0

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   N I V E A U 3 E N 4

Jij in het team

Op stage, op je werk, bij sport of in de klas werk je samen. Soms gaat dat vanzelf, soms schuurt het. Wat leer jij van je eigen ervaringen?

Les 4  ·  Individu en groep

Over deze les: les 4 van het thema Individu en groep, voor mbo niveau 3 en 4, ongeveer 40 minuten. Studenten verkennen hun eigen ervaringen met samenwerken en groepsdruk op stage, op het werk, bij sport en in de klas, en verbinden die met hun beroep en de samenleving.

Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les vooral onder de sociaal-maatschappelijke dimensie (deelnemen aan groepen en samenleven met anderen). In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Individu en groep, eis 4) gaat het om eigen ervaringen met de verhouding tussen individu en groep, verbonden met samenleving en beroep.

Let op: bij groepsdruk kunnen persoonlijke en soms pijnlijke ervaringen naar boven komen. Niemand hoeft iets te delen wat hij of zij niet wil. Een voorbeeld van iemand anders mag ook. Image credit: PattayaPatrol, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 4

Na deze les:

1

Je kan een eigen ervaring met samenwerken beschrijven: wat ging goed en wat niet.

2

Je kan uitleggen wat groepsdruk is en dat die positief en negatief kan werken.

3

Je kan uitleggen waarom samenwerken belangrijk is in jouw beroep en in de samenleving.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les komen ze terug in de terugblik.

S T A R T V R A A G

LES 4

In welk team werk jij het vaakst samen?

1

Op mijn stage of werk

2

Bij sport of een club

3

In de klas, bij groepsopdrachten

4

Thuis, in mijn gezin of huis

Startvraag: vraag na de uitslag twee studenten wat hun team goed doet, en wat er weleens misgaat. Bewaar de voorbeelden: je kunt ze verderop in de les gebruiken.

I N D I V I D U E N G R O E P

LES 4

Wat maakt een team sterk?

  • Een gezamenlijk doel. Iedereen weet waar het team voor staat.

  • Afspraken. Wie doet wat, en wanneer?

  • Vertrouwen. Je durft een fout te melden of hulp te vragen.

  • Feedback. Je zegt wat beter kan, op een respectvolle manier.

Uitleg: vraag bij elk punt om een voorbeeld uit de startvraag. Wat gebeurt er in een team waar je geen fout durft te melden? In de zorg, de bouw of de keuken kan dat gevaarlijk zijn.

Extra vraag voor snelle studenten: welk van de vier punten mist het vaakst bij groepsopdrachten op school?

V R A A G

LES 4

In het team van Naomi weet niemand wie de online bestellingen afrondt. Daardoor wachten klanten soms dagen. Wat ontbreekt hier vooral?

A

Afspraken over wie wat doet

B

Vertrouwen in elkaar

C

Een gezamenlijk doel

D

Gezelligheid in het team

Antwoord: A. Het team wil vast wel dat klanten tevreden zijn, maar niemand weet wie de taak heeft. Een duidelijke afspraak lost dat op. Vraag door: wie in het team zou die afspraak moeten maken?

K E R N B E G R I P

LES 4

Groepsdruk

Je doet iets omdat de groep het doet of van je verwacht, ook als je het zelf niet wilt. Groepsdruk kan openlijk zijn ('doe nou mee') of stil: je wilt er gewoon bij horen. Het kan je helpen, maar ook iets laten doen waar je later spijt van hebt.

Kernbegrip: iedereen heeft last van groepsdruk, ook volwassenen en leidinggevenden. Erbij willen horen is heel menselijk. Het gaat erom dat je merkt wanneer het gebeurt.

I N D I V I D U E N G R O E P

LES 4

Groepsdruk heeft twee kanten

Positief

Het team werkt hard, dus jij ook. Iedereen houdt zich aan de hygiëneregels, dus jij ook.

Zo helpt de groep je om beter te worden en je aan afspraken te houden.

Negatief

Collega's slaan een veiligheidsstap over om sneller klaar te zijn. De groep lacht om een collega, en jij lacht mee.

Je doet dan iets wat tegen je eigen gevoel of tegen de regels ingaat.

Uitleg: vraag studenten om bij elke kant een eigen voorbeeld te bedenken, zonder namen te noemen. Wat maakt het moeilijk om niet mee te doen met negatieve groepsdruk?

Hulpzin voor wie vastloopt: positieve groepsdruk trekt je omhoog, negatieve groepsdruk trekt je mee.

W A T D E N K J I J ?

LES 4

In een bekend experiment moesten mensen zeggen welke lijn even lang was als een voorbeeldlijn. De rest van de groep gaf expres een fout antwoord. Wat gebeurde er vaak?

A

Iedereen gaf toch het goede antwoord

B

De groep veranderde haar antwoord

C

Het experiment werd stopgezet

D

Veel deelnemers gingen mee met de groep

Antwoord: D. Dit is het experiment van de psycholoog Solomon Asch uit de jaren 50. De opdracht was makkelijk: alleen al zag bijna iedereen het goede antwoord. Maar als de rest van de groep een fout antwoord gaf, ging een groot deel van de deelnemers minstens één keer mee met de groep.

Vraag: waarom zou je meegaan met een antwoord waarvan je ziet dat het fout is?

I N D I V I D U E N G R O E P

LES 4

Samenwerken in jouw beroep

In bijna elk beroep werk je samen: in de zorg met andere zorgverleners, in de bouw met andere vakmensen, in de winkel met je team.

  • Je komt afspraken na en houdt elkaar op de hoogte.

  • Je zegt het als iets niet veilig is, ook als de groep anders doet.

  • Ook buiten je werk doe je mee: in een club, in de buurt of als vrijwilliger.

Uitleg: samenwerken is een van de dingen waar werkgevers het meest op letten bij stagiairs. Wie zich alleen aanpast, valt niet op. Wie alleen zijn eigen gang gaat, ook niet in positieve zin. Een goede teamspeler doet allebei: meedoen en zelf nadenken.

Vraag: hoe ziet samenwerken eruit in jullie eigen beroep?

K E R N B E G R I P

LES 4

Feedback

Je vertelt een ander wat je ziet en wat het met jou of het werk doet. Goede feedback gaat over gedrag, niet over de persoon. Bijvoorbeeld: 'Je was deze week drie keer te laat. Daardoor moest ik jouw taken overnemen.'

Kernbegrip: laat studenten het verschil horen. 'Jij bent lui' gaat over de persoon. 'Je hebt de vloer niet gedweild' gaat over gedrag. Over gedrag kun je praten, over iemands persoon wordt het al snel ruzie.

J O U W A N T W O O R D

LES 4

Beschrijf een situatie op stage, werk, sport of in de klas waarin de groep druk zette. Wat deed jij, of wat zou je nu doen?

Open vraag: studenten hoeven geen persoonlijke ervaring te delen als ze dat niet willen. Een voorbeeld dat ze bij een ander zagen, of een verzonnen voorbeeld, is ook goed. Zet de antwoorden eventueel anoniem.

Goede antwoorden beschrijven de situatie, wat de groep verwachtte en een eigen keuze. Vervolgvraag: wat had je geholpen om je eigen keuze te maken?

S T E L L I N G

LES 4

Op je stage moet je je aanpassen aan het team, ook als je het ergens niet mee eens bent.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens één argument geven. Er is geen goed of fout antwoord: het gaat om het onderbouwen van een standpunt.

Vraag door op het verschil tussen gewoontes van het team (hoe jullie de pauze regelen) en dingen die onveilig of oneerlijk zijn. Bij dat laatste kun je terecht bij je praktijkopleider of je begeleider van school.

O P D R A C H T

LES 4

Tips voor een nieuwe collega

1

Vertel om de beurt kort over een team waarin je zat: wat ging goed, en wat liep mis?

2

Kies samen één ervaring. Welk kenmerk van een sterk team was er juist wel, of ontbrak?

3

Schrijf twee tips voor een nieuwe stagiair in jullie beroep: hoe word je een goede teamspeler?

10

minute

00

second

In drietallen

Opdracht: loop rond en help bij stap 2 met de vier kenmerken: doel, afspraken, vertrouwen en feedback. Laat aan het eind elk drietal één tip noemen en verzamel ze op het bord. Zo ontstaat een lijst voor nieuwe stagiairs.

Hulp voor wie vastloopt: denk aan je eerste week op stage. Wat had je toen graag geweten?

V R A A G

LES 4

Bilal is de enige in zijn team die zijn veiligheidsbril draagt. Collega's zeggen dat hij zich aanstelt. Waar is dit een voorbeeld van?

A

Positieve groepsdruk

B

Negatieve groepsdruk

C

Feedback geven

D

Een huisregel

Antwoord: B. De groep zet Bilal onder druk om iets onveiligs te doen: zijn bril afzetten. Dat is negatieve groepsdruk. Feedback zou gaan over gedrag en het werk beter maken. Hier gebeurt het tegenovergestelde.

Vraag door: wat kan Bilal doen? Bijvoorbeeld rustig uitleggen waarom hij de bril draagt, of het bespreken met zijn leidinggevende.

T E R U G B L I K

LES 4

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Een eigen ervaring met samenwerken beschrijven: wat ging goed en wat niet

2

Uitleggen wat groepsdruk is en dat die positief en negatief kan werken

3

Uitleggen waarom samenwerken belangrijk is in jouw beroep en in de samenleving

4

Geen, alle drie lukken me

Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Moet dat verplicht?

Een zorgverzekering, naar school tot je 18e, niet roken in het café: de samenleving verplicht je tot veel. Volgende les bepaal jij waar voor jou de grens ligt, en wat je kunt doen als je het niet eens bent met een regel.

  • Je kan je standpunt over een verplichting geven, met argumenten voor en tegen.

  • Je kan uitleggen hoe je op een democratische manier invloed uitoefent op een regel.

Volgende les: thema Individu en groep, les 5.

Klik hier

Image credit: LessonUp