Cultuur van de Kerk
H6 en 7 Muziek
Cultuur van de Kerk
H6 en 7 Muziek
Deze slide heeft geen instructies
Vroege middeleeuwen
500-1000
Hoge middeleeuwen
1000-1250
Late middeleeuwen
1250-1500
Renaissance
500-1000
Vroege middeleeuwen
1150-1320
ars antiqua
1320-1420
ars nova
Renaissance
Indeling in muziekstijlen in de middeleeuwen
Historische indeling van de middeleeuwen
Deze slide heeft geen instructies
Functie muziek
Muziek was een essentieel en groot onderdeel van het kloosterleven.
Het zingen van muziek werd namelijk gezien als een manier om God te eren. Zo werd in kloosters elke dag een mis gehouden en op acht momenten per dag werden er psalmen gezongen. Elk van de 150 psalmen kwam minimaal één keer per week voorbij.
De muziek was niet bedoeld om van te genieten, maar om je mee te kunnen concentreren op de tekst. Het zingen van deze muziek vereiste namelijk een enorme discipline, zodat de hele geest op dat moment gewijd kon zijn aan God.
Deze slide heeft geen instructies
Een dag in een klooster
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken gregoriaans
gezongen gebeden
in het Latijn
a capella (vox humana)
3 vormen: psalmodie (solo/voorzanger)- responsoriaal (koor dat antwoordt) - antifonaal (wisselzang tussen 2 koren)
zangwijze: syllabisch (een toon per lettergreep) / melismatisch (versieren toon bij lettergreep) / neumatisch (afwisseling tussen syllabisch en melismatisch)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Guido van Arezzo
991-1033
vroege middeleeuwen
Fragment
Ut queant laxis
Hildegard von Bingen
1098-1179
Gregoriaans
Hildegard von Bingen
vroege middeleeuwen
Fragment:
Liturgie du Vendredi Saint: Tenebrae factae sunt
Fragment:
O Successores Fortissimi Leonis
muziek in de gotiek
Componisten bekend van naam
Muziek wordt meer een hemelse belevenis (engelenzang)
ars antiqua (1150-1320)
Deze slide heeft geen instructies
Eenstemmig
Parallel
organum
ars antiqua
Vrij
organum
Meerstemmig
Past bij soberheid van romaanse kunst en gregoriaanse muziek. De boodschap is het belangrijkste
Bij de gotiek draait alles meer om dramatiek, inleving en gevoel.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Leoninus
Perotinus
ars antiqua
School van de Notre-Dame
Complexer organum (meerstemmigheid)
Vast ritmisch patroon
Fragment:
Perotinus - Viderunt omnes
Philippe de Vitry
1291-1361
ars nova (1320-1420)
toenemende (vooral ritmische) complexiteit
cantus firmus: een traag verlopende onderstem
daarboven een of meerdere stemmen (hoge en lage contratenor) die in hoog tempo allerlei ritmische capriolen uithalen
verschillende teksten door elkaar gezongen
Fragment:
In arboris/Tuba sacre fidei/Virgo sum - Philippe de Vitry
Guillaume de Machaut
1300-1377
ars nova
Fragment:
Douce dame jolie la Morra - Guillaume de Machaut
Troubadours
Trouvères
Wereldlijke muziek
Fragment:
Can vei la lauzeta mover - Bernart de Ventadorn
Wereldlijke muziek
Weinig bewaard gebleven
Waarschijnlijk eenstemmig gezongen
In de volkstaal
Syllabisch
tekst moet goed verstaanbaar zijn
Ritmischer en dynamischer dan kerkmuziek
Begeleid door instrumenten: harp, luit, vedel, trommels, tamboerijn.
Deze slide heeft geen instructies
straatartiesten
Trekken rond (laag aanzien)
optredens op markten of aan het hof
soms in opdracht van de kerk
Wereldlijke muziek
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kunstlied
Hoofse literatuur
Minnelied
Wereldlijke muziek
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Volkslied
Wereldlijke muziek
Fragment:
L’homme armé - anonieme componist
oefen opgaven
Deze slide heeft geen instructies
Waar of niet waar? Liturgische gezangen moesten in de volkstaal worden gezongen.
waar
niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Noem op basis van het muziekfragment vier kenmerken van Gregoriaanse muziek.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is gregoriaanse muziek altijd a capella?
omdat er nog geen goede instrumenten waren
kloosters bezaten geen instrumenten
omdat de menselijke stem het beste instrument is want door god aan ons gegeven
instrumenten zouden de aandacht afleiden van de tekst
Deze slide heeft geen instructies
Beschrijf de voordelen van de muzieknotatie voor Gregoriaanse gezangen.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe wordt deze vorm van meerstemmigheid genoemd?
parallel
tweestemmig
organum
cantus firmus
Deze slide heeft geen instructies
Dit lied is geschreven door Hildegard von Bingen. Omschrijf twee muzikale kenmerken waarop deze muziek verschilt van het traditionele Gregoriaans.
Deze slide heeft geen instructies
In fragment 2 hoor je een deel van de Gregoriaanse vespers. In fragment 3 hoor je het lied 'O Felix Anima', gecomponeerd door HIldegard von Bingen. Dit lied lijkt wel een beetje op het Gregoriaans, maar er zijn wel verschillen te horen. Zo is dit lied uitgevoerd door vrouwen en is ook het aantal stemmen is niet gelijk. Noem nog twee verschillen tussen beide melodieën.
Deze slide heeft geen instructies
Bij welke manier van zingen hoort dit fragment?
gregoriaans
parallel organum
vrij organum
eenstemmig
Deze slide heeft geen instructies
Welke manier van zingen hoort niet bij dit fragment?
eenstemmig
melismatisch
meerstemmig
gregoriaans
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies