Betekenis uit de context (Engels vwo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Engels
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introductie

Uitleg over betekenis uit de context in Engelse teksten voor vwo 4, 5 en 6: onbekende woorden afleiden, figuurlijk taalgebruik, idioom en ironie, het woordenboek slim gebruiken en parafrase. Met korte voorbeeldteksten en checks.

De Main Reading Room van de Library of Congress in Washington

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Betekenis uit de context

Examenstof Engels vwo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: Domein A Leesvaardigheid, eindterm: de betekenis van belangrijke elementen van een tekst aangeven; vraagvormen meerkeuzevraag, open vraag en citeervraag; woordenboek toegestaan; C1. Image credit: Carol M. Highsmith / Wikimedia Commons, publiek domein

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Wat ga je kunnen?

Ik kan de betekenis van een woord, uitdrukking of ironische zin in een Engelse tekst afleiden uit de context en een 'What is meant by ...?'-vraag goed beantwoorden.

Welk Engels woord of welke uitdrukking snapte je laatst niet? Wat deed je toen?

Laat leerlingen woorden en reacties noemen: opzoeken, overslaan, raden, vragen. Zet ze op het bord in drie groepen: opzoeken, raden uit de zin, overslaan. In de les leren ze wanneer welke aanpak past.

De Main Reading Room van de Library of Congress in Washington

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Een onbekend woord? Raad het

• Op het examen ken je niet elk woord. Dat is normaal en meestal geen probleem

• De context is de tekst rond het woord: de zin ervoor, de zin erna en de rest van de alinea

• Vraag als 'What is meant by ...?' gaat over de betekenis in deze tekst

• Kijk eerst: past het woord in de zin als werkwoord, zelfstandig naamwoord of bijvoeglijk naamwoord?

Syllabus: de kandidaat leidt de betekenis van onbekende woorden af uit de context (en gebruikt af en toe een woordenboek). Veelgemaakte fout: het woord los vertalen zoals je het kent. Veel woorden hebben meerdere betekenissen, de tekst beslist. Image credit: Carol M. Highsmith / Wikimedia Commons, publiek domein

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Zo haal je betekenis uit de context

• 1. Bepaal de woordsoort van het onbekende woord

• 2. Lees de zinnen eromheen en zoek aanwijzingen

• 3. Bedenk zelf een betekenis die past

• 4. Vul die betekenis in de zin in en controleer of de zin nog klopt

• Aanwijzingen: een uitleg of voorbeeld in de buurt, een tegenstelling, of een Nederlands of Frans woord dat lijkt

Dit stappenplan komt terug bij de quiz. Veelgemaakte fout: stap 3 en 4 overslaan en meteen een optie kiezen. Laat leerlingen hardop een Nederlandse zin maken met hun gekozen betekenis.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Text 1: A quiet decision

(1) The town council's decision was met with a lukewarm response: few residents objected, but even fewer bothered to attend the meeting. Apathy, it seems, is the planners' most reliable ally. People who are indifferent do not write letters.

Eigen tekst voor Examenstof

Laat leerlingen eerst zelf raden wat 'apathy' betekent. De zin na de punt geeft de uitleg.

What does 'apathy' mean in this text?

A

A strong feeling of anger

B

A habit of obeying the rules

C

A lack of interest or concern

D

A fear of speaking in public

Goed: onverschilligheid. De laatste zin geeft de uitleg: mensen die onverschillig zijn, schrijven geen brieven. Verwachte fout: 'anger', omdat leerlingen denken aan bezwaren van inwoners.

Which clue helps most to understand 'apathy'?

A

The council made a decision

B

Planners have reliable allies

C

People who are indifferent do not write letters

D

Residents were invited to a meeting

De uitleg staat in de laatste zin. De andere opties zijn waar, maar zeggen niets over de betekenis van het woord.

Krantenkiosk bij London Bridge in Londen

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Figuurlijk en letterlijk

• Letterlijk: de woorden betekenen wat ze zeggen: 'It is raining outside'

• Figuurlijk: een beeld voor iets anders: 'My head is spinning' betekent dat je in de war bent

• Past de letterlijke betekenis niet in de situatie? Dan is het waarschijnlijk figuurlijk

Figuurlijk taalgebruik komt in krantenkoppen en columns veel voor. Veelgemaakte fout: de letterlijke betekenis kiezen omdat de woorden bekend zijn. Vraag leerlingen of de situatie in de tekst past bij de letterlijke betekenis. Image credit: Acabashi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Idioom: vaste uitdrukkingen

• Een idioom is een vaste uitdrukking waarvan de betekenis niet uit de losse woorden volgt

• Voorbeeld: 'spill the beans' betekent een geheim verklappen

• Vertaal nooit woord voor woord; kijk wat er in de situatie gebeurt

• Herken je de uitdrukking niet? Gebruik de zinnen eromheen: wat is het gevolg of de reactie?

• Examenvraag: 'What is meant by ...?' of 'What does the writer mean when ...?'

De betekenis van een idioom leid je af uit wat er in de tekst gebeurt. Veelgemaakte fout: een Nederlandse uitdrukking kiezen die erop lijkt maar iets anders betekent.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Text 2: A seamless transition

(1) When the merger was announced, the chief executive spoke of 'a seamless transition'. Staff, who had been through two reorganisations in three years, took the phrase with a pinch of salt. Rumours of redundancies were already doing the rounds, and by Friday the coffee machine had become the unofficial boardroom.

Eigen tekst voor Examenstof

Twee uitdrukkingen en een ironisch beeld in één korte tekst.

What does 'took the phrase with a pinch of salt' mean?

A

Did not fully believe it

B

Found it rather tasteless

C

Repeated it to each other

D

Saw it as a personal insult

Goed: ze geloofden het niet helemaal. Aanwijzing: twee eerdere reorganisaties. Verwachte fout: 'tasteless', door de letterlijke zout-associatie.

What is suggested by 'the unofficial boardroom'?

A

The directors had moved their meetings

B

Staff had stopped working altogether

C

The company was saving on meeting rooms

D

Staff were discussing the merger there

Goed: het koffieapparaat is de plek waar de gesprekken over de fusie plaatsvinden. Verwachte fout: 'directors had moved', omdat boardroom aan bestuurders doet denken.

Man leest de krant op een caféterras in Athene, 1979

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Het woordenboek slim gebruiken

• Op het examen mag je een woordenboek gebruiken, maar niet voor elk woord: tijd is beperkt

• Zoek alleen woorden die de vraag of het begrip van de alinea echt nodig heeft

• Een woord heeft vaak meerdere betekenissen: kies de betekenis die in de zin past

• Let op de woordsoort (noun, verb, adjective) en op voorbeeldzinnen in het woordenboek

Syllabus: de kandidaat kan af en toe een woordenboek gebruiken om de eigen interpretatie te controleren. Veelgemaakte fout: de eerste betekenis in het woordenboek nemen. Laat leerlingen de woordsoort bepalen voordat ze kiezen. Image credit: Jean-Louis Debaize / European Communities / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Parafrase: hetzelfde in andere woorden

• Een parafrase zegt hetzelfde met andere woorden, zonder de betekenis te veranderen

• Meerkeuzevragen bieden vaak een parafrase van een zin uit de tekst als goed antwoord

• Afleiders gebruiken woorden uit de tekst, maar veranderen de betekenis

• Een citeervraag vraagt de precieze zin of woorden uit de tekst: niet vertalen, niet inkorten

Veelgemaakte fout: de optie kiezen die de meeste woorden uit de tekst bevat. Het goede antwoord gebruikt vaak juist andere woorden. Bij een citeervraag schrijf je de woorden precies over, ook als je ze niet allemaal kent.

Which meaning of 'sanction' fits the sentence?

The headteacher refused to sanction the trip, as the risks were too high.

A

To punish severely

B

To give official approval to

C

To cancel without warning

D

To pay for in advance

Goed: goedkeuren. 'Refused to sanction the trip, as the risks were too high' vraagt om goedkeuren. Verwachte fout: 'punish', de bekendste betekenis van sanctie.

Which sentence has the same meaning?

Her remarks, though couched in polite terms, left little room for doubt.

A

Politely put, but her meaning was clear

B

She was so polite that nobody understood

C

She doubted her own remarks

D

She expressed herself in a rude way

Goed: parafrase van 'though couched in polite terms, left little room for doubt'. Verwachte fout: 'doubted her own remarks', omdat 'doubt' in de zin staat.

Wat vind je het lastigst bij onbekende woorden?

1

De betekenis raden uit de context

2

Idioom en figuurlijk taalgebruik herkennen

3

De juiste betekenis in het woordenboek kiezen

4

Bepalen welke woorden ik mag overslaan

Gebruik de uitslag om in de training extra aandacht te geven aan het lastigste punt.

Hoe pak jij een onbekend woord in een tekst aan?

Een goed antwoord noemt: woordsoort bepalen, zinnen eromheen lezen, betekenis bedenken en in de zin controleren, en pas dan eventueel het woordenboek. Verwachte fout: 'ik sla het over' of 'ik zoek alles op'.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Begrippen (1/2)

• context: De tekst rond een woord of zin die helpt de betekenis te begrijpen

• betekenis: Wat een woord of zin in deze tekst bedoelt, niet wat het ook kan betekenen

• uitdrukking: Een vaste woordcombinatie, zoals 'by the way' of 'on the other hand'

• idioom: Een vaste uitdrukking waarvan de betekenis niet uit de losse woorden volgt

• figuurlijk: Een beeldend woord of beeld dat iets anders betekent dan de letterlijke woorden

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · WORDS IN CONTEXT

Begrippen (2/2)

• woordenboek: Hulpmiddel bij het examen om een betekenis te controleren, niet voor elk woord

• parafrase: Dezelfde betekenis in andere woorden

• citeervraag: Een vraag waarbij je een woord of zin precies uit de tekst overschrijft