H1.1 Biologie is overal

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Welkom H4

Wat gaan we vandaag doen?

Uitleg

Zelfstandig aan de slag

Leerdoelen check

Leerdoelen

1.1.1 Je kunt beschrijven wat biologie is en uitleggen dat biologie op veel gebieden een rol speelt.

1.1.2 Je kunt het verschil tussen levensloop en levenscyclus beschrijven.

1.1.3 Je kunt de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau nieuwe eigenschappen kunnen ontstaan.

Thema 1: Inleiding in de biologie

Basisstof 1: Biologie is overal

TH1-BS1 begrippen:

organismen

levensverschijnselen

stofwisseling

enzymen

katalyseren

dood

levenloos

individu

levensloop

ontwikkelen

soort

levenscyclus 

natuurwetenschappen

context 

biologische eenheden

molecuul

DNA

cel

orgaan

organisme

populatie

ecosysteem

biosfeer

systeem aarde

emergente eigenschap

interactie

Biologie is overal!

• Biologie is de leer van het leven (een natuurwetenschap)

• Bij biologie bestudeer je organismen

• Organismen kunnen levend of dood zijn

Wat is een organisme?

Levende wezens zoals:

• planten

• dieren

• schimmels

• bacterien

Wat is een organisme?

Organismen worden als levend beschouwd als ze levensverschijnselen vertonen.

Welke zijn dit ook al weer?

Stofwisseling

Organismen doen aan stofwisseling 

• Ademhalen, uitscheiden en voeden horen bij stofwisseling

• Stofwisseling = alle chemische reacties in een organisme

• Enzymen spelen een belangrijke rol bij stofwisseling. Zij katalyseren de reacties

Wanneer is een organisme levend, dood of levensloos?

Wat is het verschil tussen een levensloop en een levenscyclus?

Levensloop en levenscyclus

• Een individu heeft een levensloop.

• Deze begint met het leven en eindigt met de dood

• Een soort heeft een levenscyclus.

• Deze stopt pas als de soort uitsterft

Wanneer behoren 2 individuen tot dezelfde soort?

A

Als ze nakomelingen kunnen krijgen

B

Als ze vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen

C

Als ze heel erg op elkaar lijken

D

Als ze evenveel chromosomen hebben

Organisatieniveaus

Molecuul (bouwsteen van stoffen)

Cel (bouwsteen van organisme)

Weefsel (cellen met dezelfde vorm en functie)

Orgaan (deel van organisme met specifieke functie)

Orgaanstelsel (organen die samenwerken aan één taak)

Organisme (levend wezen)

Populatie (groep individuen van dezelfde soort)

Levensgemeenschap (verschillende populaties in een bepaald gebied)

Ecosysteem (levensgemeenschap met alle levenloze natuur in een gebied)

Biosfeer (alle ecosystemen op aarde)

VWO 4:

Emergente eigenschappen

• Een emergente eigenschap (van het Engelse "to emerge" = tevoorschijn komen) is een eigenschap die wel op een hoger organisatieniveau werkt, maar niet op een lager organisatieniveau.

• Bijvoorbeeld fietsen door interactie van div. organen (spieren, zenuwen, ogen, beenderen etc.)

Aan het werk!

• Wat: H1.1 opdracht 1 t/m 9.

• Wanneer af: volgende les

• Hulp: Steek je vinger op of overleg met je buur

• Klaar: Context leefwereld opdracht maken.

Wat is biologie?