Dagelijkse idiomen begrijpen
Dagelijkse idiomen begrijpen
Onderdelen in deze les
Dagelijkse idiomen begrijpen
Open met het idee dat idiomen vaak niet letterlijk te begrijpen zijn. Leg uit dat leerlingen vandaag veelgebruikte uitdrukkingen leren herkennen, begrijpen en in een zin zien.
Lesdoel
Ik kan 20 veelgebruikte Nederlandse idiomen begrijpen en in een zin gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Welk Nederlands idioom ken jij al?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag eventueel naar de betekenis of in welke situatie leerlingen het idioom hebben gehoord.
Wat is een idioom?
Een idioom is een vaste uitdrukking met een figuurlijke betekenis.
De woorden samen betekenen iets anders dan de losse woorden.
Bijvoorbeeld: het regent pijpenstelen betekent niet dat er echte pijpen vallen, maar dat het heel hard regent.
Dit subtopic opent de les: eerst betekenis van idiomen, daarna voorbeelden. Houd het verschil tussen letterlijk en figuurlijk centraal.
Letterlijk of figuurlijk
Bij idiomen moet je letten op de betekenis in de situatie.
letterlijk: de woorden betekenen precies wat er staat
figuurlijk: de woorden hebben samen een andere betekenis
idiomen gebruik je vaak in gesprekken, op school en op het werk
Benadruk dat context helpt om de juiste betekenis te begrijpen. Dat past bij NT2 op B1-niveau.
Een praatje maken
Betekenis: kort en gezellig praten.
Zin: In de pauze maak ik altijd een praatje met mijn klasgenoten.
Deze slide heeft geen instructies
De draad kwijt zijn
Betekenis: niet meer weten waar je mee bezig was.
Zin: Tijdens de lange uitleg was ik even de draad kwijt.
Deze slide heeft geen instructies
Met de deur in huis vallen
Betekenis: direct over het belangrijkste beginnen.
Zin: Hij viel met de deur in huis en vroeg meteen om geld.
Leg uit dat dit soms als onbeleefd of onverwacht kan voelen.
Een oogje in het zeil houden
Betekenis: goed opletten of alles goed gaat.
Zin: De docent hield een oogje in het zeil tijdens het groepswerk.
Deze slide heeft geen instructies
De handen uit de mouwen steken
Betekenis: actief aan het werk gaan.
Zin: Voor het schoolfeest staken we allemaal de handen uit de mouwen.
Deze slide heeft geen instructies
Idiomen in alledaagse situaties
Deze idiomen passen goed bij school, werk en contact met anderen.
praten: een praatje maken
concentratie verliezen: de draad kwijt zijn
direct beginnen: met de deur in huis vallen
opletten: een oogje in het zeil houden
hard werken: de handen uit de mouwen steken
Deze samenvattende slide sluit het eerste cluster af en maakt het gebruik per situatie duidelijk.
Wat betekent een idioom?
Een figuurlijke uitdrukking
Een moeilijke spellingregel
Een kort verhaal
Een losse woordgroep
Toetst het verschil tussen losse woorden en een vaste uitdrukking met een andere betekenis.
Vul de idiomen in
In de pauze maak ik vaak een praatje met klasgenoten. Tijdens een lange uitleg was ik even de draad kwijt. Bij het schoolfeest moesten we allemaal de handen uit de mouwen steken en de docent hield een oogje in het zeil.
Alle antwoorden komen uit het eerste cluster over school, werk en contact.
Wanneer val je met de deur in huis?
Goede antwoorden noemen dat de spreker meteen over het belangrijkste begint, zonder inleiding. Eventueel kan de leerling ook noemen dat dit direct of soms onbeleefd overkomt.
Iets onder de knie hebben
Betekenis: iets goed kunnen.
Zin: Na veel oefenen heb ik fietsen in Nederland onder de knie.
Deze slide heeft geen instructies
Het druk hebben
Betekenis: veel te doen hebben.
Zin: Deze week heb ik het druk met school en stage.
Hoewel dit dichter bij een vaste uitdrukking ligt dan bij een beeldend idioom, is het zeer frequent en bruikbaar voor NT2-leerders.
Door de mand vallen
Betekenis: laten zien dat je iets verbergt of liegt.
Zin: Hij viel door de mand toen de docent naar zijn huiswerk vroeg.
Deze slide heeft geen instructies
In de knoop zitten
Betekenis: problemen hebben of in verwarring zijn.
Zin: Sinds haar verhuizing zit zij een beetje in de knoop.
Deze slide heeft geen instructies
Op dezelfde golflengte zitten
Betekenis: elkaar goed begrijpen.
Zin: Mijn stagebegeleider en ik zitten gelukkig op dezelfde golflengte.
Deze slide heeft geen instructies
Idiomen voor kunnen en contact
Deze idiomen gebruik je vaak als je praat over vaardigheid, drukte en contact.
iets goed kunnen: iets onder de knie hebben
veel taken hebben: het druk hebben
betrapt worden: door de mand vallen
problemen hebben: in de knoop zitten
elkaar begrijpen: op dezelfde golflengte zitten
Deze slide heeft geen instructies
Welk idioom past bij: je begrijpt elkaar goed?
Door de mand vallen
Het druk hebben
In de knoop zitten
Op dezelfde golflengte zitten
De afleiders komen uit hetzelfde subtopic: vaardigheid, drukte en contact.
Kies het juiste idioom
Na veel oefenen heb ik autorijden onder de knie. Deze maand heb ik het erg druk met school. Toen de docent doorvroeg, viel hij door de mand. Gelukkig zitten mijn begeleider en ik op dezelfde golflengte.
De woorden zijn zo gekozen dat elke plek maar één logisch antwoord heeft.
Geen woord uitbrengen
Betekenis: helemaal niets zeggen.
Zin: Tijdens het gesprek bracht hij eerst geen woord uit.
Deze slide heeft geen instructies
Ergens mee zitten
Betekenis: een probleem of zorg hebben.
Zin: Ik zit al dagen met die moeilijke brief van de gemeente.
Deze slide heeft geen instructies
De mist ingaan
Betekenis: een fout maken of mislukken.
Zin: Bij de eerste presentatie ging ik even de mist in.
Deze slide heeft geen instructies
Een punt zetten achter iets
Betekenis: ergens mee stoppen of iets afsluiten.
Zin: Na veel nadenken zette hij een punt achter zijn oude baan.
Deze slide heeft geen instructies
Een last van je schouders voelen vallen
Betekenis: je opgelucht voelen nadat een probleem voorbij is.
Zin: Na het examen voelde ik een last van mijn schouders vallen.
Deze slide heeft geen instructies
Idiomen bij gevoel en problemen
Deze idiomen passen bij gevoel, spanning en fouten.
stil blijven: geen woord uitbrengen
zorgen hebben: ergens mee zitten
een fout maken: de mist ingaan
stoppen: een punt zetten achter iets
opluchting voelen: een last van je schouders voelen vallen
Deze slide heeft geen instructies
Welk idioom betekent: een fout maken?
Geen woord uitbrengen
De mist ingaan
Ergens mee zitten
Een punt zetten achter iets
Controleert begrip van idiomen rond gevoel, spanning en problemen.
Wanneer zit iemand ergens mee?
Verwachte elementen: je hebt een zorg, probleem of moeilijke gedachte waar je mee rondloopt. Een kort eigen voorbeeld is ook goed.
Het ijs breken
Betekenis: een spannend of stil moment makkelijker maken.
Zin: Met een grapje probeerde zij het ijs te breken.
Deze slide heeft geen instructies
Alsof je neus bloedt
Betekenis: doen alsof je nergens iets van weet.
Zin: Hij deed alsof zijn neus bloedde toen ik naar het geld vroeg.
Deze slide heeft geen instructies
Iemand uit de brand helpen
Betekenis: iemand helpen bij een probleem.
Zin: Mijn buurvrouw hielp mij uit de brand met het invullen van het formulier.
Deze slide heeft geen instructies
Op één lijn zitten
Betekenis: hetzelfde denken of hetzelfde willen.
Zin: Voor het project moeten we eerst op één lijn zitten.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een idioom?
Een vast woord
Een figuurlijke uitdrukking
Een moeilijke zin
Een los spreekwoord
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent: de draad kwijt zijn?
Niet meer weten
Iets snel afmaken
Heel boos worden
Goed opletten
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitdrukking betekent: iemand helpen bij een probleem?
Door de mand vallen
In de knoop zitten
Uit de brand helpen
Geen woord uitbrengen
Deze slide heeft geen instructies
Over koetjes en kalfjes praten
Betekenis: praten over gewone, niet zo belangrijke dingen.
Zin: Voor de les praatten we even over koetjes en kalfjes.
Deze slide heeft geen instructies
Idiomen in gesprekken
Deze idiomen helpen bij sociale situaties en samenwerking.
een gesprek starten: het ijs breken
doen alsof je niets weet: alsof je neus bloedt
iemand helpen: iemand uit de brand helpen
dezelfde mening hebben: op één lijn zitten
luchtig praten: over koetjes en kalfjes praten
Sluit af met het idee dat idiomen vaak veel voorkomen in dagelijkse gesprekken.
Welk idioom gebruik je als iemand je helpt?
Het ijs breken
Op één lijn zitten
Iemand uit de brand helpen
Alsof je neus bloedt
Alle opties horen bij gesprekken en sociale situaties, dus leerlingen moeten echt de betekenis kiezen.
Maak de zinnen compleet
Bij een eerste ontmoeting kan een grapje het ijs breken. Als iemand doet alsof hij niets weet, gedraagt hij zich alsof zijn neus bloedt. Voor goede samenwerking moet een groep eerst op één lijn zitten. Voor de les praatten we soms over koetjes en kalfjes.
Deze oefening laat leerlingen de idiomen toepassen in herkenbare sociale situaties.
Welk idioom onthoud jij het best?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen één concreet idioom of inzicht noemen dat is blijven hangen.
Wat hielp jou vandaag het meest?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke elementen: afbeelding, voorbeeldzin, uitleg, herhaling, eigen ervaring.
Welk idioom vind jij nog moeilijk?
Reflectie zonder fout antwoord. Gebruik dit om te zien welke idiomen extra herhaling nodig hebben.
Begrippenlijst
idioom - vaste uitdrukking met een figuurlijke betekenis
letterlijk - precies zoals de woorden zeggen
figuurlijk - met een andere, niet-letterlijke betekenis
de draad kwijt zijn - niet meer weten waar je mee bezig was
met de deur in huis vallen - direct over het belangrijkste beginnen
een oogje in het zeil houden - opletten of alles goed gaat
de handen uit de mouwen steken - actief aan het werk gaan
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
iets onder de knie hebben - iets goed kunnen
door de mand vallen - betrapt worden terwijl je iets verbergt
in de knoop zitten - problemen hebben of verward zijn
op dezelfde golflengte zitten - elkaar goed begrijpen
ergens mee zitten - een zorg of probleem hebben
de mist ingaan - een fout maken of mislukken
het ijs breken - een spannend moment makkelijker maken
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
alsof je neus bloedt - doen alsof je nergens iets van weet
iemand uit de brand helpen - iemand helpen bij een probleem
op één lijn zitten - hetzelfde denken of willen
over koetjes en kalfjes praten - praten over gewone, onbelangrijke dingen
geen woord uitbrengen - helemaal niets zeggen
een punt zetten achter iets - stoppen of iets afsluiten
een last van je schouders voelen vallen - opluchting voelen
Deze slide heeft geen instructies
