Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
Het verteringstelsel
Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
Het verteringstelsel
Wat gaan we doen?
Leerdoelen 2.1
uitleg 2.1
Check-vraag
Leerdoelen 2.2
Uitleg 2.2
Check-vraag
Afsluiten
Lesdoelen
Aan het einde van de les kan ik uitleggen:
verschil tussen voedingsmiddelen en voedingsstoffen;
6 groepen voedingsstoffen met functies benoemen
Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
-Voedingsmiddel = Alles wat je eet en drinkt.
-Voedingsstoffen = Zijn de bruikbare bestanddelen uit voedingsmiddelen.
Je lichaam heeft voedingsstoffen nodig om zichzelf in leven te kunnen houden.
Voedingsstoffen
Alle dingen die wij eten, zijn voedingsmiddelen.
In die voedingsmiddelen, zitten verschillende voedingsstoffen.
Voorbeeld: De aardappel bevat verschillende voedingsstoffen.
Voedingsmiddelen
Plantaardige voedingsmiddelen:
Afkomstig van planten.
Dierlijke voedingsmiddelen:
delen van dieren (vlees, vis) of producten van dieren (eieren, melk, ...
Vier functies van voedingsstoffen
Er zijn vier functies van voedingsstoffen.
Brandstoffen; energie
Bouwstoffen; groei en herstel
Reservestoffen; opslag
Beschermstoffen; zorgen dat je niet ziek wordt
Waarvoor kun je de verschillende voedingsmiddelen gebruiken?
- Koolhydraten
6 groepen voedingsstoffen
Zijn het voedingsstoffen of voedingsmiddelen?
Voedingsstoffen
Voedingsmiddelen
Chips
Vitaminen C
Brood
ei
Sla
Koolhydraten
Calcium
Yoghurt
Eiwitten
melk
Leerdoelen 2.2
Je kunt de functie van vertering, verteringssappen en enzymen beschrijven.
Je kunt de delen van een gebit noemen met hun functie
Je kunt de werking en functie van de darmperistaltiek beschrijven
Het spijsverteringsstelsel
- Ander woord: maagdarmkanaal
- Doel: Voedsel verwerken zodat voedingsstoffen uit het voedsel in het bloed kunnen worden opgenomen--> dunnedarmwand.
Vertering
In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen.
Vetten, eiwitten en (veel) koolhydraten kunnen niet zomaar opgenomen worden in het bloed. Deze voedingsstoffen moeten verteerd worden.
Vitamines, mineralen en water kunnen wel direct worden opgenomen in het bloed.
Vertering van deze stoffen is niet nodig.
vertering gebeurt op twee manieren
mechanisch en chemisch
vertering
klein maken van voedingstoffen zodat ze kunnen worden opgenomen in het bloed
enzymen:
zitten in verteringssappen
helpen bij vertering
voor één soort voedingstof
Enzymen
- Enzymen zorgen ervoor dat spijsvertering snel verloopt
- Enzym is een stof die een bepaalde chemische reactie versnelt
Verteringssap
Speeksel => verteert zetmeel
=> voedsel makkelijker doorslikken
Maagsap => verteert eiwit
Darmsap => verteert koolhydraat, eiwit, vet
Alvleessap => verteert koolhydraat, eiwit vet
let op:
gal is geen verteringssap: het verteert niet:
Gal EMULGEERT vetten
Gal maakt van grote vetdruppels kleine vetdruppeltjes.
Die kleine vetdruppeltjes kunnen door bijv. het alveessap verteerd worden. Daarna kan het verteringsproduct van het
vet opgenomen worden in het bloed.
De lever produceert gal. De gal wordt in de galblaas opgeslagen (bewaard).
Als er vet verteerd moet worden, komt er gal vanuit de galblaas bij de voedselbrij waar vet in zit.
Peristaltische bewegingen en vertering
Voedsel verplaatst zich binnen het lichaam van de ene naar de ander plaats.
Dat gebeurt o.a. door peristaltische bewegingen.
Ondertussen wordt het voedsel verteerd.
De voedingsstoffen worden 'kleiner gemaakt'.
Er ontstaan verteringsproducten.
Deze kunnen worden opgenomen in het bloed.
Sleep de namen naar de juiste organen (verteringstelsel)
Maag
Nieren
Lever
Dunne darm
Dikke darm
Aan de bak!
Maak van 2.1:
HAVO: 1-6
VWO: 1-6 + 11(Samenhang)
Klaar? - 2.2
HAVO: 1-6
VWO: 1-6 + 9
Afsluiten
Volgende week: VST thema 1 en deel van thema 2
Kijk in de studiewijzer wat je moet leren
+ oefenen, oefenen, oefenen..........
Biologiepagina.nl/ test jezelf/ diagnostische toets bvj