§3.3 Regelmaat in tabellen (leerjaar 3)

3

Formules en grafieken

Paragraaf 3.3

Regelmaat in tabellen

Welk getal komt er na 8, 11, 14? Hoe herken je zo'n patroon in een tabel?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 14 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen bepalen de toename per stap in een tabel, herkennen lineaire en niet-lineaire tabellen en zetten een tabel door. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 3 Formules en grafieken, paragraaf 3.3. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

3

Formules en grafieken

Paragraaf 3.3

Regelmaat in tabellen

Welk getal komt er na 8, 11, 14? Hoe herken je zo'n patroon in een tabel?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 3 Formules en grafieken, paragraaf 3.3 Regelmaat in tabellen. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

3.3  Regelmaat in tabellen

Leerdoelen

3.3.1

Je kunt in een tabel de toename per stap bepalen.

3.3.2

Je kunt een lineaire tabel doorzetten en ontbrekende waarden invullen.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Startvraag

Het abonnement

Een app kost in maand 1 8 euro, in maand 2 11 euro en in maand 3 14 euro. Wat kost maand 4 als dit zo doorgaat?

A

15 euro

B

16 euro

C

18 euro

D

17 euro

Van 8 naar 11 naar 14: elke maand 3 euro erbij, dus 14 + 3 = 17. Wie 15 kiest, telt 1 erbij. Wie 16 kiest, telt 2 erbij (de stap tussen de eerste twee getallen is verkeerd gelezen). Wie 18 kiest, rekent 14 + 4 (het maandnummer erbij). Vraag door naar hoe leerlingen de stap vonden.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

De toename per stap

Kijk bij elke stap in x hoeveel y verandert. Dat is de toename.

Bij deze tabel is de toename steeds +3. De tabel is dus lineair en loopt op een vaste manier door: 14 + 3 = 17.

Laat leerlingen de toename zelf onder de tabel zetten voordat ze de rij lezen. Dit is de werkwijze voor de rest van de les: eerst de verschillen, dan pas conclusies. Een afname is ook een toename, maar dan negatief. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Opdrachten Kennis

1

Is deze tabel lineair?

A

Ja, y stijgt steeds

B

Ja, y is steeds een oneven getal

C

Nee, de toename wordt steeds groter

D

Nee, y begint bij 1

De toenames zijn +3, +5, +7, +9: niet gelijk, dus niet lineair. Wie A kiest, denkt dat stijgen genoeg is. Wie B kiest, kijkt naar de waarden in plaats van naar de toename. Wie D kiest, denkt dat het beginpunt de eigenschap bepaalt. Overigens zijn dit de kwadraten 1, 4, 9, 16, 25. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Drie soorten tabellen

Kijk naar de toenames om te zien wat voor tabel je hebt.

Gelijke toename

Bijvoorbeeld +3, +3, +3. Dit is een lineaire tabel.

Toename groeit

Bijvoorbeeld +3, +5, +7. De grafiek buigt omhoog.

Steeds dubbel

Bijvoorbeeld 3, 6, 12, 24. De toename verdubbelt ook.

Alleen de eerste soort is lineair. De tweede (kwadratisch) en de derde (exponentieel) komen in latere hoofdstukken terug. Het gaat hier om het herkennen aan de toenames, niet om het rekenen. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Voorbeeldopdracht 1

Een tank bevat 40 liter. Elke 100 km gaat er 6 liter uit. Hoeveel liter zit er na 500 km (x = 5) in?

gegeven

y: 40, 34, 28, 22

Toename per stap: −6

uitwerking

Bij x = 4 is y = 22 − 6 = 16

Bij x = 5 is y = 16 − 6 = 10

antwoord

Na 500 km zit er 10 liter in de tank.

Het is een lineaire tabel met een afname van 6 per stap. Je kunt ook direct rekenen: 40 − 5 · 6 = 10. Laat leerlingen beide manieren zien. Wie 16 antwoordt, stopt een stap te vroeg bij x = 4. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Opdrachten Toepassing

2

De tabel is lineair. Welk getal staat bij het vraagteken?

x loopt met stappen van 2 op en y gaat van 3 naar 8 naar 13: elke stap is +5. Dus 13 + 5 = 18. Wie 16 antwoordt, telt 3 op (een stap van x tot 6 is geen +3). Wie 19 antwoordt, telt 6 op, de nieuwe waarde van x. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Vul de ontbrekende woorden in.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Opdrachten Toepassing

3

Als y bij elke stap evenveel toeneemt, is de tabel lineair.

Bij een lineaire tabel met +4 per stap volgt na 20 de waarde 24.

Bij y = 10, 7, 4 is de toename −3 per stap.

toeneemt
24
−3
afneemt
16
3

Een afname is een negatieve toename. Wie 3 invult in plaats van −3 vergeet het minteken. De afleider 16 komt van 20 − 4. Laat leerlingen de rij 10, 7, 4, 1 voortzetten om te controleren.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Opdrachten Toepassing

4

De toenames verdubbelen steeds. Welk getal hoort bij x = 5?

A

36

B

27

C

48

D

30

De toenames zijn 3, 6 en 12, dus de volgende is 24. Het vraagteken wordt 24 + 24 = 48. Wie 36 kiest, telt 12 nog eens op. Wie 27 kiest, telt 3 op (gelijke toename aangenomen). Wie 30 kiest, telt 6 op. Dit is geen lineaire tabel. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Opdrachten Toepassing

★ 5

De tabel is lineair. Welk getal hoort bij x = 0?

x loopt in stappen van 3 en y neemt per stap 6 toe, dus per 1 stap van x neemt y 2 toe. Van x = 2 terug naar x = 0 is twee stappen terug: 7 − 2 · 2 = 3. Wie 1 antwoordt, trekt 6 af (een stap van 3 gelezen als 1). Wie 5 antwoordt, trekt 2 af. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

V E R D E R K I J K E R

Rente op rente

Je spaart 100 euro. Elk jaar komt er 10 euro bij: 100, 110, 120. Dat is lineair.

Maar met 10% rente per jaar krijg je 100, 110, 121, 133,10. De toename wordt steeds groter, want je krijgt ook rente over de rente.

Welke spaarvorm levert op lange termijn meer op?

Op lange termijn wint de rente over rente, die exponentieel groeit. Hoofdstuk 1 gaat daar al over: procentuele toename. Laat leerlingen een tabel voor 10 jaar maken. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.3

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

3.3.1 Toename per stap bepalen

2

3.3.2 Lineaire tabel aanvullen

3

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

3.3

Klik hier

Image credit: LessonUp