Samen maken we de klas
Samen maken we de klas
Open met het idee dat een fijne klas niet vanzelf ontstaat, maar dat leerlingen die samen maken. Sluit aan bij wat al bekend is: ze kennen elkaar deels al, maar vandaag gaat het om hoe ze met elkaar omgaan.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat respect in de klas betekent en welke afspraken helpen voor een fijne en veilige sfeer.
Deze slide heeft geen instructies
Een goede klas is voor mij...
Gebruik de woorden als start van het gesprek over sfeer, veiligheid en respect. Vraag kort door bij veelgenoemde woorden zoals 'rust', 'aardig' of 'luisteren'.
Wat is respect?
Respect is meer dan een woord.
In de klas betekent het dat je laat zien dat je rekening houdt met anderen, ook als je iemand niet goed kent of het niet met iemand eens bent.
Maak meteen duidelijk dat respect zichtbaar gedrag is. Vermijd een vage definitie; stuur naar concreet gedrag in de klas.
Respect wordt zichtbaar
normaal praten
niet schelden
niet uitlachen
rustig zeggen wat je vindt
In gedrag
In woorden
luisteren als iemand praat
elkaar laten uitpraten
telefoon weg bij uitleg
iemand helpen als dat nodig is
Gebruik voorbeelden uit hun eigen schooldag. Laat zien dat respect niet alleen gaat om wat je denkt, maar om wat anderen merken aan jouw gedrag.
Niet iedereen hoeft je vriend te zijn
Je hoeft niet met iedereen bevriend te zijn.
Je behandelt wel iedereen normaal.
Respect geldt voor elke klasgenoot, docent en daarbuiten.
Dit is een belangrijke nuance voor klas 2: vriendschap is niet verplicht, respect wel. Zo voorkom je dat leerlingen denken dat 'aardig doen' betekent dat je met iedereen dezelfde band moet hebben.
Respect is concreet
Een woord als luisteren wordt pas echt duidelijk als je zegt wat je dan doet.
Bijvoorbeeld: niet door iemand heen praten, iemand aankijken en aandacht hebben bij uitleg.
Benadruk dat algemene woorden pas nuttig zijn als je ze omzet in zichtbaar gedrag. Dat is de brug naar afspraken later in de les.
Oneens zijn mag
In een klas denkt niet iedereen hetzelfde.
Je mag het ergens niet mee eens zijn. Respect betekent dan dat je rustig blijft, uitlegt wat je bedoelt en de ander laat uitspreken.
Koppel dit aan situaties met klasgenoten én met docenten. Leg nadruk op de manier waarop je iets zegt.
Lachen of uitlachen?
Samen lachen kan leuk zijn.
Uitlachen maakt iemand kleiner.
Het verschil zit in hoe de ander zich voelt.
Maak het onderscheid scherp maar eenvoudig. Lach je mét iemand, of lach je iemand uit? Dat helpt bij sociale veiligheid.
Respect geldt ook voor docenten
Respect is geen regel voor maar één kant.
Leerlingen horen docenten respectvol te behandelen. Docenten horen leerlingen ook respectvol te behandelen, juist ook als er gedoe is.
Dit sluit aan bij het plan waarin respect twee kanten op werkt. Houd het eerlijk en wederkerig.
Niet alleen toekijken
Als iemand wordt uitgelachen, voelt dat vaak onveilig.
Een goede klas merkt dat op en laat zien: dit is niet normaal. Zo help je mee aan een veilige sfeer.
Je hoeft hier nog geen werkvorm te noemen. De kern is verantwoordelijkheid voor elkaar, ook als je zelf niet direct betrokken bent.
Sfeer is van iedereen
Een fijne klas ontstaat niet vanzelf.
Gedrag van één leerling heeft invloed, maar de sfeer in de klas is uiteindelijk een taak van iedereen samen.
Gebruik dit als overgang: als iedereen invloed heeft, zijn gezamenlijke afspraken logisch en nodig.
Wat laat respect in de klas zien?
Rekening houden
De baas spelen
Altijd winnen
Populair zijn
Sluit aan bij slide 2: respect betekent dat je rekening houdt met anderen, ook als je iemand niet goed kent of het oneens bent.
Wat kun jij doen voor meer respect in de klas?
Bespreek concrete voorbeelden zoals: iemand laten uitpraten, rustig reageren, niet uitlachen, iets zeggen als iemand wordt gepest, telefoon weg bij uitleg. Er zijn geen vaste goede antwoorden; het gaat om toepassen.
De ideale klas
veilig voelen
normaal met elkaar praten
kunnen leren zonder onrust
fouten mogen maken
elkaar helpen
Deze slide maakt zichtbaar waar klasafspraken naartoe werken: niet regels om regels, maar een klas waarin leren en omgaan met elkaar goed gaat.
Goede afspraken zijn duidelijk
Klasafspraken werken het best als ze kort en positief zijn.
Niet: niet altijd schreeuwen.
Wel: wij praten rustig met elkaar.
Laat zien dat positief geformuleerde afspraken duidelijker zijn en beter helpen bij gewenst gedrag.
Afspraken die helpen
Tijdens de les
Wij luisteren bij uitleg.
Wij spreken elkaar normaal aan.
Wij mogen oneens zijn, maar blijven respectvol.
Wij geven elkaar een tweede kans.
Wij laten elkaar uitpraten.
Wij lachen niemand uit.
Wij helpen elkaar.
Wij accepteren verschillen.
Met elkaar
Gebruik voorbeelden uit het draaiboek. Houd steeds de startvorm 'Wij...' aan, omdat dat eigenaarschap laat zien.
Kiezen wat echt belangrijk is
Je kunt veel goede afspraken bedenken, maar niet alles is even belangrijk.
De sterkste klasafspraken zijn de afspraken die het meest helpen voor respect, rust en veiligheid.
Dit bereidt voor op prioriteren: niet een lange lijst, maar een paar kernregels die echt betekenis hebben.
Wat heb jij nodig?
Iedere leerling heeft iets nodig om zich prettig en gerespecteerd te voelen.
Bijvoorbeeld rust, serieus genomen worden, veilig fouten kunnen maken of eerlijk behandeld worden.
Benadruk dat behoeften per leerling kunnen verschillen, maar vaak dezelfde thema's terugkomen: veiligheid, rust, luisteren, eerlijkheid.
Ook van een docent verwacht je iets
Leerlingen vinden vaak belangrijk dat een docent:
eerlijk is
rustig blijft
duidelijk is
normaal praat
helpt als dat nodig is
Koppel dit aan wederzijds respect. Dit maakt zichtbaar dat een goede sfeer samen wordt opgebouwd door leerlingen én docent.
Van ideeën naar klasafspraken
Als veel leerlingen hetzelfde belangrijk vinden, kun je daar gezamenlijke afspraken van maken.
Zo worden losse meningen afspraken voor de hele klas.
Hier landt de inhoudelijke lijn van de les: van betekenis van respect naar concrete, gedeelde afspraken.
Respect werkt twee kanten op
leerlingen respecteren docenten
docenten respecteren leerlingen
klasgenoten respecteren elkaar
Zo bouwen we samen aan een fijne klas.
Gebruik dit als kernboodschap voor de afsluiting. Het vat de wederkerigheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid samen.
Welke afspraak is positief en duidelijk?
Niet schreeuwen
Geen ruzie maken
Wij praten rustig
Niet vervelend doen
Sluit aan bij slide 12: goede afspraken zijn kort, positief en beginnen liefst met 'Wij...'.
Wat vind jij het belangrijkst voor een fijne klas?
Rust
Respect
Veiligheid
Hulp
Deze slide heeft geen instructies