Week 38 Schrijfdoelen en tekstsoorten

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k, g, t, mavo, havo
• Leerjaar 1-4

Voel je welkom

Fijn dat jullie er zijn. 

We gaan rustig zitten en eerst lekker 10 minuten lezen. 

Daarna gaan we de planning van vandaag bespreken,

10

minute

00

second

add30s

Quote van de week:

Wat je nu niet kiest, kun je later altijd nog worden.

Wat gaan we vandaag doen?

1. terugkoppeling vorige les

2. Onderwerp van vandaag

3. Lesdoel

4. Uitleg

5. Zelfstandig bezig

6. Terugkoppeling

7. Verder werken

8. Afsluiting 

9. 
   

       Terugkoppeling:

Wat hebben we de vorige les gedaan?

       Onderwerp van vandaag:

Schrijfdoelen en tekstsoorten

Leerdoel:

Aan het einde van deze les

- weet je wat schrijfdoelen en tekstsoorten zijn en hoe je ze gebruikt.

je frist je geheugen op. 

Tekstsoort weten

=

tekst beter begrijpen

krantenartikel, recept, stripverhaal, reclame, recensie, review, flyer, etc.

Tekstdoel weten

=

tekst beter begrijpen 

(je weet hoe de tekst eruit zal zien, je kunt al een beetje bedenken wat de inhoud van de tekst zal zijn)

amuseren, informeren, overhalen/ activeren, overtuigen, instrueren

Tekst

Overhalen/

Wat is het doel van deze krantenartikelen?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het doel van dit recept?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het doel van dit aanplakbiljet?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het belangrijkste doel van de tekst die je net zag?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Welke soort tekst stond er op het bord?

A

Activerende tekst

B

Amuserende tekst

C

Informerende tekst

D

Overtuigende tekst

Wat was het doel van de tekst?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het belangrijkste doel van de tekst die je net zag?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het doel van dit gedicht?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat voor soort tekst was dit?

A

Activerende tekst

B

Amuserende tekst

C

Informerende tekst

D

Overtuigende tekst

Wat wil de spreker bereiken met dit stukje?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat is het belangrijkste doel van de tekst die je net zag?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat voor tekstsoort was dit?

A

Activerende tekst

B

Amuserende tekst

C

Informerende tekst

D

Overtuigende tekst

Rijden onder invloed is een slechte zaak en kan vreselijke ongelukken veroorzaken.

Wanneer men rijdt onder invloed is de kans groter dat er ongelukken kunnen voorkomen. Men heeft door de alcohol een bewezen mindere reactie snelheid, waardoor ongelukken in een klein hoekje zitten. Ook ziet men minder schep wanneer men onder invloed is van alcohol.

Rijden onder invloed brengt u zelf en uw mede weggebruikers in gevaar, doe het daarom niet!

Wat voor tekstsoort was dit?

A

Informerende tekst

B

Betogende tekst

C

Activerende tekst

D

Overtuigende tekst

Wat is het belangrijkste doel van de tekst die je net zag?

A

Activeren

B

Amuseren

C

Informeren

D

Overtuigen

Wat voor tekstsoort was dit?

A

Activerende tekst

B

Amuserende tekst

C

Informerende tekst

D

Overtuigende tekst

Maken

opdracht 8 (blz. 79 - 80)

Wat gaan we vandaag doen?

1. Onderwerp van vandaag 

2. Lesdoelen

Onderwerp 

Werkwoordsvormen

Lesdoel

Aan het einde van deze lessenserie

- Weet je 3 werkwoordsoorten

- kun je deze werkwoordsoorten herkennen

werkwoordsvormen

Er zijn drie werkwoordvormen:

1. persoonsvorm

2. deelwoord

Persoonsvorm

- In elke zin komt één persoonsvorm voor.

- Je herkent de persoonsvorm door:

1. de tijd van de zin te veranderen, de pv verandert mee

2. Het getal van de zin veranderen (meervoud - enkelvoud), de pv verandert mee

Een deelwoord

- In de zin met een deelwoord staan ​​meestal twee of meer werkwoorden; 

• Eén van de werkwoorden is een vervoeging van: hebben , zijn of worden . Dit staat als persoonsvorm in de zin: Ik heb + ...... (vangen), Ik

Heel werkwoord/infinitief

Er staat een persoonsvorm (een vervoeging van een ander werkwoord dan: hebben, zijn, worden) + een heel werkwoord

Voorbeeld: ik ga skaten , ik wil naar de bioscoop gaan .

Werkwoordsvormen

Maken

Opdracht 14 blz. 50

3

minute

00

second

add30s

Werkwoordspelling

Lesdoel

Aan het van deze les

- kun je persoonsvormen in de tt en vt juist spellen

- kun je het Voltooide deelwoord juist spellen

Tegenwoordige tijd 

Als de persoonsvorm (pv) in de tegenwoordige tijd staat, zijn er 3 mogelijkheden:

1. ik-vorm

2. ik-vorm + t

3. Hele werkwoord (bij meervoud)

Niet zeker? Gebruik het werkwoord 

lopen / smurfen

Voorbeelden

Vul de goede werkwoordsvormen in:

1. (houden) ... je broer van detectives of (herkennen) ... hij zich niet in politieagenten?

2. Ik (vinden) ... het plezierig als u de agenda een week voor de vergadering (versturen) ...

3. Mijn wang (bloeden) ... altijd als ik mij (snijden) ... tijdens het scheren.

4. Je (geloven) ... toch niet dat iedereen zo'n spellingsboek (bestellen) ...?

Antwoorden

1. Houdt je broer van detectives of herkent hij zich niet in politieagenten?

2. Ik vind het plezierig als u de agenda een week voor de vergadering verstuurt. 

3. Mijn wang bloedt altijd als ik mij snijd tijdens het scheren.

4. Je gelooft toch niet dat iedereen zo'n spellingsboek bestelt?

Zwakke werkwoorden in de vt

/

/

Dus:

     Zit de laatste letter van het hele werkwoord -en in 't xkofschip?        schrijf dan          of te / ten                             fietsen                 fietste

      Zit de laatste letter van het hele werkwoord -en NIET in 't xkofschip?        schrijf dan         de / den                               bellen                    belde

Let op het hele werkwoord -en = de stam.

Even oefenen

1. De politie (verrichten) ... wekenlang onderzoek naar de inbraken.

2. Toen ik mijn toets Frans (maken) ... (duimen) ... Janita voor mij.

3. We (durven) ... niet te kijken toen de geheime politie op de deur (bonken) ...

4. Terwijl ik (tobben) ... over mijn cijfers, (krassen) ... Sandra haar naam in het tafelblad. 

Antwoorden

1. De politie verrichtte wekenlang onderzoek naar de inbraken.

2. Toen ik mijn toets Frans maakte, duimde Janita voor mij.

3. We durfden niet te kijken toen de geheime politie op de deur bonkte.

4. Terwijl ik tobde over mijn cijfers, kraste Sandra haar naam in het tafelblad. 

Sterke werkwoorden  vt

Veranderen van klank in de verleden tijd.

Enkelvoud is gelijk

Meervoud is gelijk.

ik zwom - hij zwom - u zwom

wij zwommen - jullie zwommen

Even oefenen

1. Erik ---(houden, vt) contact met zijn vrienden uit Amsterdam.

2. Wist Bram zelf wel waarover hij ---------(spreken, vt)?

3. Mijn docent-------(verlaten, vt) de school als laatst.

4. Wij -------(doorstaan, vt) de zware proef gisteren niet.

Antwoorden

1. Erik hield (houden, vt) contact met zijn vrienden uit Amsterdam.

2. Wist Bram zelf wel waarover hij sprak (spreken, vt)?

3. Mijn juf verliet (verlaten, vt) de school als laatst.

4. Wij doorstonden (doorstaan, vt) de zware proef gisteren niet.

Voltooid deelwoord

- Het voltooid deelwoord is een werkwoordsvorm.

- Het voltooid deelwoord geeft aan dat iets is afgelopen 

   (voltooid).

- In een zin met een voltooid deelwoord staat altijd een vorm 

   van hebben, worden of zijn.

- Het voltooid deelwoord begint vaak met ge-, be- of ver-.

Zijn - Hebben - Worden

Ik ben                  ik was                         Ik heb                          ik had

jij/je bent           jij/je was                    jij/je hebt                   jij/je had

hij/zij/het is      hij was                        hij/zij/het heeft      hij had

wij zijn                wij waren                   wij hebben               wij hadden

jullie zijn            jullie waren               jullie hebben           jullie hadden

Voltooid deelwoord

van sterke werkwoorden eindigt meestal op -en:

Ik ben naar school gelopen.

Hij heeft in het meer gezwommen.

Hij wordt in zijn been gebeten.

Voltooid deelwoord

/

/

Even oefenen

1. De jongens zijn gisteren (verhuizen).

2. We hebben vanmorgen een potje (voetballen).

3. Heb je dat hele stuk (fietsen)?

4. Ik heb zijn verhaal nooit (geloven).

5. Heb je lekker (chillen)?  

Antwoorden

1. verhuisd

2. gevoetbald

3. gefietst

4. geloofd

5. gechild 

Maken

Opdracht 15, 16a en 17 maken (blz. 51 en 52)

                Het koppelteken

lesdoel 

Aan het einde van deze les

- kun je woorden met koppelteken correct spellen.

- weet je waarom het koppelteken wordt gebruikt.

       Samengestelde woorden

                                                     Wat zijn dat ook alweer?

Uitleg:

Samenstelling schrijf je in principe aan elkaar.

voetbal + competitie = voetbalcompetitie

tentamen + stress = tentamenstress

en soms gebruik je een tussenletter

station+straat = stationsstraat

bij + honing = bijenhoning

rood+kool = rodekool

Maar, wat staat hier?

naapen

• na-apen

koppelteken

koppelteken

1. Je gebruikt een koppelteken als er klinkers botsen, die ook samen een klank kunnen vormen.

bijvoorbeeld:

auto + ongeluk = auto-ongeluk

mini + jurk = mini-jurk

Nog twee voorbeelden

minijurk

• mini-jurk

camerainstelling

• camera-instelling

2. Je gebruikt een koppelteken als:

Getrouwde mensen hun achternaam combineren met hun partner.

Meneer Kerkhof-Pierik

Mevrouw Van de kleine-Leemreis

3. Je gebruikt een koppelteken tussen

Twee gelijkwaardige delen die in principe omwisselbaar zijn.

Zwart-wit

Kip-kerriesalade

4. Je gebruikt een koppelteken in

Samenstellingen met cijfers, letters of symbolen

80-jarige, 65-plusser

USB-stick, x-as

$-teken

5. Je gebruikt een koppelteken in:

Samenstellingen die met Sint of St. beginnen

Sint-Nicolaas

St.-Jacobus

6. Je gebruikt een koppelteken bij:

Sommige voor- of achtervoegsels

Niet-alledaags, 

ex-vrouw, 

non-actief, 

plug-in, 

back-up

7. Je gebruikt een koppelteken bij:

Vaste uitdrukkingen die een geheel vormen.

Laag-bij-de-grond

Blijf-van-mijn-lijf-huis

Doe-het-zelf-zaak

Maken

Opdracht 19 en 20 maken (blz. 53 en 55)

                 Samenstellingen

Leerdoel:

Aan het einde van deze les

- kun je samenstellingen correcte spellen.

- weet je waarom en welke tussenletters je gebruikt.

je frist je geheugen op. 

Tussenletters in samenstellingen

een samenstelling: twee of meer bestaande woorden aan elkaar plakken. Samen vormen ze een nieuw woord.

samenstellingen

De woorden in een samenstelling kun je vaak gewoon aan elkaar vast schrijven. 

Maar, soms moet je tussenletters gebruiken om een goede samenstelling te maken. 

Tussenletter in samenstellingen

3 soorten tussenletters:

Tussenletters –en
Tussenletter –e-
Tussenletter –s-

Tussenletters -en-

• Als het eerste woord alleen een meervoud heeft op -en én een zelfstandig naamwoord is, gebruik je -en- als tussenletters.

• Bananendoos

• Schoenenwinkel

• Kippensoep

Tussenletters -e-

• Als het eerste woord een meervoud met -s heeft , gebruik je -e- als tussenletters.

• garage

• garage s

• DUS:

• garagedeur

• 
  

Tussenletters -e-

• Als het eerste woord een meervoud met -s én met -en heeft, gebruik je ook -e- als tussenletters.

• groenten

• groentes

• DUS:

• groentesoep

• groenteboer

Tussenletters -e-

• Als het eerste woord iets is waarvan er maar één is/bestaat, gebruik je ook -e- als tussenletters. Bijvoorbeeld:

• zon

• maan

• DUS:

• zonnebril, zonnebrandcrème, zonnescherm

• maneschijn 

Tussenletters -s-

• Als je de -s- hoort in de samenstelling , schrijf je de tussenletter -s-

• beroepsvoetballer, lievelingskleur

• 
  

• Vervang het 2e woord met iets anders, als dat woord al met een s- begint:

• varken ss tal, want het is ook varken s vlees. 

• stationsschef, want het is ook stationshal. 

Tussenletters -e-

• Als het eerste woord een versterkende betekenis heeft , gebruik je ook -e- als tussenletters.

• apetrots

• reuzesterk

• 
  

• Als het eerste woord zelfstandig zelfstandig is , gebruik je ook -e- als tussenletters:

• lachebek, want lach is hier een vorm van het werkwoord lachen . 

• 
  

Maken

opdracht 22 t/m 25 (blz. 56-58)