5.4 t/m 5.6 Zenuwstelsel, gedrag, regeling
BS4: Het zenuwstelsel
Je kunt beschrijven wat de functies van het zenuwstelsel zijn, uit welke cellen het is opgebouwd, en hoe reflexen werken.
Onderdelen in deze les
BS4: Het zenuwstelsel
Je kunt beschrijven wat de functies van het zenuwstelsel zijn, uit welke cellen het is opgebouwd, en hoe reflexen werken.
Wat doet je lichaam met waarnemingen?
Opfrissertje
Het is een warme dag en JP ziet in de verte een ijskraampje. Hij heeft zin in een ijsje dus loopt er naar toe. Wanneer hij in de buurt komt, ruikt hij ook de verschillende smaken. De persoon achter het ijskraampje groet JP.
Schrijf op je in schrift:
Het pad van het licht tot aan de zintuigcellen in het oog
Het pad van de geur tot aan de zintuigcellen in de neus
Het pad van de groet (geluid) tot aan de zintuigcellen in oren
Het zenuwstelsel
Belangrijk voor zowel waarneming als beweging!
Hersenen
Ruggenmerg
Zenuwen
Van prikkel tot actie
Dankzij je zenuwen kun jij prikkels verwerken, en zo bewust reageren
Zenuwcellen: de bedrading
Ook gewoon een cel, maar dan ietsje anders
Geven impulsen (signaaltjes) door naar elkaar, of naar je spieren/klieren (om te reageren)
Van zintuig
Naar spier
centrale zenuwstelsel
Onze elektrische draadjes
Zenuw
Uitloper
beschermlaagje
zenuwbundel
Net zoals een elektriciteitsdraadje!
isolatie eromheen, daarbinnen de geleidersa
Ruggenmerg: naast je sponsjes!
In het gaatje naast je tussenwervelschijven lopen heel veel van deze zenuwen, om zo je hele lichaam aan te sturen en waarnemingen mogelijk te maken
Reflexen
Een onbewuste, snelle reactie!
Aan het werk
Met 5.4 (Huiswerk voor volgende keer!)
BS5: Gedrag
Leerdoel: je kunt beschrijven wat gedrag is, hoe je het kan onderzoeken, en enkele vormen van gedrag benoemen
Wat is gedrag?
Alle waarneembare activiteiten van een dier
Bestaat uit handelingen die samenhangen een doel hebben
1) Waarneming door zintuigen
2) Impuls via CZS naar hersenen
3) Je hersenen zetten je lichaam in actie
4) Die reactie heet gedrag
Gedrag: een serie van handelingen
Oftewel een gedragsketen
Aangeboren of aangeleerd?
Wat je niet hoeft te leren is aangeboren gedrag
Wat je moet leren om te kunnen is aangeleerd gedrag
Motivatie (drang)
de bereidheid om een bepaald gedrag uit te voeren
Een paar voorbeelden:
Voedingsdrang
Vluchtdrang
Voortplantingsdrang
een reactie op een prikkel heet een respons
Inwendige prikkel (honger)
Uitwendige prikkel (soortgenoot)
Sociaal gedrag en ons gedrag
Gedrag tussen soortgenoten
Mensen: normen & waarden
Normen: gedragsregels, op basis van
waarden: wat mensen belangrijk vinden in het leven
Interpreteren
Schrijf op in je schrift: wat zie je bij elk plaatje?
Aan het werk
Met 5.5 (Huiswerk voor volgende keer!)
Toetsstof: 5.1 t/m 5.4, 5.6 + 6.1 t/m 6.x
Oogpracticum
Netvlies
Onderdelen van het oog in het kort
BS6: Regeling
Je leert wat terugkoppeling is, en wat de werking van de hormonen adrenaline, glucagon, en insuline zijn.
Opfrissertje
JP wordt wakker en stapt uit bed. Hij heeft zijn kamer niet goed opgeruimd, en hij staat op een scherp LEGO-blokje. Bijna direct, voordat hij het doorheeft, trekt hij zijn been weg, en daarna schreeuwt hij het uit van de pijn.
Schrijf op in je schrift:
1) Hoe noem je deze manier van reageren?
2) Beschrijf hoe het impuls reist door je lichaam, van onderaan JP's voet tot uiteindelijk de spier die zijn been wegtrekt.
3) Hoe verlopen reacties op de omgeving normaalgesproken?
Hersenen
Ruggenmerg
Zenuwen
Zo zat het met reflexen
Het hormoonstelsel
In ons lichaam zitten veel hormoonklieren die hormonen afgeven
Hormonen zijn stoffen die werking van organen regelen
Wanneer voedsel door je systeem gaat
Voor je lichaam is het belangrijk dat deze niet te hoog of te laag is, dus moet deze gereguleerd worden.
Je alvleesklier is hiervoor verantwoordelijk door het produceren van de hormonen insuline en glucagon
In de eilandjes van Langerhans
Glucose en glycogeen
Insuline verlaagt de bloedsuikerspiegel
Glucagon verhoogt de bloedsuikerspiegel
Regulatie van de bloedsuikerspiegel
Voor je lichaam is het belangrijk dat deze stabiel blijft, dus is er een terugkoppeling
Adrenaline
Geproduceerd in de bijnieren
Komt vrij wanneer je boos of bang bent, of wanneer je schrikt
snellere hartslag, ademhaling
stijging bloedsuiker
Zo kun je snel handelen in een gevaarlijke situatie
Het 'vlucht-of-vecht'-hormoon!
Nier
Bijnier
Diabetes type 2
Bij diabetes type 2 wordt er te weinig insuline geproduceerd, of reageert je lichaam er niet meer goed op waardoor de werking is afgenomen.
1) Wat denk je dat het effect van deze aandoening op de bloedsuikerspiegel is?
2) Welk molecuul kan niet goed worden aangemaakt hierdoor?
Aan de slag!
Met 5.6 (Huiswerk voor volgende keer!)
De laatste 10 minuten gaan wij alvast het oogpracticum bespreken, zodat wij snel bezig kunnen met het ontleden het 7e.
Wij werken in 3-tallen
Practicumregels gelden
We dragen allemaal een labjas, lang haar in een staart
1 ontleder (O), 1 tekenaar (T), en 1 instructeur (I)
de ontleder draagt handschoenen en raakt het oog aan
de tekenaar maakt de tekeningen
de instructeur vertelt wat er moet gebeuren en stelt de vragen, en schrijft
Nabespreking
Kant met iris
Netvlies heel mooi zichtbaar!
Lens nog op glasachtig lichaam
