Werkwoorden in zinnen
Werkwoorden in zinnen
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Werkwoorden in zinnen
De centrale lijn van de les: in een zin eerst het werkwoord herkennen, daarna de persoonsvorm vinden, en vervolgens de ik-vorm gebruiken om de spelling en vorm te controleren.
Lesdoel
Ik kan de persoonsvorm in een zin vinden.
De gebruiker gaf drie doelen. Voor deze les is dit het dragende doel; de andere twee functioneren als steunvaardigheden binnen de opbouw van de les.
Welke werkwoorden ken jij al?
Gebruik de antwoorden als voorkennisactivatie. Laat leerlingen ook vormen noemen zoals heb, ben, loopt en vraag daarna welke daarvan hele werkwoorden zijn.
hebben en zijn
Hebben en zijn zijn werkwoorden.
Ze zeggen iets over wat iemand heeft of is.
Deze werkwoorden komen heel vaak voor in zinnen.
Voorbeelden: Ik heb een boek. / Zij is blij.
Deze slide heeft geen instructies
hebben en zijn in een zin
Wij hebben gym.
Jij bent laat.
Ik ben thuis.
Zij heeft een fiets.
Benadruk dat hebben en zijn van vorm kunnen veranderen: heb, heeft, hebben, ben, bent, is, zijn. Toch blijft het hetzelfde werkwoord.
Vormen van hebben
Het hele werkwoord is hebben.
Vormen in zinnen:
ik heb
jij hebt
hij/zij heeft
wij/jullie/zij hebben
Deze slide heeft geen instructies
Vormen van zijn
Het hele werkwoord is zijn.
Vormen in zinnen:
ik ben
jij bent
hij/zij is
wij/jullie/zij zijn
Wijs erop dat zijn een onregelmatig werkwoord is. Juist daarom is het belangrijk dat leerlingen de vormen vaak zien en benoemen.
Werkwoord en hele werkwoord
In een zin staat vaak een werkwoordsvorm.
Het hele werkwoord is de naam van dat werkwoord.
Voorbeelden:
- loopt → lopen
- heeft → hebben
- is → zijn
Deze slide heeft geen instructies
Welk hele werkwoord hoort bij heeft?
heb
hebben
hebt
zijn
Controleert of leerlingen een werkwoordsvorm kunnen terugbrengen naar het hele werkwoord.
Vormen van werkwoorden
In een zin staat vaak een werkwoordsvorm. Bij heeft hoort het hele werkwoord hebben. Bij is hoort het hele werkwoord zijn.
De volgorde van de vormen dwingt de juiste koppeling af: heeft → hebben en is → zijn.
De ik-vorm vinden
De ik-vorm is de vorm van het werkwoord bij ik.
Je maakt de ik-vorm vanuit het hele werkwoord.
Voorbeelden:
- werken → ik werk
- maken → ik maak
- vinden → ik vind
Deze slide heeft geen instructies
Ik-vorm bij hebben en zijn
hebben → ik heb
zijn → ik ben
Deze ik-vormen moet je onthouden.
Verbind deze slide met de vorige: meestal maak je de ik-vorm vanuit het hele werkwoord, maar bij hebben en zijn leren leerlingen de vorm vooral door veel te zien en te gebruiken.
Van zin naar ik-vorm
Kijk naar het werkwoord in de zin en zoek de ik-vorm.
Hij loopt naar huis. → ik-vorm: loop
Zij heeft een pen. → ik-vorm: heb
Tom is ziek. → ik-vorm: ben
Hier leg je de brug naar de persoonsvorm: de ik-vorm helpt om te controleren welk werkwoord in de zin de persoonsvorm is.
Wat is de ik-vorm van zijn?
is
bent
ben
zijn
Toetst de kernvorm die leerlingen expliciet moeten onthouden.
Ik-vorm van heeft?
Deze slide heeft geen instructies
Van zin naar ik-vorm
Kijk naar het werkwoord in de zin en zoek de ik-vorm. Hij loopt naar huis, dus ik-vorm is loop. Tom is ziek, dus ik-vorm is ben.
Sluit direct aan op de voorbeelden van de voorgaande slides.
Wat is de persoonsvorm?
De persoonsvorm is het werkwoord in de zin dat verandert bij een ander onderwerp.
Bijvoorbeeld:
- Ik loop.
- Wij lopen.
loop verandert in lopen.
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je de persoonsvorm
Zoek het werkwoord in de zin.
Zet de zin in een andere tijd of verander het onderwerp.
Het woord dat verandert, is de persoonsvorm.
Voorbeeld:
De jongen speelt buiten. → De jongens spelen buiten.
Noem eventueel ook de tijdproef: vandaag/ gisteren. Bijvoorbeeld: De jongen speelt buiten → De jongen speelde buiten.
Persoonsvorm met hebben
Ik heb een tas.
Wij hebben een tas.
heb / hebben verandert mee.
Dat is de persoonsvorm.
Deze slide heeft geen instructies
Persoonsvorm met zijn
Hij is moe.
Zij zijn moe.
is / zijn verandert mee.
Dat is de persoonsvorm.
Als de zin inhoudelijk wat vreemd voelt, is dat niet erg; het gaat hier om het zien van de vormverandering van het werkwoord.
Ik-vorm helpt controleren
De ik-vorm helpt bij het herkennen van de persoonsvorm.
Sara loopt naar school. → ik loop
Omar heeft een kat. → ik heb
De meester is in de klas. → ik ben
Leg uit dat leerlingen niet alleen een vorm moeten noemen, maar moeten zien welk woord in de zin bij het werkwoord hoort.
Samenvatting
Hebben en zijn zijn werkwoorden.
Van een werkwoord kun je het hele werkwoord vinden.
Van het hele werkwoord kun je de ik-vorm maken.
De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert in de zin.
Deze slide heeft geen instructies
Welke persoonsvorm staat in: Omar heeft een kat?
Omar
een kat
heeft
kat
Een leerling die alleen naar 'belangrijk klinkende woorden' kijkt, kan afgeleid worden door Omar of kat. De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert.
Persoonsvorm herkennen
De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert bij een ander onderwerp. In: Ik heb een tas en Wij hebben een tas, zie je welke vorm mee verandert.
Herhaalt de regel én past die toe op hebben.
Hoe controleer je de persoonsvorm?
Laat leerlingen benoemen dat je het onderwerp of de tijd verandert en kijkt welk werkwoord mee verandert. Kernwoorden: onderwerp veranderen, tijd veranderen, werkwoord verandert mee.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder fout of goed. Laat leerlingen kort terugblikken op hun belangrijkste inzicht uit de les.
Wat vond je nog lastig?
Gebruik antwoorden om te zien waar extra oefening nodig is, bijvoorbeeld bij ik-vorm of persoonsvorm.
Begrippen
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet, heeft of is
hele werkwoord - de basisvorm van een werkwoord, zoals lopen, hebben, zijn
ik-vorm - de vorm van het werkwoord die past bij ik
persoonsvorm - het werkwoord in de zin dat verandert bij een ander onderwerp of een andere tijd
onderwerp - over wie of wat de zin gaat
hebben - werkwoord dat aangeeft dat iemand iets bezit of heeft
zijn - werkwoord dat aangeeft wat iemand is of hoe iemand is
Deze slide heeft geen instructies
