AI, slim bekeken · Groep 7-8 · 4. AI en jij

• newEditor
• Digitale geletterdheid
• Basisschool
• Groep 7,8

Introductie

Groep 7-8 ontdekt wanneer AI helpt bij leren en wanneer het werk overneemt, leert dat AI veel energie en water kost, en maakt samen klassenafspraken over AI voor nu en later.

Instructies

Handleiding Groep 7-8 les 4, AI en jij.pdf

AI, SLIM BEKEKEN

AI en jij

Wanneer helpt AI je leren, en wat kost AI de aarde?

GROEP 7-8 · LES 4 · 45 MIN

AI, slim bekeken: leerlijn AI-geletterdheid. Groep 7-8, les 4 van 4 (45 minuten). Lijn: afwegen.

Kerndoel: PO 22D: verantwoord interacteren met een AI-systeem; 23A: bronvermelding en eigen werk; 24B: invloed op eigen denken en gedrag; 24C: kansen en risico's, ecologie.

AILit: Manage 1 (beslissen of je AI inzet), Manage 3 (taak verdelen tussen mens en AI), Engage 6 (energie en grondstoffen), Create 1.

Voorbereiding: AI-chatbot op het digibord met het account van de leerkracht, of gebruik het voorbeeldantwoord. Groot vel papier of een leeg bord voor de klassenafspraken. Per groepje een afsprakenkaart (zie materialen). Bekijk vooraf of de school al AI-afspraken heeft, zodat je daarop kunt aansluiten.

De volledige docentenhandleiding staat als bijlage bij deze les. Image credit: Thomas Park / Unsplash

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

Dit ga je leren

• Ik kan uitleggen wanneer AI helpt bij leren en wanneer het werk overneemt.

• Ik kan uitleggen dat AI veel energie en water gebruikt.

• Ik bedenk samen met de klas afspraken over AI.

AI, SLIM BEKEKEN

Lees de doelen voor en vraag wat de leerlingen al weten. Kom er aan het eind van de les op terug.

Stelling: Als AI je huiswerk maakt, is het nog steeds jouw huiswerk.

1

Eens

2

Oneens

3

Weet ik nog niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

1. Laat kiezen: eens of oneens. 2. Vraag van beide kanten een reden. Voor: jij hebt de vraag gesteld, jij levert het in. Tegen: jij hebt niets gedaan, je leert er niets van, het is niet eerlijk. 3. Zeg: 'Huiswerk is er om iets te leren. De vraag is dus niet alleen: mag het? Maar ook: leer je er iets van? Daar gaat deze les over.' Vertel erbij: 'Jullie gebruiken nu nog geen chatbot zelf. In de brugklas vaak wel. Daarom denken we er nu al over na.'

Waar zou AI jou later het best mee kunnen helpen?

1

Iets uitleggen wat ik niet snap

2

Ideeën bedenken

3

Mijn tekst nakijken

4

Nergens mee

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

1. Laat kiezen. 2. Vraag een paar leerlingen waarom. 3. Zeg: 'Alle vier zijn goede antwoorden. Ook nergens mee: je mag er ook voor kiezen AI niet te gebruiken.' Verwacht: de meeste kiezen uitleg of ideeën.

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

Helpen of overnemen?

• Leren doe je door zelf na te denken, te oefenen en fouten te maken.

• AI kan helpen: iets anders uitleggen, oefenvragen maken, tips geven.

• Doet AI het werk voor je? Dan leert je brein niets.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Lees voor. 2. Zeg: 'Vergelijk het met sporten. Als een robot voor jou gaat hardlopen, word jij niet fitter. Zo is het ook met leren: je hersenen moeten het werk doen.' 3. Vraag: 'Wanneer zou je wel hulp willen?' Verwacht: als je iets echt niet snapt, als je vastloopt. Misvatting: 'als AI het goed doet, heb ik het ook geleerd'. Zeg: 'Snap je het nog als de AI weg is? Dat is de test.'

Image credit: Vitaly Gariev / Unsplash

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

Hulp of valsspelen?

Uitleg vragen

Je snapt breuken niet. AI legt het op een andere manier uit. Jij oefent.

Oefenen

AI maakt oefenvragen voor je toets. Jij maakt ze zelf.

Feedback

AI geeft tips op jouw tekst. Jij kiest wat je verandert.

Overnemen

AI schrijft je werkstuk en jij levert het in als eigen werk.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Bespreek de kaarten. 2. Vraag bij elke kaart: 'Wie doet hier het denkwerk?' Bij de eerste drie: jij. Bij de laatste: de AI. 3. Zeg: 'Het verschil zit niet in de AI, maar in wat jij ermee doet.' 4. Vraag: 'Waarom is overnemen ook oneerlijk tegenover klasgenoten?' Verwacht: zij hebben er wel hard aan gewerkt.

Helpt dit je leren, of neemt AI het over?

Helpt je leren

Neemt het over

Uitleg over breuken vragen

Je werkstuk laten schrijven

Oefenvragen laten maken

Antwoorden overschrijven

Tips voor je eigen tekst

Je boekverslag laten maken

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

1. Laat slepen. 2. Vraag bij 'oefenvragen laten maken': 'Waarom is dit leren?' Verwacht: omdat je de vragen zelf moet beantwoorden. 3. Vraag bij 'tips voor je eigen tekst': 'Wanneer wordt dit overnemen?' Verwacht: als de AI de hele tekst herschrijft en jij alles overneemt. Zeg: 'Klopt. De grens is: wie denkt na en wie beslist?'

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

AI als uitlegger

OP HET DIGIBORD

Leg uit wat een breuk is voor groep 7, in 3 zinnen. Stel me daarna 2 oefenvragen, maar geef de antwoorden nog niet.

Een breuk is een deel van een geheel. Snijd je een pizza in 4 gelijke stukken en eet je er 1, dan at je 1/4. Onder de streep staat in hoeveel stukken het geheel is verdeeld, erboven hoeveel stukken je hebt. Vraag 1: een taart heeft 8 stukken en je eet er

1. Welke breuk is dat? Vraag 2: wat is meer, 1/2 of 1/3?

AI-ANTWOORD

Praat erover

Wie doet hier het denkwerk: de AI of jij?

AI, SLIM BEKEKEN

Leerlingen gebruiken zelf geen AI (onder 13 alleen onder toezicht). Jij typt de vraag op het digibord, de klas denkt mee. Zonder internet: klik door naar het voorbeeldantwoord.

Laat eerst voorspellen wat de AI antwoordt; één klik toont het voorbeeldantwoord.

1. Typ de vraag op het digibord, of lees het voorbeeld voor. 2. Laat de klas de oefenvragen beantwoorden: 3/8, en 1/2 is meer. 3. Vraag: 'Wie deed het denkwerk?' Verwacht: de uitleg de AI, de oefenvragen wij. 4. Wijs op de vraag: 'Zie je dat ik vroeg om de antwoorden nog niet te geven? Zo zorg je dat jij blijft nadenken.' 5. Zeg: 'Check ook de uitleg. Klopt het wat de AI over de streep zegt?' Laat een leerling het nakijken.

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

AI kost energie en water

• AI draait in datacenters: enorme gebouwen vol computers.

• Die gebruiken veel stroom, en vaak water om de computers te koelen.

• Een plaatje of video maken kost meer energie dan een korte tekstvraag.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Lees voor. 2. Zeg: 'Eén vraag aan een chatbot kost niet zoveel stroom. Maar honderden miljoenen mensen stellen elke dag vragen, en het trainen van een groot model kost heel veel energie.' 3. Zeg: 'Volgens het Internationaal Energieagentschap gebruiken datacenters wereldwijd nu ongeveer anderhalf procent van alle stroom, en dat groeit snel, onder andere door AI.' 4. Vraag: 'Wat betekent dat voor hoe je AI gebruikt?' Verwacht: alleen als het nodig is, niet voor de grap honderd plaatjes.

Image credit: Taylor Vick / Unsplash

Waarom gebruiken datacenters vaak water?

A

Om de stroom mee op te wekken

B

Om de computers te koelen

C

Om de AI te leren zwemmen

D

Om de gebouwen schoon te houden

1. Laat kiezen. 2. Zeg: 'Computers worden warm als ze hard werken, net als een laptop op je schoot. In een datacenter werken duizenden computers tegelijk. Met water en koelinstallaties houden ze die koel.' Misvatting: 'om stroom op te wekken'. Zeg: 'Bij sommige energiecentrales is ook water nodig, maar in het datacenter zelf gaat het om koelen.'

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

Onze AI-afspraken

GROEPJES

1. Lees jullie afsprakenkaart: waar gaat jullie afspraak over?

2. Bedenk samen één duidelijke afspraak van één zin.

3. Schrijf hem op en bedenk waarom hij belangrijk is.

4. Presenteer jullie afspraak. De klas stemt of hij op de lijst komt.

11

minute

00

second

add30s

11 minuten

AI, SLIM BEKEKEN

1. Maak 5 groepjes en geef elk groepje een afsprakenkaart met één onderwerp. 2. Zeg: 'Jullie bedenken één afspraak voor onze klas, die ook in de brugklas nog handig is.' Geef 5 minuten. 3. Laat elk groepje de afspraak voorlezen en stem met duim omhoog of omlaag. 4. Schrijf de afspraken die het halen op het grote vel. Voorbeelden: 'We gebruiken AI alleen samen met een volwassene.' 'We typen nooit namen of foto's in.' 'We zeggen altijd erbij als we AI hebben gebruikt.' 'We checken wat AI zegt in een andere bron.' 'We gebruiken AI niet voor de grap, want het kost energie.' 5. Hang het vel op in de klas.

Stelling: Je moet AI alleen gebruiken als het echt iets toevoegt.

1

Eens

2

Oneens

3

Weet ik nog niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

1. Laat kiezen: eens of oneens. 2. Vraag van beide kanten een reden. Voor: het kost energie, je leert meer als je het zelf doet. Tegen: het is leuk om uit te proberen, soms bespaart het veel tijd. 3. Zeg: 'Allebei kan. Het gaat erom dat je er bewust over nadenkt, in plaats van het zomaar te doen. Dat heet: zelf de regie houden.'

Zet op volgorde: zo gebruik je AI later slim

1

Zeg erbij dat je AI hebt gebruikt

2

Vraag jezelf af: heb ik AI hier echt nodig?

3

Check het antwoord in een andere bron

4

Bedenk precies wat je wil weten

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

1. Laat slepen. 2. Bespreek: 'De eerste stap is de belangrijkste en wordt het vaakst vergeten: moet ik AI wel gebruiken?' 3. Zeg: 'Met deze vier stappen houd jij de regie, en niet de AI.' Misvatting: vermelden vooraan zetten. Zeg: 'Vermelden doe je als je klaar bent en weet wat je van de AI hebt gebruikt.'

Wanneer helpt AI je echt bij leren?

A

Als het je hele werkstuk schrijft

B

Als het de antwoorden voor je geeft

C

Als het sneller is dan jij

D

Als het uitlegt en jij zelf het werk doet

Exitvraag. 1. Laat kiezen. 2. Zeg: 'AI helpt als jij blijft nadenken en oefenen. Snap je het ook zonder AI? Dan heb je echt geleerd.' Misvatting: 'als het sneller is'. Zeg: 'Snel klaar zijn is niet hetzelfde als iets leren.' 3. Sluit af: 'Kijk naar onze afspraken op de muur. Die nemen we mee naar de brugklas.'

GROEP 7-8 · LES 4 · AFWEGEN

Woorden van vandaag

eigen werk Werk waarbij jij zelf het denken en maken hebt gedaan.

feedback Tips over je werk, zodat je het zelf kunt verbeteren.

datacenter Een groot gebouw vol computers waar AI op draait.

energieverbruik Hoeveel stroom iets kost. AI gebruikt veel stroom.

regie Zelf beslissen of en hoe je AI gebruikt.

afspraak Een regel die de klas samen maakt en die voor iedereen geldt.

AI, SLIM BEKEKEN

Herhaal de woorden kort. Laat leerlingen er een zin mee maken of er een aanwijzen die ze nu beter snappen.