Formules korter schrijven
Formules korter schrijven
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan formules korter schrijven met factoren.
Deze slide heeft geen instructies
Welk korter sommetje met letters ken je al?
Gebruik dit als startvraag. Verwachte woorden of voorbeelden: 2a, 3x, a+a, x+x+x, factor. Laat leerlingen kort toelichten wat ze al herkennen.
Waarom korter schrijven?
In de wiskunde schrijf je een formule soms korter op.
Dat is handig, omdat je dan:
sneller kunt rekenen
beter ziet welke delen bij elkaar horen
een formule netter opschrijft
Open bij herkenbare voorbeelden zoals 3 + 3 + 3 of a + a. Nog niet meteen formeel factoriseren; eerst het nut van korter schrijven duidelijk maken.
Herhaald optellen
Als hetzelfde steeds terugkomt, hoef je het niet steeds opnieuw te schrijven.
Voorbeelden:
3 + 3 + 3 = 3 × 3
a + a + a + a = 4a
x + x = 2x
Benadruk dat 4a betekent: 4 keer a. Veel leerlingen lezen dit nog als '4 plus a'.
Wat is een factor?
Een factor is een getal of letter in een vermenigvuldiging.
Voorbeelden:
in 5 × 2 zijn 5 en 2 factoren
in 3a zijn 3 en a factoren
in 7xy zijn 7, x en y factoren
Koppel dit aan taal: factoren zijn de delen die je met elkaar vermenigvuldigt. Dat is nodig voor het korter schrijven van sommen zoals a+a+a.
De factor voor een letter
Bij korter schrijven tel je eerst hoeveel keer de letter voorkomt.
Voorbeelden:
b + b = 2b
c + c + c = 3c
6p = 6 × p
Het getal vóór de letter heet ook een factor.
Gebruik de term 'coëfficiënt' nog niet als die niet in deze paragraaf hoort. Houd het bij factor.
Wanneer mag dat?
Korter schrijven mag alleen als de termen gelijk zijn.
Wel goed:
a + a = 2a
x + x + x = 3x
Niet goed:
a + b = 2ab
x + y = 2xy
Hier zit een belangrijke misvatting: leerlingen denken soms dat je willekeurige letters kunt samenvoegen. Leg uit dat alleen gelijke termen herhaald optellen vormen.
Wanneer mag je een formule korter schrijven?
Bij gelijke termen
Bij alle letters
Bij elke som
Bij twee factoren
Sluit aan op slides 2 t/m 6: korter schrijven kan alleen bij herhaald optellen van gelijke termen. Misvatting in de afleiders: leerlingen voegen soms verschillende letters toch samen.
Vul de juiste woorden in
Een formule kun je soms korter schrijven. Dat mag als termen gelijk zijn. In 3a zijn 3 en a factoren.
Controleert de kernbegrippen uit het eerste blok: korter schrijven, gelijke termen en factoren.
Met getal en letter
Soms staat er al een getal voor de letter.
Voorbeelden:
2a + 3a = 5a
4x + x = 5x
5b + 2b = 7b
Je telt dan de factoren vóór dezelfde letter op.
Noem de getallen vóór de letter steeds dezelfde soort factor. Laat leerlingen zien dat de letter gelijk moet blijven.
Netter schrijven
In een korte formule laat je het keerteken vaak weg.
Voorbeelden:
4 × a schrijf je als 4a
3 × x schrijf je als 3x
2 × p × q schrijf je als 2pq
Leg uit dat dit een schrijfafspraak is in de algebra. Zo herkennen leerlingen waarom 3 × x meestal als 3x wordt geschreven.
Van lang naar kort
Je kunt een formule stap voor stap korter maken.
y + y + y + y → 4y
2m + m → 3m
k + k + 2k → 4k
3r + 4r → 7r
Lees de pijl hier als 'wordt korter geschreven als'. Dit is een samenvattende slide van de werkwijze.
Begrippen
formule - een wiskundige schrijfwijze met getallen, letters en tekens
korter schrijven - een formule compacter opschrijven zonder de betekenis te veranderen
factor - een getal of letter in een vermenigvuldiging
vermenigvuldiging - een keer-som
term - een deel van een som
gelijke termen - termen met precies dezelfde letter of letters
Deze slide heeft geen instructies
Wat is 2a + 3a?
6a
5a
5a²
23a
Toetst of leerlingen de factoren vóór dezelfde letter optellen. Afleiders passen bij veelgemaakte fouten: vermenigvuldigen, letters verkeerd combineren of cijfers naast elkaar zetten.
Maak de formule korter
In algebra schrijf je een keerteken vaak niet op. Zo wordt 4 × a 4a. Bij 2a + 3a tel je de factoren op en krijg je 5a.
Sluit aan op slides 7 t/m 9: netter schrijven zonder keerteken en gelijksoortige termen samenvoegen.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld: gelijke termen samenvoegen, factoren herkennen, 2a + 3a = 5a, keerteken weglaten.
Wat vond jij het lastigst?
Mogelijke antwoorden: herkennen van gelijke termen, weten wanneer het wel of niet mag, of rekenen met getal en letter. Gebruik dit om volgende les op terug te komen.