5H - DNA - basisstof 5: Mutaties 2627

Mutaties

Begin alvast met de startopdracht: De context van basisstof 9.5

10

m

00

s

1 / 19
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 19 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Mutaties

Begin alvast met de startopdracht: De context van basisstof 9.5

10

m

00

s

Startopdracht 1 over genexpressie (les 1 van deze week)

SOORT EXAMENOPDRACHT!

Maak context opdracht: "Al linkshandig voor geboorte" 5 min.


  • Eerst individueel

  • TIP! Schrijf voor jezelf de belangrijke informatie op uit tekst

  • Daarna: samen bespreken

Startopdracht 2: Koriander

Wie heeft er wel eens koriander gehad?

Vond je het wel of niet lekker?


OR6A2-gen

Zoek op OR6a2-gen Koriander:

Wat doet dit gen?



Planning

  • Startopdracht: genexpressie context - 5 min.

  • Bespreken - 5 min.

  • Uitleg 1.5 mutaties - 10 min.

  • Zelfstandig werken aan 1.5 - 25 min.

Mutaties

Mutaties: veranderingen in basenvolgorde DNA


Aantal nucleotiden betrokken verschilt

  • een nucleotidepaar (puntmutatie)

  • enkele nucelotidenparen

  • lange sequentie

  • heel chromosoom (genoommutatie)




Mutaties zorgen afwijkingen= genetische variatie: Goed en Slecht

2.5 mutaties

Wat is ook alweer DNA replicatie?

Welk enzym?

6 miljard basenparen!


Zou dat foutloos gaan?




Verschillende soorten mutaties: Puntmutatie

Puntmutatie:

Verandering 1 nucleotidepaar


  • substitutie

  • deletie

  • insertie



Hoe kan een puntmutatie zorgen voor een foutief eiwit?

Overleg met je buurman!

Denk aan de verschillende stappen van DNA--> EIWIT

Syndroom van down

Na bevruchting afwijkend geslachtcel --> zygote 1 chromosoom teveel of te weinig


Meestal niet levensvatbaar



Verschillende soorten mutaties: genoommutaties

genoommutatie: verandering aantal chromosomen in een cel

.



  1. Beschrijf wat er misgaat als er een genoommutatie optreedt in meiose I.

  2. Beschrijf wat er misgaat als er een genoommutatie optreedt in meiose II.


  1. normale meiose



  1. mutatie tijdens meiose I


  1. mutatie tijdens meiose II

Waar heeft de mutatie een groter effect: In een geslachtscel of lichaamscel? En waarom?

Denken-delen-uitwisselen

Waar heeft de mutatie een groter effect: In een geslachtscel of lichaamscel? En waarom?

  1. Geslachtscel/ embryo -> gevolgen in iedere cel van het lichaam

  2. Lichaamscel: gevolgen zijn plaatselijk

Antwoordmodel

  • Deel 1 (1 punt):
    Er is sprake van een substitutie (puntmutatie). Er is namelijk één basenpaar vervangen (de A van het vierde triplet GAG is vervangen door een T, wat in de coderende streng te zien is als een U in het mRNA).

  • Deel 2 (1 punt):

    • Het gezonde triplet GAG codeert in het mRNA ook voor de codon GAG, wat zorgt voor het aminozuur glutaminezuur (Glu).

    • Het gemuteerde triplet GTG codeert in het mRNA voor het codon GUG, wat zorgt voor het aminozuur valine (Val).

    • Conclusie: Het aminozuur glutaminezuur is vervangen door het aminozuur valine.

Ontstaan van kanker

  • Mutaties in tumorsupressor genen

  • Mutaties in proto-onco genen.


Tumorsupressor genen

  • Vertragen de kerndeling bij schade, om eerst te repareren.

  • Stoppen de kerndeling bij DNA schade->apoptose. Waarom?

BRCA1 en BRCA2

Mutaties in deze genen geven grote kans op borstkanker

Turmo supressor genen zijn de "rem" voor celdeling

Proto onco genen

Code voor eiwitten die cellen stimuleren om te delen wanneer dat nodig is (bijvoorbeeld bij wondgenezing)



Proto onco genen zijn het "gaspedaal" voor celdeling

Ontstaan van kanker

  1. Mutaties kunnen ongeremde groei veroorzaken + geen apoptose.

  2. Foutieve cellen delen zich ongeremd.

  3. Goedaardige tumoren groeien langzaam, kwaadaardige snel en verspreiden zich.

  4. Uitzaaiingen ontstaan door losgeraakte kankercellen (metastase)

Zelfstandig werken

Basisstof 5: Mutaties