4.3 Hokjesdenken
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
4.3 Hokjesdenken
Even terugkoppelen...
In paragraaf 1 hebben we geleerd wat de definitie is van een pluriforme samenleving en welke betekenis cultuur heeft.
In paragraaf 2 hebben we gezien wat socialisatie is en hoe deze cultuuroverdracht plaatsvindt. Ook hebben we gezien wat er allemaal van invloed is op je identiteit.
Leerdoelen 4.3
In deze paragraaf leer je:
Hoe hokjesdenken werkt
En welke maatschappelijke gevolgen dit heeft
Hoe werkt hokjesdenken?
Als je iemand voor het eerst ziet, heb je daar vaak meteen een beeld bij of een oordeel over die persoon. Je stopt iemand in een hokje: man, vrouw, kakker, nerd, oud, stoer, jong, arrogant, sportief......
Hokjesdenken noemen we ook wel categoriseren: Indelen van de wereld in hokjes waar je automatisch mensen, dingen of situaties in plaatst.
Positief Doel is om de wereld overzichtelijk te maken. Dat is prettig en geeft rust.
Negatief Gevolg is het ontstaan van stereotypen en vooroordelen.
Stereotypen en vooroordelen
Vraag:
Denk aan de vooroordelen die mensen hebben over asielzoekers.
Kijken
Wat zie jij?
Wat denk jij?
In het midden van de film stoppen we om te noteren wat jij denkt dat het verhaal is.
De rol van socialisatie
Stereotypen en vooroordelen krijg je mee tijdens allerlei socialisatieprocessen in je leven van onder andere je gezin, je vrienden en de media (beeldvorming)
Je brein doet dit (categoriseren) om de wereld overzichtelijker te maken maar het gevolg is het ontstaan van stereotypen en vooroordelen.
"Alle asielzoekers zijn crimineel" "Politici zijn niet te vertrouwen"
"Als meisje moet je 's avonds op straat uitkijken voor mannen, omdat ze maar op één ding uit zijn"
"Aziaten zijn slim, Surinamers lui en Nederlanders zijn gierig"
Maatschappelijke gevolgen
Kijken
Wie kan een fiets jatten?
Was hier sprake van discriminatie?
Dit sociaal experiment is uitgevoerd in de nazomer van 2019 in het Vondelpark in Amsterdam. Drie jongens in gelijke kleding, gelijke lengte en gelijke leeftijd hebben alle drie 30 minuten lang een fiets 'gestolen' met een hamer, een zaag en een kniptang. Tijdens de test kwamen bij alle drie ongeveer 500 voorbijgangers langs. Het fragment is uit de film ‘Zwart Als Roet’ van Sunny Bergman.
Laten leiden door vooroordelen kan zorgen voor discriminatie...
Discriminatie:
Iemand anders behandelen vanwege persoonlijke kenmerken, die in de situatie niet van belang zijn. (geslacht, religie, leeftijd)
Racisme:
Discriminatie maar dan
vanwege huidskleur/afkomst.
Stereotypen > Vooroordelen > Discriminatie
Discriminatie kan leiden tot polarisatie
WIJ-ZIJ tegenstelling krijgt dan extra nadruk en zet groepen mensen tegenover elkaar:
Polarisatie:
Proces waarbij tegenstellingen
tussen groepen sterker worden
waardoor zij steeds verder tegen
over elkaar komen te staan.
Xenofobie
Als het wantrouwen zo groot is van de oorspronkelijk groep bewoners noemen we dit xenofobie.
Angst voor vreemdelingen.
Wat is wij-zij-denken?
Mensen hebben de basisbehoefte om bij een groep te horen: vriendengroep, collega's, sportteam, buurt
Bij wij-zij-denken hebben mensen meestal een positief beeld over de eigen groep. Over de anderen zijn ze negatiever: "Wij havoleerlingen zijn veel gezelliger dan die saaie nerd van het vwo"
Door zich af te zetten tegen de zij-groep versterkt de wij-groep de onderlinge band en saamhorigheid
Spanningen: benadrukt tegenstellingen en zet groepen tegenover elkaar we noemen dat polarisatie.
Polarisatie
Bij polarisatie ontstaan er twee groepen met een tegengestelde mening: de 'polen'.
In het maatschappelijk debat is vaak aandacht voor de uitgesproken opvattingen van de polen.
Het grootste deel van de mensen zit echter ergens in het midden. Deze groep wordt ook wel het 'stille midden' genoemd en is divers.
Kwesties: Zwarte Piet-Klimaatmaatregelen-Landbouw-Vluchtelingen-Vaccineren
Soms is polarisatie nodig om tegengestelde belangen helder te maken en veranderingen op gang te brengen.
Onderlinge verbondenheid
Voor een samenleving is het belangrijk dat mensen het gevoel hebben dat ze bij elkaar horen en onderling verbonden zijn. We noemen dat sociale cohesie.
Bij een sterke sociale cohesie zijn mensen bereid om rekening met elkaar te houden en iets voor elkaar te doen.
Het spreken van dezelfde taal, het delen van normen en waarden en het vieren van nationale feestdagen versterken het wij-gevoel in de samenleving.
Discriminatie en polarisatie zijn slecht voor de sociale cohesie: moet tegengegaan worden.
Actueel:
Welke functie heeft het Songfestival?
Casus: AZC Aalten?
