De schrijfwijze van getallen

Getallen in letters of cijfers

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Getallen in letters of cijfers

Open met het herkenbare idee dat dezelfde soort informatie soms anders wordt geschreven: zeven, 7, twintig, 20 miljoen. De les draait om wanneer welke vorm de voorkeur heeft.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wanneer je getallen in letters schrijft en wanneer je cijfers gebruikt.

Deze slide heeft geen instructies

Welke getallen schrijf jij vaak in letters of cijfers?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag kort door: wanneer kiezen leerlingen voor letters en wanneer voor cijfers?

Hele getallen in letters

Je schrijft letters bij:

  • hele getallen van één tot en met twintig

  • de tientallen tot honderd

  • de honderdtallen tot duizend

  • de duizendtallen tot twaalfduizend


Voorbeelden: zeven, negentien, twintig, dertig, tweehonderd, achthonderd, zesduizend.

Benadruk dat dit om gewone, losse getallen gaat in doorlopende tekst. Laat leerlingen het patroon zien: kleine en ronde getallen krijgen vaak letters.

Ook rangtelwoorden in letters

Bij deze groep schrijf je ook rangtelwoorden in letters.


Voorbeelden:

  • dertigste

  • achthonderdste

  • negenduizendste

Koppel terug aan dezelfde regel: als het grondtal in letters komt, krijgt het rangtelwoord meestal ook letters binnen deze categorieën.

Miljoen, miljard, biljoen

Deze woorden schrijf je als woord, maar niet aan het cijfer vast.


Voorbeelden:

  • vier miljoen

  • drie miljardste

  • twee biljoen


Let op de spatie tussen het getal en miljoen, miljard, biljoen.

Noem expliciet dat 'vier miljoen' los staat. Dat voorkomt fouten als '4miljoen' of 'viermiljoen' in gewone tekst.

Letters samengevat

Gebruik dus vaak letters bij:

  • kleine hele getallen

  • ronde tientallen en honderdtallen

  • duizendtallen tot twaalfduizend

  • woorden als miljoen en miljard


Voorbeeldzin: Er kwamen negentien bezoekers en tweehonderd gasten online.

Deze samenvatting sluit het eerste deel af. Houd het tempo hoog en gebruik de voorbeeldzin om verschillende regels in één zin te laten zien.

Welk getal schrijf je meestal in letters?

A

54

B

dertig

C

21

D

86

Toetst de regel uit de eerste subtopic: tientallen tot honderd schrijf je in letters, maar andere getallen boven de twintig meestal in cijfers.

Vul de juiste woorden in

Je schrijft hele getallen van één tot en met twintig in letters. Ook de tientallen tot honderd en de duizendtallen tot twaalfduizend schrijf je zo. Woorden als miljoen staan los van het getal.

twintig
tientallen
twaalfduizend
miljoen
negentig
honderdtallen
duizend
miljardste

Alle ingevulde woorden komen letterlijk uit de zojuist behandelde regels over letters.

Wanneer gebruik je cijfers?

Je gebruikt cijfers bij:

  • getallen boven de twintig

  • behalve bij de ronde tientallen en honderdtallen


Voorbeelden:

  • 32, 54, 86 miljoen

  • 55 genodigden

  • de 21e of 21ste aflevering

Zet het contrast scherp neer: 20 en 30 in letters, maar 21, 32 en 54 in cijfers. Bespreek dat beide vormen 21e en 21ste voorkomen.

Cijfers bij praktische gegevens

Je schrijft cijfers bij

  • 70 meter, 6 kilo, 33 °C

  • € 9,25

  • 0900-1908

  • 18 februari 1963

  • Dalemstraat 42

  • maten en gewichten

  • bedragen

  • telefoonnummers

  • data

  • adressen

Voorbeelden

Leg uit dat cijfers hier vooral duidelijk en snel leesbaar zijn. Zeker bij adressen, data en geldbedragen verwacht de lezer cijfers.

Nog meer vaste gevallen

Ook bij deze gegevens gebruik je cijfers:

  • percentages

  • rekeningnummers

  • exacte tijdstippen


Voorbeelden:

  • 8 procent

  • NL20 INGB 0001 2345 67

  • om 15.00 uur

Maak het verschil duidelijk tussen een exact tijdstip en een tijdsduur: 'om 15.00 uur' is een tijdstip, maar 'drie uur de tijd' is een duur en kan in letters voorkomen.

Tijdstip of tijdsduur?

Bij een exact tijdstip gebruik je cijfers.

Bij een tijdsduur kan een getal in letters staan.


Voorbeelden:

  • De les begint om 13.00 uur.

  • De leerlingen krijgen drie uur de tijd.

Dit onderscheid is voor veel leerlingen lastig. Benadruk: het eerste zegt wanneer iets begint, het tweede zegt hoe lang iets duurt.

In welke zin gebruik je cijfers goed?

A

Hij weegt zes kilo.

B

De les start om drie uur.

C

We zien elkaar op 6 mei 1970.

D

Het is dertig graden.

Hier staat één duidelijk voorbeeld van een praktisch gegeven dat je met cijfers schrijft: een datum. De andere opties botsen met de regels op de slides.

Wat vind jij hier het lastigst?

1

data

2

tijdstippen

3

percentages

4

rangtelwoorden

Deze slide heeft geen instructies

Kies letters of cijfers goed

Bij een exact tijdstip gebruik je cijfers, zoals om 15.00 uur. Bij een tijdsduur kan een getal in letters staan, zoals drie uur de tijd.

tijdstip
15.00 uur
tijdsduur
drie uur
percentage
13.00 uur
datum
6 kilo

Controleer of leerlingen het verschil zien tussen wanneer iets begint en hoe lang iets duurt.

Breuken schrijf je los

Breuken schrijf je meestal met een spatie.


Voorbeelden:

  • twee derde

  • een vijfde

  • vijf zeven achtste


Maar: sommige vormen zijn ingeburgerd als één woord, zoals vierenhalf.

Noem dat leerlingen ook breuktekens kunnen tegenkomen, zoals ⅔ of 5⅞, maar dat de les hier gaat over de schrijfwijze in woorden.

Breuken in samenstellingen

In een samenstelling schrijf je de breuk aan elkaar.


Voorbeelden:

  • vierkwartsmaat

  • tweederdemeerderheid

  • driekwartbroek

Leg uit wat een samenstelling is: twee woorden vormen samen één nieuw woord. Daarom vervalt de spatie.

Voorkom een rare mix

Soms hebben cijfers de voorkeur als letters en cijfers door elkaar onhandig worden.


Voorbeelden:

  • Van de 28 deelnemers gingen er 3 naar de finale.

  • Een jaar telt 4 seizoenen, 12 maanden, 52 weken en 365 dagen.

  • Van de 46 deelnemers plaatsen de 8 snelsten zich voor de finale.

Benadruk dat dit om leesbaarheid gaat. In één reeks of binnen hetzelfde geval is één duidelijke vorm vaak beter dan een mix.

Grote ronde getallen

Bij grote ronde getallen combineer je vaak cijfers en woorden.


Voorbeelden:

  • 58 duizend inwoners

  • 240 miljard euro

  • 11 duizend kilometer

  • 20 miljoen

  • 5 miljard

Leg uit dat deze vorm veel voorkomt in kranten en informatieve teksten: precies genoeg, maar toch snel leesbaar.

Overzicht van de regels

Letters gebruik je vaak bij kleine en ronde getallen.


Cijfers gebruik je vaak bij grotere getallen en bij praktische gegevens zoals data, bedragen en tijdstippen.


Kijk altijd naar wat het duidelijkst en best leesbaar is in de zin.

Gebruik deze afronding om de hoofdregel te laten landen: niet alleen de vorm telt, maar ook de leesbaarheid in de context.

Welke schrijfwijze is goed?

A

tweederde meerderheid

B

vier kwartsmaat

C

driekwartbroek

D

eenvijfde

Toetst het onderscheid tussen losse breuken en breuken in samenstellingen.

Maak de regels compleet

Breuken schrijf je meestal los, zoals twee derde. In een samenstelling schrijf je ze aan elkaar, zoals driekwartbroek. Bij grote ronde getallen combineer je vaak cijfers en woorden, zoals 58 duizend.

los
samenstelling
aan elkaar
cijfers en woorden
in cijfers
rangtelwoord
met spatie
hele getallen

Deze oefening pakt de laatste twee subonderwerpen samen: breuken en grote ronde getallen.

Welke regel uit deze les onthoud jij het best?

Bespreek antwoorden als: kleine getallen vaak in letters, praktische gegevens vaak in cijfers, breuken los maar in samenstellingen aan elkaar, leesbaarheid is belangrijk.

Wat vond jij het lastigste deel van deze les?

Laat leerlingen benoemen wat lastig was, bijvoorbeeld tijdstip/tijdsduur, breuken of de mix van cijfers en letters. Gebruik dit als afsluitende check.

Begrippenlijst

hele getallen - getallen zonder breuk of komma, zoals 7 en 19

tientallen - ronde getallen als 20, 30, 40 en 90

honderdtallen - ronde getallen als 100, 200 en 800

duizendtallen - getallen als 3000, 6000 en 12000

rangtelwoord - een woord dat een plaats in een rij aangeeft, zoals derde of twintigste

breuk - een deel van een geheel, zoals een derde

samenstelling - een woord dat uit twee of meer delen bestaat, zoals driekwartbroek

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

tijdstip - een exact moment op de klok, zoals 15.00 uur

tijdsduur - hoe lang iets duurt, zoals drie uur

percentage - een deel van honderd, zoals 8 procent

bedrag - een geldsom, zoals € 9,25

adres - gegevens van een plaats, zoals straatnaam en huisnummer

rekeningnummer - nummer van een bankrekening

leesbaarheid - hoe duidelijk en gemakkelijk een zin te lezen is

Deze slide heeft geen instructies