Orionnevel gezien door Hubble, 2006 (foto: NASA, ESA, publiek domein)
EXAMENSTOF · E2 · SPECTRA EN NIVEAUS
Quiz
Terugblik: Spectra en energieniveaus
Orionnevel gezien door Hubble, 2006 (foto: NASA, ESA, publiek domein)
EXAMENSTOF · E2 · SPECTRA EN NIVEAUS
Quiz
Terugblik: Spectra en energieniveaus
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: NASA, ESA, M. Robberto (Space Telescope Science Institute/ESA) en het Hubble Space Telescope Orion Treasury Project Team / Wikimedia Commons, publiek domein
Bereken de energie van het elektron in waterstof bij n = 6.
−2,27 eV
−0,378 eV
−81,6 eV
+0,378 eV
En = −13,6/n² = −13,6/36 = −0,3778 eV, dus −0,378 eV. Tweede weg: 13,6 : 36 = 0,378. Fouten: −2,27 eV (13,6/6, niet gekwadrateerd), −81,6 eV (13,6 · 6) en het teken vergeten. Syllabus E2.1.
Zet op fotonenergie, van klein naar groot
Ef = h·c/λ, dus kleinere λ geeft grotere Ef. Met 1240 eV·nm / λ: 5,0 mm geeft 2,5·10⁻⁴ eV, 25 µm geeft 0,050 eV, 600 nm geeft 2,07 eV en 0,50 nm geeft 2,5·10³ eV. Ook uit de omrekening in J en m volgt dezelfde volgorde. Syllabus E2.1 en E2.6.
Vul in
Bij emissie valt een elektron naar een lager niveau en ontstaat een foton. Bij absorptie verdwijnt een foton.
Syllabus E2.1: absorptie, emissie en foton. Verwachte fout: absorptie en emissie omwisselen.
Wat is de laagste frequentie om een waterstofatoom in n = 2 (E2 = −3,40 eV) te ioniseren?
8,22·10¹⁴ Hz
5,13·10³³ Hz
2,74·10⁶ Hz
1,22·10⁻¹⁵ s
Minimale Ef = 3,40 eV = 3,40 · 1,602·10⁻¹⁹ = 5,447·10⁻¹⁹ J. f = Ef/h = 5,447·10⁻¹⁹ / 6,626·10⁻³⁴ = 8,22·10¹⁴ Hz. Tweede weg: f = 3,40 · (1,602·10⁻¹⁹ / 6,626·10⁻³⁴) = 3,40 · 2,418·10¹⁴ = 8,22·10¹⁴ Hz. Fouten: eV niet omgerekend (5,13·10³³ Hz), delen door h·c (2,74·10⁶) en de periode 1/f in plaats van f (1,22·10⁻¹⁵ s). Syllabus E2.1. Image credit: Eigen figuur
Waarom is een absorptielijn donker, terwijl het gas dat licht wel opneemt en weer uitzendt?
Het gas houdt de energie voorgoed vast en zendt niets uit
Het gas zendt een andere golflengte uit dan het opnam
Het gas zendt het in alle richtingen uit, niet alleen in de bundel
Het gas zendt het alleen terug naar de lichtbron
Het gas neemt fotonen uit de bundel op en zendt ze na korte tijd in willekeurige richtingen weer uit. In de richting van de bundel komt er dus van die golflengte minder licht, zodat je een donkere lijn ziet. Verwachte fout: denken dat de energie definitief opgenomen blijft. Syllabus E2.1.
Het elektron in een waterstofatoom gaat van n = 2 naar n = 3. Wat gebeurt er?
Een foton van 1,89 eV wordt uitgezonden
Een foton van 1,89 eV wordt geabsorbeerd
Een foton van 4,91 eV wordt geabsorbeerd
Een foton van 1,51 eV wordt geabsorbeerd
Omhoog gaan is absorptie. Ef = E3 − E2 = −1,51 − (−3,40) = 1,89 eV. Fouten: emissie kiezen (dat is omlaag), de energieën optellen (3,40 + 1,51 = 4,91 eV) en alleen E3 nemen (1,51 eV). Syllabus E2.1.
Wat is de grootste golflengte waarmee je waterstof in de grondtoestand kunt ioniseren?
1,22·10⁻⁷ m
6,56·10⁻⁷ m
1,46·10⁻²⁶ m
9,12·10⁻⁸ m
Minimale Ef = 13,6 eV = 13,6 · 1,602·10⁻¹⁹ = 2,179·10⁻¹⁸ J. λ = h·c/Ef = 1,9865·10⁻²⁵ / 2,179·10⁻¹⁸ = 9,12·10⁻⁸ m. Tweede weg: 1240/13,6 = 91,2 nm. Fouten: 1,22·10⁻⁷ m (10,2 eV genomen), 6,56·10⁻⁷ m (1,89 eV genomen) en 1,46·10⁻²⁶ m (eV niet omgerekend). Syllabus E2.1. Image credit: Eigen figuur
Koud waterstofgas staat in de grondtoestand. Hoeveel absorptielijnen tot n = 4 zie je?
1
4
6
3
Vanuit n = 1 zijn er overgangen naar n = 2, 3 en 4: drie absorptielijnen (1 → 2, 1 → 3, 1 → 4). Bij emissie vanuit n = 4 zijn er 6 lijnen mogelijk; bij een koud gas zit vrijwel elk atoom in de grondtoestand. Fouten: 6 (emissie geteld), 4 (de niveaus geteld) en 1 (alleen n = 2). Syllabus E2.1.
Waarom zet je een infraroodtelescoop in de ruimte?
Infrarood heeft te weinig energie voor de grond
De atmosfeer absorbeert veel infrarood
Infrarood kan niet door glas heen
De atmosfeer zendt zelf geen infrarood uit
Waterdamp en kooldioxide in de atmosfeer absorberen een groot deel van het infrarood; een telescoop in de ruimte heeft daar geen last van. Verwachte fout: de fotonenergie als reden noemen: dat is geen beperking voor waarneming. Syllabus E2.6.
Een foton van 1,0 eV treft een waterstofatoom in n = 2. Wat gebeurt er?
Het elektron springt naar n = 3
Het atoom ioniseert
Niets: 1,0 eV past bij geen overgang
Het foton wordt geabsorbeerd en weer uitgezonden
Vanuit n = 2 is voor n = 3 1,89 eV nodig en voor ioniseren 3,40 eV. 1,0 eV past bij geen niveauverschil, dus het foton passeert. Verwachte fout: denken dat een foton met minder energie toch deels wordt opgenomen. Syllabus E2.1.
Waarom zendt een gas licht van slechts enkele golflengten uit?
Een atoom heeft maar bepaalde energieverschillen tussen niveaus
Een atoom heeft slechts één elektron dat licht kan maken
De buis laat alleen licht van die kleuren naar buiten
Het glas absorbeert alle andere kleuren in de buis
Overgangen tussen vaste niveaus geven alleen bepaalde fotonenergieën, dus bepaalde golflengten: het lijnenspectrum. Fouten: het aantal elektronen of het glas als reden noemen. Syllabus E2.1.
Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
EXAMENSTOF · E2 · SPECTRA EN NIVEAUS
Goed gedaan!
Je leest een energieniveauschema, berekent golflengtes van spectraallijnen, verklaart emissie- en absorptiespectra en koppelt stralingssoorten aan telescopen. Volgende stap: het licht van sterren.
Deze slide heeft geen instructies