4.1 De verlichting
4.1 De verlichting
Lesduur is: 80 minOnderdelen in deze les
4.1 De verlichting
De lesdoelen
Je kunt uitleggen waardoor er in de achttiende eeuw nieuwe ideeën over de samenleving ontstonden.
Je kunt voorbeelden geven van verlichte filosofen en hun ideeën.
Je kunt uitleggen hoe verlichte ideeën verspreid werden.
Aantekeningen maken
Schrijf niet 'letterlijk' alles over.
Doe het in jouw woorden, scheelt tijd!
Kijk naar de afbeelding en stel 'historische vragen'
Oriëntatie tekst
Het nieuwe denken
In de wetenschappelijke revolutie veranderden ideeën over natuur en samenleving.
Nieuw onderzoek leverde kennis over lichaam en heelal. Ontdekkingsreizen brachten Europeanen in contact met andere culturen.
Mensen begonnen anders te denken: rationalisme. Ze gebruikten verstand en logica, niet alleen traditie of godsdienst, om conclusies te trekken. Deze periode staat bekend als de Verlichting.
Filosofen
Door het rationalisme groeide de kritiek op manier van leven:
Waarom had de koning zoveel macht?
Waarom betaalden geestelijken geen belasting?
Waarom was de ene mens rijk en de andere arm?
Waarom hadden de meeste mensen nauwelijks macht en een klein deel van de mensen juist veel?
De mensen die zulke vragen stelden en erover schreven, waren filosofen. Hun ideeën bevatten vaak kritiek op de macht van de koning en de kerk. -> was dit veilig??
Wat gaan we doen?
In hoofdstuk 4.1 staan DRIE belangerijke personen (Voltaire niet meegerekend, deze laten zitten!)
Jullie gaan in de komende tien minuten deze drie personen onderzoeken, wat ga je opzoeken;
De namen
Hun nationaliteit
Waar ze bekend om staan
Deze informatie zoek je dus in je boek!
Tien minuten de tijd. We bespreken het daarna.
Eerder klaar? Begin aan de opdrachten van 4.1 -> dat is huiswerk
10
minute
00
second
John Locke
Een bekende filosoof was John Locke.
Hij kwam met de 'natuurrechten'.
Dit waren rechten die alle mensen (zouden moeten) hebben, bijvoorbeeld:
Recht op bezit
Recht op leven
Recht op vrijheid
Sociaal contract
Hield bijvoorbeeld een koning zich hier niet aan? Dan moet hij 'afgezet' worden.
Volgens Locke moesten inwoners van een land zelf de regels bepalen waar de bestuurders zich aan moesten houden -> dit heette het sociaal contract.
Scheiding der machten
Het sociaal contract was 'filosofisch', het was nog geen werkelijkheid.
De Franse filosoof Montesquieu had ook zon idee, de scheiding der machten noemde hij het. Het werkte zo;
de wetgevende macht: het recht om wetten te maken.
de uitvoerende macht: het recht om wetten uit te voeren.
de rechtsprekende macht: het recht om in te grijpen als een burger of de overheid wetten overtreedt.
Eén persoon mocht niet al deze 3 machten hebben, dan is het 'oneerlijk'.
Het volk.....
Locke en Montesquieu vonden dat de burgers ook invloed moesten hebben op het bestuur.
De Franse filosoof Rousseau ging nog verder. Hij vond dat de burgers alle macht moesten hebben -> volkssoevereiniteit.
Het idee kwam op dat elk volk een eigen grondwet moest krijgen
Verspreiden ideeën
De ideeën van de filosofen waren populair onder de bevolking, maar niet onder het huidige bestuur.
Het bestuur verbood boeken en teksten, dit noemen we censuur.
Toch werden de ideeën nog verspreid, via bijvoorbeeld toneelstukken en romans waarin de ideeën verstopt waren.
Ook waren koffiehuizen populair, hier discuseerde mensen over de ideeën.
Lesdoel 1
Je kunt uitleggen waardoor er in de achttiende eeuw nieuwe ideeën over de samenleving ontstonden.
Lesdoel 2 - Je kent de verschillende filosofen
de scheiding der machten
Natuurrechten
Frans
Engels
Frans
Montesquieu
John Locke
Rousseau
volkssoevereiniteit
Lesdoel 3
Je kunt uitleggen hoe verlichte ideeën verspreid werden.
Huiswerk
maken alle opdrachten 4.1
