Mutaties
Begin alvast met de startopdracht: De context van basisstof 9.5
m
s
Mutaties
Begin alvast met de startopdracht: De context van basisstof 9.5
m
s
Startopdracht 1 over genexpressie (les 1 van deze week)
SOORT EXAMENOPDRACHT!
Maak context opdracht: "Al linkshandig voor geboorte" 5 min.
Eerst individueel
TIP! Schrijf voor jezelf de belangrijke informatie op uit tekst
Daarna: samen bespreken
Startopdracht 2: Koriander
Wie heeft er wel eens koriander gehad?
Vond je het wel of niet lekker?
OR6A2-gen
Zoek op OR6a2-gen Koriander:
Wat doet dit gen?
Planning
Startopdracht: genexpressie context - 5 min.
Bespreken - 5 min.
Uitleg 1.5 mutaties - 10 min.
Zelfstandig werken aan 1.5 - 25 min.
Mutaties
Mutaties: veranderingen in basenvolgorde DNA
Aantal nucleotiden betrokken verschilt
een nucleotidepaar (puntmutatie)
enkele nucelotidenparen
lange sequentie
heel chromosoom (genoommutatie)
Mutaties zorgen afwijkingen= genetische variatie: Goed en Slecht
2.5 mutaties
Wat is ook alweer DNA replicatie?
Welk enzym?
6 miljard basenparen!
Zou dat foutloos gaan?
Verschillende soorten mutaties: Puntmutatie
Puntmutatie:
Verandering 1 nucleotidepaar
substitutie
deletie
insertie
Hoe kan een puntmutatie zorgen voor een foutief eiwit?
Overleg met je buurman!
Denk aan de verschillende stappen van DNA--> EIWIT
Syndroom van down
Na bevruchting afwijkend geslachtcel --> zygote 1 chromosoom teveel of te weinig
Meestal niet levensvatbaar
Verschillende soorten mutaties: genoommutaties
genoommutatie: verandering aantal chromosomen in een cel
.
Beschrijf wat er misgaat als er een genoommutatie optreedt in meiose I.
Beschrijf wat er misgaat als er een genoommutatie optreedt in meiose II.
normale meiose
mutatie tijdens meiose I
mutatie tijdens meiose II
Waar heeft de mutatie een groter effect: In een geslachtscel of lichaamscel? En waarom?
Denken-delen-uitwisselen
Waar heeft de mutatie een groter effect: In een geslachtscel of lichaamscel? En waarom?
Geslachtscel/ embryo -> gevolgen in iedere cel van het lichaam
Lichaamscel: gevolgen zijn plaatselijk
Antwoordmodel
Deel 1 (1 punt):
Er is sprake van een substitutie (puntmutatie). Er is namelijk één basenpaar vervangen (de A van het vierde triplet GAG is vervangen door een T, wat in de coderende streng te zien is als een U in het mRNA).
Deel 2 (1 punt):
Het gezonde triplet GAG codeert in het mRNA ook voor de codon GAG, wat zorgt voor het aminozuur glutaminezuur (Glu).
Het gemuteerde triplet GTG codeert in het mRNA voor het codon GUG, wat zorgt voor het aminozuur valine (Val).
Conclusie: Het aminozuur glutaminezuur is vervangen door het aminozuur valine.
Ontstaan van kanker
Mutaties in tumorsupressor genen
Mutaties in proto-onco genen.
Tumorsupressor genen
Vertragen de kerndeling bij schade, om eerst te repareren.
Stoppen de kerndeling bij DNA schade->apoptose. Waarom?
BRCA1 en BRCA2
Mutaties in deze genen geven grote kans op borstkanker
Turmo supressor genen zijn de "rem" voor celdeling
Proto onco genen
Code voor eiwitten die cellen stimuleren om te delen wanneer dat nodig is (bijvoorbeeld bij wondgenezing)
Proto onco genen zijn het "gaspedaal" voor celdeling
Ontstaan van kanker
Mutaties kunnen ongeremde groei veroorzaken + geen apoptose.
Foutieve cellen delen zich ongeremd.
Goedaardige tumoren groeien langzaam, kwaadaardige snel en verspreiden zich.
Uitzaaiingen ontstaan door losgeraakte kankercellen (metastase)
Zelfstandig werken
Basisstof 5: Mutaties