Les 2; Gebit

• newEditor
• Paard
• MBO
• Studiejaar 1

Les 2; Gebit

Verteringsstelsel

[e-mail]

Indeling les

• Introductie - 15 min

• Theoretische uitleg + vragen - 45 min

• Aan de slag - 20 min

• Afsluiting - 10 min

Waarom is plantaardig materiaal moeilijk te verteren?

Harde celwand

Wat is de naam van de eerste 'paardachtige'?

Eohippus

60milj. jaar geleden

30/40cm

4 tenen voor - 3 tenen achter

aten bladeren en fruit

Leefde in bossen

Wat is waar? Paarden zijn....

A

Voordarmverteerders

B

Achterdarmverteerder

Wat is de functie van de mond/speeksel?

opnemen, vermalen, mengen en bevochtigen van voedsel.

Wat gaan we leren?

• De evolutie van het paard globaal beschrijven.

• Benoemen uit welke onderdelen het spijsverteringsstelsel van het paard bestaat

• Uitleggen waar de vertering van de voedingsstoffen plaats vindt en waar zij opgenomen worden

• Een gedetailleerde beschrijving geven van de verschillende onderdelen van het spijsverteringsstelsel van het paard

• LESDOEL --> De student kan de opbouw en functie van het gebit uitgebreid beschrijven

Opbouw gebit

• Paard heeft snijtanden (bijt) en kiezen (maal) in de tandkassen

• Tanden en kiezen => gebitselementen.

• Tussen de snijtanden en kiezen zit een tandloos stuk => lagen

• Molaren zijn blijvende kiezen achter de premolaren.

• De eerste drie kiezen (melkkiezen): premolaren (P2, P3, P4) – ook als ze gewisseld zijn.

• De kiezen die daarachter doorkomen heten molaren (M1, M2, M3).

• De snijtanden heten I1 (binnensnijtand), I2 (middensnijtand) en I3 (buitensnijtand).

• C1 staat voor de haaktand (canine) --> hengsten

• Haken op de kiezen ontstaan door scheefstand of verkeerd voer en veroorzaken pijn.

Het melkgebit vs volwassen gebit

• 24 elementen (3x snijtand, 3x premolaren per kaakhelft)

• is kleiner, witter en heeft groefjes aan de voorzijde.

• Melkkiezen => premolaren => doppen.

• 36 elementen (merrie) tot 44 (hengst/ruin).

  • Wolfstandjes

  • Haaktanden

• Volwassengebit; groter, geler en 1 groef op de voorzijde.

• Blijvende kiezen => molaren

Melkgebit

Volwassen gebit

Snijtanden

• 12 snijtanden: 3 per kaakhelft.

• Namen: binnensnijtand, middensnijtand, buitensnijtand.

• Eerste melksnijtanden komen door binnen de eerste week tot 6/8 maanden oud

• Wisselen naar volwassen tand op 2,5-3,5-4,5 jaar leeftijd

  • (binnen – midden – buiten)

• Worden gebruikt voor het afsnijden van voedsel

• Slijten volgens vast patroon af à gebruikt om leeftijd te schatten

Het wisselen van de snijtanden

Van binnen naar buiten....

Het afslijten van de snijtanden; leeftijdsbepaling

• Tanden groeien & slijten ± 2 mm per jaar.

• Half jaar na wisselen -> occlusie

• “Aftands ”: kroonholtes zijn weggesleten - ouder dan 8 jaar.

Haaktanden

• Alleen bij hengst/ruin (soms dominante merrie).

• Dienen als 'wapens' bij gevechten - beschermen

• Door op 3,5 – volledig bij 5 jaar.

• Geen functie bij voeding.

• Worden alleen verwijdert als het een probleem oplevert.

Wolfskiezen

• Klein tandje vóór de eerste kies (P2).

• Niet ieder paard krijgt ze

• Overblijfsel evolutie

• Geen functie → vaak problemen met bit.

• Komen door tussen 6 en 18 maanden

• Meestal eenvoudig te verwijderen!

Premolaren

• Melkkiezen tijdens geboorte al aanwezig

• Voorste kiezen (3 per kaakhelft).

• Wisselen naar permanente kiezen op 2,5-3-3,5 jarige leeftijd

• Eerste kies = P2 (P1 is de wolfstand).

• Zorgen voor malen en verkleinen van het voedsel

LET OP 2,5 3,5 4,5 ipv pp

Waar/niet waar; premolaren heten nog steeds premolaren na het wisselen...

A

Waar

B

Niet waar

Molaren

• Achterste kiezen, komen later door (1 tot 3 jaar)

• 3 per kaakhelft, samen met premolaren = 6 kiezen per zijde.

• Wisselen niet

• Malen en verkleinen van het voedsel

Waarom kunnen er afwijkingen in het gebit ontstaan?

Afwijkingen in het gebit

• Golfgebit: ongelijk afgesleten kiezen.

  • Paard maalt niet meer goed → ongelijke slijtage.

• Haken: scherpe uitsteeksels op kiezen.

  • Pijn → paard eet scheef, kan niet goed kauwen.

• Doppen: losse melkkiezen blijven zitten.

  • Melkkies blijft zitten → proppen maken.

• EORTH: ontsteking snijtanden.

  • Veel pijn door tandafbraak → tandarts nodig, evt alles trekken..

• Overbeet / Onderbeet: verkeerde kaakstand.

  • Erfelijk, lastig bij voeropname.

Afwijkingen in het gebit

• Golfgebit: ongelijk afgesleten kiezen.

  • Paard maalt niet meer goed → ongelijke slijtage.

• Haken: scherpe uitsteeksels op kiezen.

  • Pijn → paard eet scheef, kan niet goed kauwen.

• Doppen: losse melkkiezen blijven zitten.

  • Melkkies blijft zitten → proppen maken.

• EORTH: ontsteking snijtanden.

  • Veel pijn door tandafbraak → tandarts nodig, evt alles trekken..

• Overbeet / Onderbeet: verkeerde kaakstand.

  • Erfelijk, lastig bij voeropname.

Afwijkingen in het gebit

• Golfgebit: ongelijk afgesleten kiezen.

  • Paard maalt niet meer goed → ongelijke slijtage.

• Haken: scherpe uitsteeksels op kiezen.

  • Pijn → paard eet scheef, kan niet goed kauwen.

• Doppen: losse melkkiezen blijven zitten.

  • Melkkies blijft zitten → proppen maken.

• EORTH: ontsteking snijtanden.

  • Veel pijn door tandafbraak → tandarts nodig, evt alles trekken..

• Overbeet / Onderbeet: verkeerde kaakstand.

  • Erfelijk, lastig bij voeropname.

Afwijkingen in het gebit

• Golfgebit: ongelijk afgesleten kiezen.

  • Paard maalt niet meer goed → ongelijke slijtage.

• Haken: scherpe uitsteeksels op kiezen.

  • Pijn → paard eet scheef, kan niet goed kauwen.

• Doppen: losse melkkiezen blijven zitten.

  • Melkkies blijft zitten → proppen maken.

• EORTH: ontsteking snijtanden.

  • Veel pijn door tandafbraak → tandarts nodig, evt alles trekken..

• Overbeet / Onderbeet: verkeerde kaakstand.

  • Erfelijk, lastig bij voeropname.

Aan de slag samen.....

• Werk samen in tweetallen

• Gebruik het internet als informatiebron

• Maak het oefenblad - 20 minuten

• Daarna bespreken we de antwoorden klassikaal

Volgende keer : slokdarm & maag

Wat vond je van de les, tips & tops?