V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Instructies, tabellen en formulieren
Een rooster, een handleiding, een formulier. Je leest ze niet van begin tot eind. Je zoekt precies wat je nodig hebt.
Les 5 · Lezen
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Instructies, tabellen en formulieren
Een rooster, een handleiding, een formulier. Je leest ze niet van begin tot eind. Je zoekt precies wat je nodig hebt.
Les 5 · Lezen
Over deze les: les 5 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 2 en 3 (referentieniveau 2F), ongeveer 40 minuten. Studenten oefenen zoekend lezen: ze zoeken informatie op in een werkrooster, volgen een instructie stap voor stap en vullen een formulier goed in.
Koppeling: de les hoort bij het onderdeel lezen van referentieniveau 2F (zakelijke teksten: instructies, schema's, tabellen en formulieren uit werk en dagelijks leven). Lezen wordt in het mbo getoetst in het centraal examen. Praktische teksten zoals roosters, folders en formulieren komen daar regelmatig voor. Image credit: Oregon Department of Transportation, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 5
Na deze les:
1
Je kan informatie opzoeken in een tabel of rooster.
2
Je kan een instructie stap voor stap volgen.
3
Je kan een formulier goed en volledig invullen.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Vraag welke van de drie teksten studenten op stage al tegenkomen.
‹
S
Startvraag
LES 5
Welke praktische tekst lees jij het vaakst?
Mijn rooster voor school of werk
Een handleiding of instructie
Een formulier
Een bijsluiter of etiket
Startvraag: vraag na de uitslag wat er misging toen iemand zo'n tekst eens niet goed las. Een verkeerd gelezen rooster of een vergeten handtekening heeft vaak meteen gevolgen.
‹
K
Kernbegrip
LES 5
!
Zoekend lezen
✓✓
Bij zoekend lezen lees je niet alles. Je weet wat je zoekt en je kijkt alleen naar de plek waar het antwoord staat. Dat doe je bij een rooster, een tabel, een folder of een formulier. Kopjes, kolommen en vetgedrukte woorden helpen je zoeken.
Kernbegrip: zoekend lezen is een leesstrategie. Bij een verhaal lees je alles, bij een rooster zoek je alleen je eigen naam en dag. Vraag: hoe lees jij je rooster? Waarschijnlijk zoek je eerst je naam.
‹
W
Werkrooster
LES 5
Rooster week 12, Supermarkt Buurtwinkel Oost, afdeling vers
Ma: Daan 07.00-15.30, Selin 12.00-20.30
Di: Selin 07.00-15.30, Kofi 12.00-20.30
Wo: Kofi 07.00-12.00, Daan 12.00-20.30
Do: Kofi 07.00-15.30, Daan 12.00-20.30
Vr: Daan 07.00-15.30, Selin 12.00-20.30
Pauze: bij een dienst van 8,5 uur heb je 30 minuten pauze.
Ruilen? Vraag het minstens drie dagen van tevoren aan Iris, bedrijfsleider.
Het rooster van de versafdeling
Op welke dagen werkt Selin? Hoeveel uur werk je echt bij een dienst van 07.00 tot 15.30 uur?
Voorbeeld: Selin werkt op maandag, dinsdag en vrijdag. Een dienst van 07.00 tot 15.30 uur duurt 8,5 uur. Daar gaat 30 minuten pauze af, dus je werkt 8 uur.
Hulpvraag voor wie vastloopt: zoek eerst de naam Selin in elke regel.
Extra voor snelle studenten: Kofi wil zijn dienst van donderdag ruilen. Wanneer moet hij dat uiterlijk vragen? Antwoord: op maandag, drie dagen van tevoren.
‹
V
Vraag
LES 5
In het rooster staat: Wo: Kofi 07.00-12.00. Hoeveel uur werkt Kofi op woensdag?
4,5 uur
5 uur
5,5 uur
6 uur
Antwoord: B. Van 07.00 tot 12.00 uur is 5 uur. Volgens het rooster krijg je pauze bij een dienst van 8,5 uur, dus deze korte dienst heeft geen pauze van 30 minuten. Wie 4,5 of 5,5 dacht, heeft met de pauze gerekend.
‹
I
Instructie
LES 5
Een instructie volgen
Lees eerst alle stappen één keer door.
Kijk wat je nodig hebt: spullen, tijd, hulp.
Doe de stappen in de volgorde van de nummers.
Let op woorden als let op, nooit en altijd. Daar gaat het vaak om veiligheid.
Klaar? Kijk of het resultaat klopt.
Uitleg: veel fouten ontstaan doordat iemand meteen met stap 1 begint en pas bij stap 4 ziet dat er iets klaargezet moest worden. Vraag: wie heeft weleens iets in elkaar gezet zonder de handleiding te lezen? Hoe ging dat?
‹
Z
Zet op volgorde
LES 5
Een klant stuurt een pakket terug. Zet de stappen van de retourinstructie in de goede volgorde.
Sorteervraag: bespreek hoe je de volgorde kunt beredeneren. Het formulier moet in de doos, dus dat vul je eerst in. Het label plak je pas als de doos dicht is. Zo werken veel retourinstructies van webwinkels.
‹
L
Lezen
LES 5
Een formulier invullen
Let op
Lees eerst het hele formulier.
Velden met een * moet je invullen.
Schrijf je naam zoals op je identiteitsbewijs.
Vaak fout
De datum in de verkeerde volgorde.
Geen handtekening of datum onderaan.
Een vak overslaan omdat je het niet snapt.
Uitleg: een sterretje (*) betekent in de meeste formulieren dat een veld verplicht is. Snap je een vak niet, vraag het dan na in plaats van het over te slaan. Een onvolledig formulier komt vaak terug, en dan duurt alles langer.
‹
V
Vraag
LES 5
Op een formulier staat: Geboortedatum (dd-mm-jjjj). Wat vul je in als je geboren bent op 9 april 2008?
2008-04-09
9-4-08
09-04-2008
april 9 2008
Antwoord: C. dd betekent dag in twee cijfers, mm maand in twee cijfers, jjjj jaar in vier cijfers. Dus 09-04-2008. Het eerste antwoord is de volgorde jaar-maand-dag, die je in sommige systemen ziet.
‹
T
Tabel
LES 5
Zo lees je een tabel
Lees eerst de titel: waar gaat de tabel over?
Kijk naar de kopjes boven de kolommen en voor de rijen.
Zoek de rij en de kolom die bij jouw vraag horen.
Het antwoord staat waar ze elkaar kruisen.
Let op eenheden: uren, euro's, kilo's.
Uitleg: laat een voorbeeld zien op het bord, zoals een tabel met openingstijden of een prijslijst. Vraag: op welke dag is de winkel het langst open? Laat studenten met hun vinger de rij en de kolom volgen.
‹
O
Opdracht
LES 5
Zoek het op
1
Pak een praktische tekst van je opleiding of stage: een rooster, een werkinstructie of een formulier.
2
Bedenk drie vragen die je buur met die tekst kan beantwoorden.
3
Ruil en zoek de antwoorden zo snel mogelijk op.
minute
second
In tweetallen
Opdracht: als studenten geen eigen tekst hebben, gebruik dan het rooster van de versafdeling of een folder, een dienstregeling of een prijslijst. Loop rond en let op of de vragen echt met de tekst te beantwoorden zijn.
Hulp voor wie vastloopt: begin je vraag met Hoe laat, Hoeveel of Wat moet je doen als.
Extra voor snelle studenten: maak ook een vraag waarvoor je twee stukken informatie moet combineren.
‹
J
Jouw antwoord
LES 5
Welke instructie of welk formulier vond jij ooit lastig? Wat maakte het moeilijk?
Open vraag: verwachte antwoorden zijn een belastingformulier, een aanvraag voor zorgtoeslag, een handleiding van een apparaat of een stageovereenkomst. Vaak is de oorzaak moeilijke woorden of te veel tekst. Bespreek: wat kun je dan doen? Woorden opzoeken, hulp vragen bij de instantie of een voorbeeld bekijken.
‹
V
Vraag
LES 5
Op het etiket van een schoonmaakmiddel staat: Niet mengen met bleekmiddel. Wat betekent dat?
Gebruik het nooit samen met bleekmiddel.
Gebruik eerst bleekmiddel, daarna dit middel.
Je mag het alleen met bleekmiddel gebruiken.
Doe er een klein beetje bleekmiddel bij.
Antwoord: A. Mengen betekent bij elkaar doen. Niet mengen betekent dus: nooit samen gebruiken. Sommige schoonmaakmiddelen geven samen met bleekmiddel een giftig gas. Daarom staat zo'n waarschuwing op het etiket. Dit soort waarschuwingen lees je altijd voordat je begint.
‹
T
Terugblik
LES 5
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Zoeken in een tabel
Instructie volgen
Formulier invullen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Goed luisteren naar uitleg
Je eerste dag op stage: iemand legt in vijf minuten alles uit. Hoe onthoud je dat? Volgende les oefen je met luisteren naar een instructie.
Je kan de belangrijkste stappen uit een gesproken instructie halen.
Je kan een vraag stellen als iets in de uitleg niet duidelijk is.
Volgende les: Luisteren 1, les 6 van de serie.
Image credit: LessonUp