Titel, onderwerp en lezen

Slim lezen in een tekst

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 1

In deze les zitten 30 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Slim lezen in een tekst

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan de titel en tussenkopjes herkennen, het onderwerp en deelonderwerp van een tekst benoemen en de leesstrategieën verkennend lezen en nauwkeurig lezen toepassen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen bij slim lezen?

Gebruik de woorden uit de cloud als start: bijvoorbeeld titel, tekst, kijken, zoeken, lezen, kopje. Koppel daarna terug aan het lesdoel.

Wat zegt de titel?

De titel staat boven een tekst.


De titel vertelt vaak waar de tekst over gaat.


Met de titel kun je snel een eerste idee krijgen van het onderwerp.

Leg uit dat leerlingen nog niet alles hoeven te begrijpen. De titel helpt vooral om alvast te voorspellen waar de tekst over gaat.

Titel herkennen

Let op deze kenmerken:

  • staat vaak bovenaan

  • is groter of vet gedrukt

  • noemt vaak het hoofdidee

  • trekt de aandacht van de lezer

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een tussenkopje?

Een tussenkopje is een klein kopje in het midden van een tekst.


Het vertelt waar dat stukje tekst over gaat.


Zo verdeelt een schrijver de tekst in duidelijke delen.

Deze slide heeft geen instructies

Tussenkopjes helpen

  • maken de tekst overzichtelijk

  • laten zien wanneer een nieuw deel begint

  • helpen bij het vinden van informatie

Benadruk het verschil tussen titel en tussenkopje: één titel voor de hele tekst, meerdere tussenkopjes voor delen van de tekst.

Onderwerp van een tekst

Het onderwerp is waar de hele tekst over gaat.


Je noemt het onderwerp vaak in één of een paar woorden.


Vaak helpt de titel je om het onderwerp te vinden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat vertelt de titel vaak?

A

het onderwerp

B

alle details

C

de schrijver

D

de slotzin

Controleert of leerlingen weten dat de titel een eerste idee geeft van waar de tekst over gaat, niet alle details.

Deelonderwerp van een tekst

Een deelonderwerp is waar één deel van de tekst over gaat.


Een tussenkopje laat vaak het deelonderwerp zien.


Eén tekst heeft dus vaak meerdere deelonderwerpen.

Deze slide heeft geen instructies

Onderwerp en deelonderwerp

  • gaat over één deel

  • past bij een tussenkopje

  • maakt de tekst kleiner en duidelijker

Onderwerp

  • gaat over de hele tekst

  • vaak kort te noemen

  • past bij de titel

Deelonderwerp

Gebruik eventueel een eenvoudig voorbeeld, zoals een tekst over honden. Onderwerp: honden. Deelonderwerpen: voeding, verzorging, gedrag.

Zo vind je het onderwerp

Kijk eerst naar:

  • de titel

  • plaatjes

  • woorden die opvallen

  • het begin van de tekst


Daarna kies je het hoofdonderwerp.

Deze slide heeft geen instructies

Wat past bij een deelonderwerp?

A

de hele tekst

B

één deel

C

de laatste zin

D

één plaatje

Toetst het verschil tussen onderwerp en deelonderwerp.

Leg uit: onderwerp en deelonderwerp

Goed antwoord bevat: onderwerp = hele tekst; deelonderwerp = één deel van de tekst; titel helpt bij onderwerp; tussenkopje helpt bij deelonderwerp.

Verkennend lezen

Bij verkennend lezen kijk je snel naar een tekst.


Je leest nog niet alles precies.


Je zoekt eerst naar een algemene indruk van de inhoud.

Deze slide heeft geen instructies

Waar let je op?

Bij verkennend lezen kijk je naar:

  • de titel

  • tussenkopjes

  • plaatjes

  • opvallende woorden

  • de eerste zinnen

Deze slide heeft geen instructies

Doel van verkennend lezen

Je ontdekt snel:

  • waar de tekst over gaat

  • welke delen belangrijk zijn

  • of de tekst bruikbaar is voor jouw leesdoel

Koppel dit aan functioneel lezen: soms wil je snel weten of een tekst past bij wat je zoekt.

Wat doe je bij verkennend lezen?

A

precies lezen

B

snel kijken

C

hardop lezen

D

overschrijven

Checkt de basis: verkennend lezen is eerst globaal kijken voor een algemene indruk.

Nauwkeurig lezen

Bij nauwkeurig lezen lees je een tekst rustig en precies.


Je let op belangrijke informatie, woorden en details.


Zo begrijp je de tekst beter.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer lees je nauwkeurig?

Je leest nauwkeurig als je:

  • iets echt moet begrijpen

  • een antwoord zoekt

  • belangrijke informatie niet wilt missen

  • details nodig hebt

Deze slide heeft geen instructies

Van snel naar precies

Verkennend lezen helpt je eerst kiezen en voorspellen.


Nauwkeurig lezen helpt je daarna begrijpen en controleren.


Deze twee manieren van lezen passen goed bij elkaar.

Benadruk de volgorde: eerst globaal kijken, daarna precies lezen. Dat maakt lezen sneller en slimmer.

Wanneer lees je nauwkeurig?

A

bij een grap

B

voor een foto

C

voor details

D

bij een titel

Laat leerlingen kiezen voor het moment waarop precies begrijpen en details nodig zijn.

Wat heb jij vandaag geleerd?






Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat ze hebben geleerd, bijvoorbeeld titel herkennen, onderwerp vinden of verschil tussen verkennend en nauwkeurig lezen.

Wat hielp jou het best bij deze les?

Mogelijke antwoorden: titel, tussenkopjes, voorbeeld, stappenplan, samen vergelijken. Gebruik dit als korte terugblik.

Wat vond jij nog lastig?

Verwacht dingen als: onderwerp of deelonderwerp kiezen, verschil tussen leesstrategieën onthouden, weten wanneer je welke strategie gebruikt.

Begrippen uit de les

titel - de naam boven een tekst

tussenkopje - een kopje boven een deel van de tekst

onderwerp - waar de hele tekst over gaat

deelonderwerp - waar één deel van de tekst over gaat

verkennend lezen - snel kijken waar een tekst over gaat

nauwkeurig lezen - precies lezen om de tekst goed te begrijpen

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdgedachte van een tekst vinden

De hoofdgedachte van een tekst is de belangrijkste zin die alles samenvat. Om deze te vinden, lees je de tekst precies door. Volg deze stappen:

  • Bepaal het onderwerp: waar gaat de tekst over?

  • Lees de tekst van begin tot eind.

  • Zoek aan het begin en eind naar de hoofdgedachte.

  • Formuleer in één zin wat het belangrijkste is dat over het onderwerp gezegd wordt.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de hoofdgedachte van een tekst?

A

Het belangrijkste van de tekst

B

De eerste zin van de tekst

C

Een moeilijk woord

D

De titel van de tekst

Deze slide heeft geen instructies

Welke vraag helpt het best om de hoofdgedachte te vinden?

A

Wie schreef de tekst?

B

Waar gaat de tekst vooral over?

C

Hoe lang is de tekst?

D

Welke woorden rijmen?

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een goede samenvatting van de hoofdgedachte?

A

Een klein detail uit de tekst

B

Een mening van de lezer

C

De kern in één zin

D

Alle voorbeelden apart

Deze slide heeft geen instructies