VWO-2.6-Strafrecht-opsporing-en-berechting_2022
2.6 Strafrecht: opsporing en vervolging
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
2.6 Strafrecht: opsporing en vervolging
Vragen bij deze paragraaf:
Hoe zie je de grondbeginselen van de rechtsstaat terug in ons strafrecht?
Wat moet zwaarder wegen: zorgen voor veiligheid of het garanderen van vrijheid en privacy?
Vandaag
Actua?
Terugblik: Trias politica --> Politie/ OvJ/ rechter
Uitleg 2.6 Strafrecht: opsporing en vervolging
(extra uitleg?)
Maken: 8, 9, 10
2.6.1 De rechtsstaat en het strafrecht
Bij bestrijding van criminaliteit moet de overheid rekening houden met twee beginselen:
- de grondrechten
- het legaliteitsbeginsel
maken 8, 9, 10
Grondrechten en het strafrecht
Iedereen heeft recht op een eerlijk proces door een onafhankelijke rechter.
Onschuldvermoeden: je bent onschuldig tot het tegendeel bewezen is.
Politie en justitie behoren zich te houden aan de regels die zijn vastgelegd in het strafprocesrecht.
Iedereen heeft recht op een (pro-Deo)advocaat.
Legaliteitsbeginsel en het strafrecht
Art. 1 van WvS, het strafbaarheidsbeginsel: “Geen feit is strafbaar dan op grond van een daaraan voorafgegane strafbepaling.”
Een strafbepaling moet duidelijk zijn.
De ne bis in idem-regel bepaalt dat je niet twee keer voor hetzelfde feit kan worden vervolgd.
Per delict is vastgelegd wat de maximumstraf is.
Er bestaan strafuitsluitingsgronden.
De meeste misdrijven en overtredingen hebben een verjaringstermijn.
Vandaag
Actua?
Terugblik: Trias politica --> Politie/ OvJ/ rechter
Uitleg 2.6 Strafrecht: opsporing en vervolging
(extra uitleg?)
Maken: 8, 9, 10
Misdrijven en overtredingen
Altijd een officier van justitie bij betrokken.
Bijvoorbeeld: rijden onder invloed, mishandeling, drugshandel, diefstal, moord.
Misdrijf
Overtreding
Ernstig strafbaar feit
Minder ernstig strafbaar feit
Worden vaak met een boete afgedaan.
Bijvoorbeeld: door rood rijden, vissen zonder vispas, zwartrijden, wildplassen.
Opdracht: overtreding of misdrijf?
2.6.2 Het strafproces
Opsporing onder leiding van een officier van justitie.
Aanhouding.
Vervolging door het Openbaar Ministerie.
Berechting door een rechtbank.
Eventueel hoger beroep en cassatie.
Uitvoering van de opgelegde straf.
Opsporing
Politieonderzoek onder leiding van een officier van justitie.
De politie kan de verdachte en getuigen verhoren. Van alle informatie wordt een proces-verbaal opgesteld.
De politie kan dwangmiddelen gebruiken om onderzoek te kunnen doen. Voor sommige dwangmiddelen heeft de politie toestemming nodig.
Vandaag
Terugblik: herhalen opsporing politie zonder/ met toestremming
verdieping: extra bevoegdheden
Artikel over een middel
8, 9, 10 maken (bij 2.6)
De politie mag verdachten staande houden en aanhouden.
Verdachte
Persoon van wie de politie een redelijk vermoeden heeft dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit.
Staande houden
De politie laat je stilstaan en vraagt naar je identiteitsbewijs.
Aanhouden
Je wordt gearresteerd en meegenomen naar het politiebureau voor verhoor.
Aanhouding
Bevoegdheden politie zonder toestemming
Zonder toestemming mag de politie:
een verdachte staande houden.
een verdachte aanhouden.
een verdachte fouilleren.
een verdachte vasthouden op het bureau.
bewijsmateriaal in beslag nemen.
Bevoegdheden politie met toestemming
Een woning binnentreden.
Iemand langer vasthouden (max. 110 dagen).
Een woning doorzoeken.
Speciale persoonsgegevens opvragen (bijvoorbeeld telefoon- en internetverkeer, bankrekeningen).
Infiltreren in misdaadorganisaties.
Uitbreiding opsporingsbevoegdheden
Sinds de invoering van de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden (BOB) mag de politie:
inbreken om naar bewijsmateriaal te zoeken.
infiltreren in misdaadorganisaties (waarbij de politie zelf strafbare feiten mag plegen).
Uitbreiding opsporingsbevoegdheden
In 2019 werd de wet Computercriminaliteit III ingevoerd, om cyberaanvallen en andere cybercriminaliteit tegen te gaan.
Dankzij deze wet mag de politie ook inbreken op computers (hacken) om bewijsmateriaal te verzamelen.
Uitbreiding opsporingsbevoegdheden
Sinds de invoering van de Wet terroristische misdrijven:
kun je eerder worden aangemerkt als verdachte.
mag de politie in veiligheidsrisicogebieden preventief fouilleren.
Uitbreiding vervolgingsbevoegdheden
Wet afgeschermde getuigen: De AIVD mag anonieme getuigenverklaringen gebruiken in rechtszaken.
Dankzij de Wet OM-afdoening mag het OM bij minder zware delicten zelf een straf opleggen. Hierdoor wordt de werkdruk bij rechters verlaagd.
De nationale terroristenlijst: hierop kun je als verdachte ook komen te staan wanneer je nog niet vervolgd bent.
Opdracht:
Vind jij het terecht dat de bevoegdheden van de politie uitgebreid zijn? Leg uit waarom wel of niet.
Wat kan een officier van justitie besluiten?
Seponeren
Transactie of strafbeschikking
Vervolgen
Afzien van verdere vervolging:
Dit gebeurt als:
er onvoldoende bewijs is.
het vergrijp niet ernstig genoeg is.
de verdachte al genoeg is gestraft.
De verdachte een geldboete of taakstraf aanbieden
Alleen bij lichte misdrijven.
Verdachte kan weigeren, de zaak komt dan voor de rechter.
De zaak wordt doorgestuurd naar een rechter
Bij ernstige misdrijven.
Een rechter oordeelt over schuldvraag en hoogte straf.
video opsporing Universiteit van Nederland
2.6.3 Vrijheid of veiligheid?
Stelling:
Veiligheid van de samenleving gaat altijd voor (individuele) vrijheid. Eens of oneens?
