Zonnecellen in een paneel (foto: Guilhem Vellut, CC BY 2.0)
EXAMENSTOF · F1 · QUANTUMWERELD
Quiz
Terugblik: Quantumdeeltjes en banden
Zonnecellen in een paneel (foto: Guilhem Vellut, CC BY 2.0)
EXAMENSTOF · F1 · QUANTUMWERELD
Quiz
Terugblik: Quantumdeeltjes en banden
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Guilhem Vellut / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Vul in
Volgens het uitsluitingsprincipe van Pauli zit in één toestand maximaal één elektron; twee elektronen op één niveau hebben tegengestelde spin, een klein magneetje.
Syllabus F1.4: uitsluitingsprincipe van Pauli en elektronspin.
Wat is |ψ|² op een plek in de put?
De energie van het deeltje op die plek
De snelheid van het deeltje op die plek
Een maat voor de kans het deeltje te vinden
De uitwijking van de golf op dat moment
|ψ|² is een maat voor de waarschijnlijkheid om het deeltje ter plekke aan te treffen. Fouten: energie of snelheid op een plek, en ψ zelf als uitwijking zien. Syllabus F1.3.
Elektron in een put: waarom is E gequantiseerd?
Goed antwoord: alleen golffuncties met een knoop op de wanden passen (heel aantal halve golflengtes), en bij elke golffunctie hoort één energie, dus gequantiseerd. Verwachte fout: alleen zeggen "het deeltje is opgesloten" zonder knopen of golffunctie. Syllabus F1.3.
Een elektron in een put heeft E1 = 0,15 eV. Wat is E4?
2,4 eV
0,60 eV
1,2 eV
2,3 eV
E4 = 4²·E1 = 16 · 0,15 = 2,4 eV (controle: 2,4 / 16 = 0,15). Fouten: 4·E1 = 0,60 eV (n in plaats van n²), 8·E1 = 1,2 eV en 15·E1 = 2,3 eV (het verschil met E1). Syllabus F1.3.
Een proton en een elektron zitten in dezelfde put. Wie heeft de grootste E1?
Het proton: grotere massa, grotere E1
Het elektron: kleinere massa, grotere E1
Gelijk: alleen L en n bepalen E1
Het proton: het heeft een grotere lading
E1 = h²/(8·m·L²): bij gelijke L is E1 evenredig met 1/m, dus de lichtste massa heeft de grootste energie. Fouten: massa in de teller denken, de massa vergeten en lading erbij halen. Syllabus F1.3.
Een energieband bestaat uit 1000 niveaus. Hoeveel elektronen passen erin?
1000 elektronen
500 elektronen
4000 elektronen
2000 elektronen
Pauli: per niveau twee toestanden (spin mee of tegen), dus 2 · 1000 = 2000 elektronen. Fouten: één elektron per niveau (1000), delen in plaats van vermenigvuldigen (500) en twee keer verdubbelen (4000). Syllabus F1.4.
Waarom heeft waterstof discrete energieniveaus?
Passende knopen en buiken: vaste energieën
Het elektron draait op vaste banen om de kern
De energie hangt alleen van de kern af
Elke energie boven −13,6 eV is mogelijk
Alleen golffuncties met passende knopen en buiken kunnen bij het elektron horen; bij elke golffunctie hoort één energie. Fouten: het banenmodel van Bohr, de kern als enige factor en een continu spectrum. Syllabus F1.3.
Welk diagram hoort bij een isolator?
Diagram 2: half gevulde band
Diagram 3: volle band, kleine band gap
Diagram 1: volle band, grote band gap
Geen van de drie diagrammen
Diagram 1 heeft een volle band met een grote band gap (5,5 eV) en een lege band erboven: isolator. Diagram 2 is een geleider (half gevuld), diagram 3 een halfgeleider (band gap 1,1 eV). Fouten: de half gevulde band, de kleine gap. Syllabus F1.5. Image credit: Eigen figuur
Een LDR heeft band gap 2,0 eV. Rood licht: fotonen van 1,9 eV. Wat gebeurt er?
R daalt: elk foton maakt een elektron los
R stijgt: de fotonen warmen de LDR op
R blijft vrijwel gelijk: te weinig energie
R daalt: rood licht is ook licht
De fotonenergie (1,9 eV) is kleiner dan de band gap (2,0 eV): de fotonen brengen geen elektronen over de gap en R verandert vrijwel niet. Fouten: elke lichtsoort even effectief denken, opwarming en alleen naar de lichtsterkte kijken. Syllabus F1.5.
Keramiek aan een mast: waarom geen stroom?
Goed antwoord: de valentieband is vol en de band gap is groot, dus elektronen kunnen geen energie opnemen en niet naar een vrij niveau (Pauli); de geleidingsband is leeg. Verwachte fout: "er zijn geen elektronen". Syllabus F1.5.
Een deeltje botst op een dunne barrière. Wat zegt de golffunctie?
ψ is achter de barrière nog niet nul
ψ is al in de barrière precies nul
ψ is in de barrière overal even groot
ψ neemt in de barrière lineair af
Bij een eindig diepe put en een barrière neemt ψ exponentieel af, maar wordt niet nul. Is de barrière dun, dan is ψ aan de andere kant nog niet nul en kan het deeltje tunnelen. Fouten: ψ plotseling nul (oneindig diepe put), geen afname en een lineaire afname. Syllabus F1.3.
Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
EXAMENSTOF · F1 · QUANTUMWERELD
Goed gedaan!
Je kunt energieniveaus berekenen en beredeneren met knopen en buiken, en materialen indelen met de band gap. Goed gedaan!
Deze slide heeft geen instructies