W3. Samenwerken en conflicten in de zorg

Samenwerken en conflicten in de zorg

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 23 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Samenwerken en conflicten in de zorg

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je uitleggen hoe besluitvorming en samenwerking werken in een zorgteam, herken je oorzaken van conflicten en kun je verschillende stijlen van conflicthantering toepassen.

Waarom samenwerken belangrijk is

Samenwerking zorgt voor betere zorg, minder fouten en een prettige werksfeer.

Wat is besluitvorming?

Besluitvorming is samen tot keuzes komen die het werk en de zorg beïnvloeden.

Stappen in het besluitvormingsproces

1. Probleem herkennen

Wat gebeurt er, voor wie is het een probleem, en wat gebeurt er als we niets doen?

2. Informatie verzamelen

Niet alleen om de inhoud, maar vooral om het boven water krijgen van de onderstroom: wat wordt er niet gezegd, maar speelt wel mee?

3. Opties bedenken

Bedenk zoveel mogelijk verschillende oplossingsrichtingen. Het doel is kwantiteit, nog geen kwaliteit

4. Overleggen met het team

Verzamelde opties kritisch filteren. In de zorg en in groepen is dit vaak de lastigste fase, omdat hier de belangen gaan botsen: we gaan van "alles mag" naar "kiezen wat haalbaar is".
5. Besluit nemen

De keuze wordt definitief gemaakt. Het is cruciaal dat duidelijk is hoe dit gebeurt (bijvoorbeeld door de baas, bij meerderheid van stemmen?

6. Implenmentatie

Het besluit wordt omgezet in een plan van aanpak. Wie doet wat, wanneer en met welke middelen?



Omgaan met meningsverschillen

Respectvol luisteren, ruimte geven voor ieders mening en focus op het gezamenlijk doel helpt meningsverschillen oplossen.

De Roos van Leary

De Roos van Leary laat zien hoe gedrag van mensen elkaar beïnvloedt tijdens conflicten.

De- escalatie Roos van Leary

  • Reageer niet met 'tegen-gedrag': Als iemand jouw voorstel aanvalt (Boven-Tegen), reageer dan niet verdedigend.

  • Stel open vragen (Onder-Samen): Gebruik zinnen als: "Ik merk dat je kritisch bent op dit punt, welk risico zie jij dat ik nog niet zie?" Hiermee erken je de expertise van de ander zonder je eigen positie op te geven.

  • Vat samen: Door de mening van de ander neutraal samen te vatten, voelt de ander zich gehoord en zakt de noodzaak om te 'vechten'.


Roos van Leary: gedragsstijlen

Bepaalt wie de leiding neemt of volgt.

Samen-tegen

Boven-onder

Geeft aan of je samenwerkt of tegenwerkt.

Wat is een conflict?

Een conflict is een situatie waarin belangen, wensen of doelen botsen.

Oorzaken van conflicten

Conflicten ontstaan door miscommunicatie, verschillende belangen, werkdruk of persoonlijke verschillen.

Bovenstroom

Onderstroom

Dit is de meest zichtbare vorm: je bent het simpelweg niet eens over de feiten of de koers.

  • Verschillende doelen: de fysiotherapeut mobiliteit (risico op vallen), terwijl de verpleegkundige veiligheid wil (rust).

  • Informatie-asymmetrie: De één weet meer dan de ander, waardoor er onbegrip ontstaat over een gemaakte keuze.

  • Schaarse middelen: Er is onenigheid over de verdeling van tijd, geld of personeel.

Hier gaat het niet om wat er wordt gezegd, maar om hoe het wordt ervaren.

  • Gebrek aan erkenning: Iemand voelt zich niet gehoord in het besluitvormingsproces.

  • Botsende karakters: In de Roos van Leary zie je dit vaak wanneer twee mensen allebei in het Boven-Tegen kwadrant zitten (beiden willen de baas zijn en zijn kritisch).

  • Vertrouwensbreuk: Oude koeien uit de sloot halen; besluiten worden gesaboteerd vanwege gebeurtenissen uit het verleden.

Werkdruk als oorzaak

Veel conflicten in de zorg ontstaan door hoge werkdruk en tijdsdruk.


Waarom?

Vormen van conflicten

Relationele conflicten

Gaan over personen en onderlinge verhoudingen.

Taakconflicten

Gaan over inhoud van het werk of taakverdeling.

Voorbeelden uit de praktijk

Een teamlid neemt altijd het voortouw (boven-samen).


Een ander trekt zich terug (onder-tegen).

Hoge werkdruk en tijdsdruk zijn in de zorg geen excuses, maar structurele katalysatoren voor conflicten. Ze tasten namelijk precies de drie fundamenten aan die nodig zijn voor goede besluitvorming en samenwerking.

  1. TIJDSDURK

    we stoppen met vragen stellen.


  1. MANGELDE INFO

we nemen verkeerde besluiten.


  1. CONFLICT

we geven elkaar de schuld van de fouten

Casus: De snelle medicatie wissel

Hoge tijdsdruk: Het is spitsuur op de afdeling. Er is een zieke collega en de arts heeft haast omdat hij naar een poli-afspraak moet.


Kortsluiting: De arts roept in de gang tegen een verpleegkundige: "Vanaf nu stoppen we bij meneer Jansen met de bloedverdunners en starten we met X.


Overlevingsstand: De verpleegkundige voelt zich overvallen en geïntimideerd door de dwingende toon van de arts. (Boven-Tegen)

Ze durft geen vragen te stellen (Onder-Tegen) en gaat gehaast aan de slag om de orders te verwerken.

Casus: De Snelle medicatiewissel

Fouten & Irritatie: De verpleegkundige vergeet door de haast de wijziging goed in het systeem te zetten voor de nachtdienst. De nachtdienst ontdekt dit pas laat en raakt gefrustreerd omdat de informatie ontbreekt.


Conflict: De volgende ochtend ontploft de bom bij de overdracht. De nachtverpleegkundige geeft de dagdienst een snauw: "Lekker dan, ik heb weer de troep van gisteren mogen opruimen!"


De arts krijgt de schuld, de verpleegkundige voelt zich aangevallen, en de sfeer is de rest van de dag verpest.

Casus de Snelle medicatiewissel


Wat is de oorzaak?



Waar gaat het fout?



Wat is de oplossing?

"Het conflict gaat hier over een snauw bij de overdracht.


De echte oorzaak zat al aan het begin van de cirkel: de tijdsdruk die ervoor zorgde dat er niet overlegd werd."

Oplossingen:

SBAR: Gestructureerd iets overdragen, met verminderde kans iets te vergeten.


Check-Back: Verplicht 1 vraag stellen: Dit dwingt de ander uit de passieve 'Onder-rol' naar een actieve rol. Je checkt direct of de informatie is aangekomen.


Benoem de Druk: Je stapt hiermee direct vanuit de 'Tegen-kant' terug naar de Samen-kant. Erkenning van de werkdruk werkt de-escalerend.

Stijlen van conflicthantering

  1. Vechten (doordrukken/competitief): je gaat voor je eigen gelijk, vaak ten koste van de ander. Handig als er snel een besluit nodig is, maar kan relaties beschadigen.

  2. Vluchten (ontwijken/vermijden): je gaat het conflict uit de weg. Kan nuttig zijn als het onderwerp onbelangrijk is of emoties te hoog oplopen, maar problemen blijven vaak liggen.

  3. Samenwerken: je zoekt samen naar een oplossing waar beide partijen beter van worden (win-win). Kost tijd, maar levert vaak de beste en duurzaamste uitkomst.

  4. Vermijden: lijkt op vluchten—je stelt het conflict uit of negeert het. Soms verstandig tijdelijk, maar geen oplossing op de lange termijn.

  5. Toegeven (aanpassen): je geeft de ander zijn zin om de relatie te behouden. Goed als de ander belangrijker is dan het punt zelf, maar niet als je jezelf steeds wegcijfert.

Reflecteer: wat herken je hiervan?

Welk gedrag jij meestal laat zien bij een meningsverschil of conflict op stage of werk.