Les 1: Stemhebbend- en stemloosheid
De geheimen van 't kofschip x: Medeklinkers en werkwoorden
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
De geheimen van 't kofschip x: Medeklinkers en werkwoorden
Fouten in werkwoordspelling? Kan de beste overkomen.
Startopdracht
Benodigdheden: pen & papier
Ga aan de slag met de volgende drie opdrachtjes:
Wat is de functie van je stembanden?
Noteer drie letters van het alfabet (klank!) waarbij je je stembanden nodig hebt
Verdeel daarna de volgende letters in twee verschillende rijen:
t – k – f – s – ch- p – b – r – m – v – l – g – z – w – n.
Leg uit hoe je op deze verdeling komt?
Leerdoelen
Aan het einde van de les kan ik in eigen woorden uitleggen waarom de medeklinkers in 't kofschip x gekozen zijn
Aan het einde van de les weet ik het verschil tussen stemhebbend- en stemloosheid van medeklinkers en kan ik dit verschil uitleggen
Aan het einde van de les kan ik uitleggen welke uitgang ik moet kiezen luisterend naar de stemhebbend- en stemloosheid bij zowel de verleden als de voltooide tijd bij zwakke werkwoorden.
Stap 1: Het ezelsbruggetje 't kofschip x
Hoe zat dat ook alweer?
De regel van " 't kofschip x" is een bekend trucje.
Dit is een ezelsbruggetje om te onthouden welke medeklinkers bepalen of een zwak werkwoord in de verleden tijd eindigt op -te of -de.
"'t kofschip x" bevat de medeklinkers: t, k, f, s, ch, p, en x.
Zwakke werkwoorden waarvan de stam eindigt op één van deze medeklinkers krijgen in de verleden tijd de uitgang -te, anders -de.
Even testen.. noteer de voltooid deelwoorden van de volgende woorden: spelen | leven | maken
Stap 2: Stemhebbende en stemloze medeklinkers
Vervolg stap 2
We hebben een filmpje gezien over de stembanden zijn en wat de functie is.
Bij het uitspreken van woorden hebben we de stembanden altijd nodig. Maar bij losse medeklinkers niet. Vergelijk de klank eens van de volgende medeklinker met elkaar: p en m
Vraag: bij welke letter heb je je stembanden niet nodig? En bij welke wel?
Vervolg stap 2: Stemhebbend vs. stemloos - oefening 1
De letter p noemen we een stemloze consonant/medeklinker, omdat de stembanden niet meetrillen. De letter m daarentegen is stemhebbend. De stembanden worden hier wel gebruikt.
Opdracht: Jullie krijgen een werkboekje en gaan aan de slag met de opdrachten. Op deze manier wordt de stemhebbend- en stemloosheid van de medeklinkers goed geoefend.
We maken vooralsnog alleen opdracht 1. Jullie gaan in tweetallen een tabel noteren welke letters wel en welke niet stemhebbend zijn.
Stap 3: Conclusie
Als een stam eindigt op een stemhebbende medeklinker uit 't kofschip x, eindigt het werkwoord in de verleden tijd op -te, bij een stemloze medeklinker op -de.
Voor de voltooide tijd geldt hetzelfde: stam eindigt op een stemhebbende medeklinker van 't kofschip x?
Dan is de uitgang -t. Bij een stemloze medeklinker -d.
Opdracht: Draai het gekregen werkboekje om. We gaan in eerste instantie samen aan de slag met oefening 2.
Aan de slag
Opdracht: jullie mogen verder werken aan de oefeningen 2 t/m 4.
Let op: de reflectieopdrachten mogen nog leeggelaten worden.
Samen reflecteren: doelen bereikt? Vul je geschreven verhaal hier in!
Wat is 't kofschip x en hoe helpt het je bij het kiezen van de juiste uitgang?
Wat is het verschil tussen stemhebbende en stemloze medeklinkers?
Hoe bepaal je de juiste uitgang in de verleden en voltooide tijd van een zwak werkwoord?
De volgende les: herhalen, final devoicing & 'toets'
Heb je alle oefeningen van het werkboekje af? Dan heb je géén huiswerk.
Zijn er nog opdrachten leeg? Zorg ervoor dat dit af is, omdat we de antwoorden gaan bespreken tijdens de start van de volgende les.
