Getallen in letters of cijfers
Getallen in letters of cijfers
Open met het herkenbare idee dat dezelfde soort informatie soms anders wordt geschreven: zeven, 7, twintig, 20 miljoen. De les draait om wanneer welke vorm de voorkeur heeft.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wanneer je getallen in letters schrijft en wanneer je cijfers gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke getallen schrijf jij vaak in letters of cijfers?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag kort door: wanneer kiezen leerlingen voor letters en wanneer voor cijfers?
Hele getallen in letters
Je schrijft letters bij:
hele getallen van één tot en met twintig
de tientallen tot honderd
de honderdtallen tot duizend
de duizendtallen tot twaalfduizend
Voorbeelden: zeven, negentien, twintig, dertig, tweehonderd, achthonderd, zesduizend.
Benadruk dat dit om gewone, losse getallen gaat in doorlopende tekst. Laat leerlingen het patroon zien: kleine en ronde getallen krijgen vaak letters.
Ook rangtelwoorden in letters
Bij deze groep schrijf je ook rangtelwoorden in letters.
Voorbeelden:
dertigste
achthonderdste
negenduizendste
Koppel terug aan dezelfde regel: als het grondtal in letters komt, krijgt het rangtelwoord meestal ook letters binnen deze categorieën.
Miljoen, miljard, biljoen
Deze woorden schrijf je als woord, maar niet aan het cijfer vast.
Voorbeelden:
vier miljoen
drie miljardste
twee biljoen
Let op de spatie tussen het getal en miljoen, miljard, biljoen.
Noem expliciet dat 'vier miljoen' los staat. Dat voorkomt fouten als '4miljoen' of 'viermiljoen' in gewone tekst.
Letters samengevat
Gebruik dus vaak letters bij:
kleine hele getallen
ronde tientallen en honderdtallen
duizendtallen tot twaalfduizend
woorden als miljoen en miljard
Voorbeeldzin: Er kwamen negentien bezoekers en tweehonderd gasten online.
Deze samenvatting sluit het eerste deel af. Houd het tempo hoog en gebruik de voorbeeldzin om verschillende regels in één zin te laten zien.
Welk getal schrijf je meestal in letters?
54
dertig
21
86
Toetst de regel uit de eerste subtopic: tientallen tot honderd schrijf je in letters, maar andere getallen boven de twintig meestal in cijfers.
Vul de juiste woorden in
Je schrijft hele getallen van één tot en met twintig in letters. Ook de tientallen tot honderd en de duizendtallen tot twaalfduizend schrijf je zo. Woorden als miljoen staan los van het getal.
Alle ingevulde woorden komen letterlijk uit de zojuist behandelde regels over letters.
Wanneer gebruik je cijfers?
Je gebruikt cijfers bij:
getallen boven de twintig
behalve bij de ronde tientallen en honderdtallen
Voorbeelden:
32, 54, 86 miljoen
55 genodigden
de 21e of 21ste aflevering
Zet het contrast scherp neer: 20 en 30 in letters, maar 21, 32 en 54 in cijfers. Bespreek dat beide vormen 21e en 21ste voorkomen.
Cijfers bij praktische gegevens
Je schrijft cijfers bij
70 meter, 6 kilo, 33 °C
€ 9,25
0900-1908
18 februari 1963
Dalemstraat 42
maten en gewichten
bedragen
telefoonnummers
data
adressen
Voorbeelden
Leg uit dat cijfers hier vooral duidelijk en snel leesbaar zijn. Zeker bij adressen, data en geldbedragen verwacht de lezer cijfers.
Nog meer vaste gevallen
Ook bij deze gegevens gebruik je cijfers:
percentages
rekeningnummers
exacte tijdstippen
Voorbeelden:
8 procent
NL20 INGB 0001 2345 67
om 15.00 uur
Maak het verschil duidelijk tussen een exact tijdstip en een tijdsduur: 'om 15.00 uur' is een tijdstip, maar 'drie uur de tijd' is een duur en kan in letters voorkomen.
Tijdstip of tijdsduur?
Bij een exact tijdstip gebruik je cijfers.
Bij een tijdsduur kan een getal in letters staan.
Voorbeelden:
De les begint om 13.00 uur.
De leerlingen krijgen drie uur de tijd.
Dit onderscheid is voor veel leerlingen lastig. Benadruk: het eerste zegt wanneer iets begint, het tweede zegt hoe lang iets duurt.
In welke zin gebruik je cijfers goed?
Hij weegt zes kilo.
De les start om drie uur.
We zien elkaar op 6 mei 1970.
Het is dertig graden.
Hier staat één duidelijk voorbeeld van een praktisch gegeven dat je met cijfers schrijft: een datum. De andere opties botsen met de regels op de slides.
Wat vind jij hier het lastigst?
data
tijdstippen
percentages
rangtelwoorden
Deze slide heeft geen instructies
Kies letters of cijfers goed
Bij een exact tijdstip gebruik je cijfers, zoals om 15.00 uur. Bij een tijdsduur kan een getal in letters staan, zoals drie uur de tijd.
Controleer of leerlingen het verschil zien tussen wanneer iets begint en hoe lang iets duurt.
Breuken schrijf je los
Breuken schrijf je meestal met een spatie.
Voorbeelden:
twee derde
een vijfde
vijf zeven achtste
Maar: sommige vormen zijn ingeburgerd als één woord, zoals vierenhalf.
Noem dat leerlingen ook breuktekens kunnen tegenkomen, zoals ⅔ of 5⅞, maar dat de les hier gaat over de schrijfwijze in woorden.
Breuken in samenstellingen
In een samenstelling schrijf je de breuk aan elkaar.
Voorbeelden:
vierkwartsmaat
tweederdemeerderheid
driekwartbroek
Leg uit wat een samenstelling is: twee woorden vormen samen één nieuw woord. Daarom vervalt de spatie.
Voorkom een rare mix
Soms hebben cijfers de voorkeur als letters en cijfers door elkaar onhandig worden.
Voorbeelden:
Van de 28 deelnemers gingen er 3 naar de finale.
Een jaar telt 4 seizoenen, 12 maanden, 52 weken en 365 dagen.
Van de 46 deelnemers plaatsen de 8 snelsten zich voor de finale.
Benadruk dat dit om leesbaarheid gaat. In één reeks of binnen hetzelfde geval is één duidelijke vorm vaak beter dan een mix.
Grote ronde getallen
Bij grote ronde getallen combineer je vaak cijfers en woorden.
Voorbeelden:
58 duizend inwoners
240 miljard euro
11 duizend kilometer
20 miljoen
5 miljard
Leg uit dat deze vorm veel voorkomt in kranten en informatieve teksten: precies genoeg, maar toch snel leesbaar.
Overzicht van de regels
Letters gebruik je vaak bij kleine en ronde getallen.
Cijfers gebruik je vaak bij grotere getallen en bij praktische gegevens zoals data, bedragen en tijdstippen.
Kijk altijd naar wat het duidelijkst en best leesbaar is in de zin.
Gebruik deze afronding om de hoofdregel te laten landen: niet alleen de vorm telt, maar ook de leesbaarheid in de context.
Welke schrijfwijze is goed?
tweederde meerderheid
vier kwartsmaat
driekwartbroek
eenvijfde
Toetst het onderscheid tussen losse breuken en breuken in samenstellingen.
Maak de regels compleet
Breuken schrijf je meestal los, zoals twee derde. In een samenstelling schrijf je ze aan elkaar, zoals driekwartbroek. Bij grote ronde getallen combineer je vaak cijfers en woorden, zoals 58 duizend.
Deze oefening pakt de laatste twee subonderwerpen samen: breuken en grote ronde getallen.
Welke regel uit deze les onthoud jij het best?
Bespreek antwoorden als: kleine getallen vaak in letters, praktische gegevens vaak in cijfers, breuken los maar in samenstellingen aan elkaar, leesbaarheid is belangrijk.
Wat vond jij het lastigste deel van deze les?
Laat leerlingen benoemen wat lastig was, bijvoorbeeld tijdstip/tijdsduur, breuken of de mix van cijfers en letters. Gebruik dit als afsluitende check.
Begrippenlijst
hele getallen - getallen zonder breuk of komma, zoals 7 en 19
tientallen - ronde getallen als 20, 30, 40 en 90
honderdtallen - ronde getallen als 100, 200 en 800
duizendtallen - getallen als 3000, 6000 en 12000
rangtelwoord - een woord dat een plaats in een rij aangeeft, zoals derde of twintigste
breuk - een deel van een geheel, zoals een derde
samenstelling - een woord dat uit twee of meer delen bestaat, zoals driekwartbroek
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
tijdstip - een exact moment op de klok, zoals 15.00 uur
tijdsduur - hoe lang iets duurt, zoals drie uur
percentage - een deel van honderd, zoals 8 procent
bedrag - een geldsom, zoals € 9,25
adres - gegevens van een plaats, zoals straatnaam en huisnummer
rekeningnummer - nummer van een bankrekening
leesbaarheid - hoe duidelijk en gemakkelijk een zin te lezen is
Deze slide heeft geen instructies