Schenken en erven (Bedrijfseconomie vwo), les 1: Uitleg
Een cadeau wordt overhandigd
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Schenken en erven
Examenstof bedrijfseconomie vwo
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Een cadeau wordt overhandigd
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Schenken en erven
Examenstof bedrijfseconomie vwo
Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: B1 11.4.4-11.4.5. Image credit: Ben White / Wikimedia Commons, CC0
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Wat ga je kunnen?
Ik kan de wettelijke en fiscale gevolgen van schenken en erven uitleggen en schenkbelasting en erfbelasting berekenen met gegeven tarieven en vrijstellingen.
Deze slide heeft geen instructies
Iemand geeft je geld, of laat je na het overlijden iets na. Welke woorden komen bij je op?
Syllabus 11.4.4 en 11.4.5. Verwachte woorden: cadeau, erfenis, testament, notaris, belasting, familie, schulden, goed doel. Gebruik ze later in de les: sorteer ze in schenken (bij leven) en erven (na overlijden) en zet de woorden over belasting apart.
Een cadeau wordt overhandigd
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Schenken
Schenken is iets geven zonder dat je er iets voor terugkrijgt.
Schenker en ontvanger sluiten een schenkovereenkomst: de ontvanger hoeft er niets tegenover te zetten.
De schenker geeft, de ontvanger aanvaardt de schenking.
Syllabus 11.4.4: de schenkovereenkomst en de gevolgen ervan. Bij een gewone koop staat er een prijs tegenover, bij een schenking niet. Het mag geld zijn, maar ook een auto of een woning. Veelgemaakte fout: een koop met een heel lage prijs of een lening zonder rente als schenking zien. Image credit: Ben White / Wikimedia Commons, CC0
Contract met pen. Foto: Blogtrepreneur, CC BY 2.0
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Schenkbelasting
Wie een schenking ontvangt, betaalt schenkbelasting over de waarde van wat die krijgt.
Een belastingvrijstelling is een bedrag dat belastingvrij blijft.
Het tarief en de hoogte van de vrijstelling staan in de wet en worden in de opgave gegeven.
Syllabus 11.4.4: wettelijke en fiscale consequenties. De ontvanger is belastingplichtig, niet de schenker. Tarieven en vrijstellingen staan in de informatiebron bij de opgave. Veelgemaakte fout: denken dat de schenker de belasting betaalt. Image credit: Blogtrepreneur / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Rekenen met schenkbelasting
Belastbaar bedrag = schenking min belastingvrijstelling.
Schenkbelasting = belastbaar bedrag x tarief.
Voorbeeld met gegeven cijfers: schenking € 30.000, vrijstelling € 12.000, tarief 10%.
Belastbaar € 18.000, schenkbelasting € 1.800.
Syllabus 11.4.4: berekenen. De cijfers in dit voorbeeld zijn verzonnen en dienen alleen om de rekenvolgorde te oefenen; echte tarieven en vrijstellingen krijgen leerlingen in de opgave. Rekenen: 30.000 min 12.000 is 18.000, keer 10% is 1.800. Veelgemaakte fout: het tarief over de hele schenking rekenen en de vrijstelling vergeten.
Vul in
Bij een schenking geeft de schenker iets weg zonder tegenprestatie.
Syllabus 11.4.4. Bij een schenkovereenkomst geeft alleen de schenker iets; de ontvanger levert geen tegenprestatie. Verwachte fout: ontvanger en schenker omdraaien, of koopsom kiezen omdat er vaak geld wordt gegeven.
Wie betaalt de schenkbelasting?
De schenker, omdat die het geld weggeeft
De notaris die de schenking vastlegt
Schenker en ontvanger elk de helft
De ontvanger van de schenking
Syllabus 11.4.4. De ontvanger betaalt schenkbelasting over wat die krijgt, na aftrek van de belastingvrijstelling. Verwachte fout: de schenker, omdat die het bedrag kwijtraakt.
Voedselbank in Rotterdam Ommoord
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Schenken aan een ANBI
Een ANBI is een algemeen nut beogende instelling, zoals een erkend goed doel.
Voor schenkingen aan een ANBI gelden vrijstellingen: er is geen schenkbelasting.
Een voedselbank of ziekenhuisstichting kan zo'n ANBI zijn.
Syllabus 11.4.4: vrijstellingen bij schenkingen aan ANBI. Een ANBI is een instelling die zich voor het algemeen nut inzet en als zodanig is aangemerkt. In de opgave staat of een instelling een ANBI is. Veelgemaakte fout: denken dat elke vereniging of stichting automatisch een ANBI is. Image credit: Wroeter / Wikimedia Commons, CC0
Vier generaties van één familie. Foto: Azoreg, CC BY-SA 3.0
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Erven
Erven: bezittingen en schulden van een overledene gaan over op de erfgenamen.
Een erfgenaam krijgt dus ook de schulden van de overledene.
Wat een erfgenaam krijgt, noemen we de erfenis.
Syllabus 11.4.5: erven en erfgenamen. De erfenis bestaat uit alle bezittingen min alle schulden van de overledene. Veelgemaakte fout: denken dat je alleen de bezittingen erft. Dat de schulden meegaan, is precies waarom het aanvaarden van een erfenis een keuze is (blok 3). Image credit: Azoreg / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Testament van William Shakespeare, 1616
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Het testament
Een testament is een akte waarin je bepaalt wie na jouw overlijden erft.
Een testament laat je opmaken bij een notaris.
Zonder testament bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.
Met een testament kun je ook iemand kiezen die niet van rechtswege erft.
Syllabus 11.4.5: testament en erfgenamen. Zonder testament erven de wettelijke erfgenamen, zoals de partner en de kinderen. Met een testament kan bijvoorbeeld ook een vriend of een goed doel erfgenaam worden. Wie samenwoont zonder trouwen of geregistreerd partnerschap erft niet zomaar: dat valt onder het onderwerp samenwonen. Veelgemaakte fout: denken dat iedereen automatisch erft die dichtbij stond. Image credit: William Shakespeare / Wikimedia Commons, publiek domein
Wat gaat er op de erfgenamen over?
Alleen de bezittingen van de overledene
Zowel de bezittingen als de schulden
Alleen de bezittingen die in het testament staan
Alleen het geld op de bankrekening
Syllabus 11.4.5. Bezittingen én schulden gaan over, tenzij de erfgenaam verwerpt of beneficiair aanvaardt. Verwachte fout: alleen de bezittingen, omdat een erfenis in het dagelijks leven iets goeds lijkt.
Wie bepaalt wie erft als er geen testament is?
De notaris
De oudste erfgenaam
De wet
De Belastingdienst
Syllabus 11.4.5. Zonder testament geldt de wettelijke regeling. Verwachte fout: de notaris, omdat die bij de afhandeling betrokken is.
Notariskantoor in Dokkum. Foto: Baykedevries, CC BY-SA 3.0 nl
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Onterven, legitieme portie
Bij onterven sluit de overledene in het testament een wettelijke erfgenaam van de erfenis uit, bijvoorbeeld een kind.
Alleen een onterfd kind houdt recht op de legitieme portie: een geldvordering.
De legitieme portie is de helft van wat het kind volgens de wet zou erven.
Het kind kan geen bepaalde spullen opeisen, alleen een bedrag in geld.
Syllabus 11.4.5: onterven en legitieme portie. Het kind moet de legitieme portie zelf opeisen bij de erfgenamen. Rekenvoorbeeld: een alleenstaande overledene laat € 120.000 na aan twee kinderen; wettelijk erft elk kind € 60.000, de legitieme portie is dan € 30.000 per kind. Veelgemaakte fout: denken dat een onterfd kind helemaal niets meer krijgt. Image credit: Baykedevries / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 nl
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Drie keuzes van een erfgenaam
Zuiver aanvaarden: je krijgt alles, maar betaalt de schulden zo nodig uit eigen vermogen.
Beneficiair aanvaarden: schulden worden alleen uit de erfenis betaald.
Verwerpen: je erft niets, maar draagt ook geen schulden van de overledene.
Syllabus 11.4.5: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen. Bij beneficiair aanvaarden wordt de erfenis beschreven en blijft de erfgenaam niet met eigen geld aansprakelijk voor schulden boven de waarde van de erfenis. Handig als je niet weet hoe groot de schulden zijn. Veelgemaakte fout: beneficiair aanvaarden verwarren met verwerpen: bij beneficiair kun je nog iets overhouden als de erfenis meer waard is dan de schulden.
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Erfbelasting rekenen
Erfgenamen betalen erfbelasting over wat zij erven. De vrijstellingen en het tarief staan in de opgave.
Stap 1: tel de bezittingen op en trek de schulden af.
Stap 2: trek de belastingvrijstelling af. Dat is het belastbare bedrag.
Stap 3: belasting = belastbaar bedrag x tarief.
Syllabus 11.4.5: erfbelasting en vrijstellingen. De cijfers in dit voorbeeld zijn verzonnen: erfenis € 90.000 met € 10.000 schulden, vrijstelling € 20.000, tarief 10%. Netto 80.000, belastbaar 60.000, erfbelasting 6.000, de erfgenaam houdt 74.000 over. Voor ANBI's gelden vrijstellingen: een erfenis voor een ANBI is niet belast. Veelgemaakte fout: de schulden vergeten af te trekken of het tarief over de hele erfenis rekenen.
Wat geldt als je een erfenis beneficiair aanvaardt?
Schulden worden alleen uit de erfenis betaald
Je betaalt de schulden altijd uit eigen vermogen
Je krijgt geen enkele schuld, maar ook geen bezit
Je hoeft over het restant geen erfbelasting te betalen
Syllabus 11.4.5. Beneficiair aanvaarden: de erfgenaam is niet met eigen vermogen aansprakelijk voor schulden boven de waarde van de erfenis. Verwachte fout: de tweede optie, die hoort bij verwerpen.
Vul in
Een erfgenaam die zuiver aanvaardt betaalt schulden zo nodig ook uit het eigen vermogen van die erfgenaam.
Syllabus 11.4.5. Zuiver aanvaarden betekent dat alle bezittingen en schulden worden overgenomen. Verwachte fout: beneficiair aanvaardt, omdat dat ook aanvaarden is.
Wat vond je het lastigst in deze les?
Schenkbelasting berekenen
Legitieme portie en onterven
Aanvaarden of verwerpen
Erfbelasting berekenen
Gebruik de uitslag om te bepalen welk blok je nog een keer doorloopt.
Waarom verwerp je een erfenis vol schulden?
Een goed antwoord: wie verwerpt, krijgt geen bezit maar ook geen schulden, dus je loopt geen risico met eigen geld. Verwachte fout: alleen zeggen dat de erfenis niet interessant is, zonder de schulden en de eigen aansprakelijkheid te noemen.
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Begrippen (1/2)
schenken: Iets geven zonder tegenprestatie, vastgelegd in een schenkovereenkomst.
schenkbelasting en erfbelasting: Belasting die de ontvanger betaalt over wat die krijgt, bij leven of na overlijden.
belastingvrijstelling: Een bedrag dat belastingvrij blijft; het tarief gaat over de rest.
ANBI: Algemeen nut beogende instelling; schenken en erven voor een ANBI zijn vrijgesteld.
erven en erfgenamen: Bezittingen en schulden van een overledene gaan over op de erfgenamen.
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN
Begrippen (2/2)
testament: Akte (notaris) waarin staat wie na overlijden erft.
onterven en legitieme portie: Een kind uitsluiten in het testament; het kind houdt een geldvordering ter grootte van de helft van het wettelijk erfdeel.
zuiver aanvaarden: Je neemt alles over en betaalt schulden zo nodig uit eigen vermogen.
beneficiair aanvaarden: De erfenis wordt beschreven; schulden worden alleen uit de erfenis betaald.
verwerpen: Je erft niets en draagt geen schulden van de overledene.
Deze slide heeft geen instructies
