Reflective Project: ethiek en professionele identiteit
Reflective Project en wie jij wilt worden
Lesduur is: 70 minOnderdelen in deze les
Reflective Project en wie jij wilt worden
Open de les als kennismaking met het RP als ontdekkingstocht. Leg nog niet de nadruk op onderzoeksstappen of formele eisen, maar op de vraag wat voor professional leerlingen willen worden.
Lesdoel
Ik verken wat het Reflective Project is.
Ik kan uitleggen hoe het Reflective Project mij laat nadenken over ethische keuzes, waarden en het soort professional dat ik wil worden.
Deze slide heeft geen instructies
Een goede professional is…
Gebruik de woordwolk als startpunt voor het centrale lesidee: professionele identiteit. Laat leerlingen vooral korte eigenschappen of waarden noemen, zoals eerlijk, betrouwbaar, zorgzaam of creatief.
Wat weet je al over het RP?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het Reflective Project?
In het Reflective Project
onderzoek je een ethische vraag die te maken heeft met jouw toekomstige beroep.
Je kijkt naar verschillende perspectieven en waarden,
identificeert wie de stakeholders zijn
en denkt na over wat jij als professional zou doen,
en reflecteert op wat dit je leert over jezelf.
Dit is bewust de eenvoudige leerlingversie van de definitie. Bewaar officiële IB-taal voor een latere les.
Ethisch dilemma
Je werkt bij een bedrijf dat AI gebruikt om sollicitanten te beoordelen.
Je ontdekt dat het systeem kandidaten met een bepaalde achtergrond steeds lager scoort.
Je manager zegt dat je dit beter niet kunt melden, omdat het alleen een hulpmiddel is en aanpassen veel geld kost.
Deze slide heeft geen instructies
Meer dan een verslag
Het RP is niet alleen een schoolopdracht
Het is een eerste stap in nadenken over werk
Je ontdekt welke keuzes bij jou passen
Je verkent wat belangrijk is in een beroep
Benadruk dat leerlingen nu nog geen onderwerp hoeven te kiezen. De focus ligt op verkennen, niet op presteren.
De kern van deze eerste les
Deze eerste kennismaking draait om één centrale gedachte: het Reflective Project helpt je onderzoeken wat voor professional jij wilt worden. Ethische vragen zijn daarbij belangrijk, omdat ze zichtbaar maken welke waarden jij echt belangrijk vindt wanneer keuzes lastig worden.
Deze slide heeft geen instructies
Van beroep naar reflectie
Career → welke beroepswereld past bij mij?
Professional identity → wat voor professional wil ik zijn?
Ethical issue → waar kunnen lastige keuzes ontstaan?
Values → welke waarden spelen mee?
Perspectives → wie kijkt hier anders naar?
Reflection → wat zegt dit over mij?
Gebruik deze slide als concept map. Laat zien dat de begrippen met elkaar samenhangen en geen losse woordenlijst vormen.
Wat staat in deze les centraal in het Reflective Project?
Een onderwerp kiezen
Jezelf als professional leren kennen
Bronnen verzamelen
Een verslag schrijven
Sluit aan op slides 2–5: het RP wordt hier gepresenteerd als ontdekkingstocht naar professionele identiteit, nog niet als formele onderzoeksopdracht.
Maak de keten compleet
In deze les begin je bij je career. Daarna denk je na over je professional identity. Via een ethical issue kom je uit bij waarden, perspectieven en uiteindelijk reflection.
Controleert of leerlingen de concept map als samenhangende keten begrijpen, niet als losse begrippenlijst.
Career: waar wil ik naartoe?
Welke beroepen of sectoren spreken mij aan?
In welke werkomgeving zie ik mezelf?
Welke rol lijkt mij betekenisvol of interessant?
Houd het breed: zorg, techniek, onderwijs, media, ondernemerschap, overheid. Het doel is oriëntatie op beroepswerelden.
Niet elk beroep vraagt hetzelfde
Elke beroepswereld heeft eigen verwachtingen, verantwoordelijkheden en spanningen. In de zorg speelt bijvoorbeeld vaak persoonlijke aandacht een grote rol, terwijl in bedrijf of technologie ook regels, efficiëntie en veiligheid sterk kunnen meewegen. Daarom horen bij verschillende beroepen ook verschillende ethische vragen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke beroepswereld spreekt jou nu het meest aan?
Zorg
Techniek
Onderwijs
Media/bedrijf
Deze slide heeft geen instructies
Professional identity
What kind of professional do I want to be?
Professionele identiteit gaat over de eigenschappen, normen en waarden die jij belangrijk vindt in je toekomstige beroep. Het gaat niet alleen om wat je kunt, maar ook om hoe je wilt handelen.
Maak expliciet onderscheid tussen vaardigheden en professionele houding. Deze les focust vooral op die tweede laag.
Eigenschappen van een goede professional
fair
professional
independent
caring
ambitious
Nog meer voorbeelden
honest
reliable
responsible
creative
respectful
Voorbeelden
Gebruik de Engelse woorden hier bewust, omdat deze taal ook in de klaspraktijk rond het RP kan terugkomen.
Identiteit ontstaat door keuzes
Waarden worden zichtbaar in lastige situaties
Juist onder druk merk je wat voor jou telt
Professionele identiteit groeit door afwegingen
Leg uit dat professionele identiteit niet vaststaat, maar zich ontwikkelt door ervaring, reflectie en keuzes.
Wanneer wordt een keuze ethisch?
Een vraag wordt ethisch wanneer je moet afwegen wat goed, eerlijk, verantwoordelijk of respectvol is. Vaak is er dan niet één simpel juist antwoord, maar botsen meerdere waarden met elkaar.
Voorkom dat ethiek wordt uitgelegd als alleen 'regels volgen'. Het gaat om afwegen tussen waarden in complexe situaties.
Waar gaat professional identity vooral over?
Je cijfers op school
Je technische vaardigheden
Hoe je wilt handelen
Je toekomstige salaris
Gebaseerd op slides 8–10: onderscheid tussen wat je kunt en hoe je als professional wilt handelen.
Welke eigenschap vind jij het belangrijkst voor een professional?
Verwachte elementen: een eigenschap of waarde uit de voorbeelden op slides 9–10, gekoppeld aan professioneel gedrag, zoals eerlijk, betrouwbaar, verantwoordelijk, respectvol of zorgzaam.
Voorbeelden van ethische spanningen
veiligheid vs. privacy
winst vs. duurzaamheid
eerlijkheid vs. loyaliteit
regels vs. wat ik zelf goed vind
efficiëntie vs. persoonlijke aandacht
Deze voorbeelden hoeven niet volledig uitgewerkt te worden; ze dienen als herkenbare ingangen naar beroepsethiek.
Waarden kunnen botsen
Je kunt twee waarden tegelijk belangrijk vinden, maar toch in een situatie komen waarin je niet allebei volledig kunt volgen. Dan ontstaat een echte afweging: welke waarde krijgt op dat moment voorrang, en waarom?
Dit is het sleutelmoment van de les: laat zien dat ethische vragen niet ontstaan door 'slechte mensen', maar door botsende goede redenen.
Twee herkenbare dilemma's
Voorbeeld 1
"I want to help my customer."
versus
"I have to follow the rules."
Voorbeeld 2
"I want to be honest."
versus
"I don't want to hurt my colleague."
Gebruik deze voorbeelden om te laten zien dat professionele keuzes vaak tussen twee legitieme waarden plaatsvinden.
Wanneer wordt een keuze ethisch?
Als regels onduidelijk zijn
Als meerdere waarden botsen
Als je snel moet kiezen
Als iemand boos wordt
Toetst het kernidee van slides 11–14: ethiek draait om afwegen tussen waarden, niet alleen om regels of emoties.
Vul de spanningen aan
In beroepssituaties kunnen waarden botsen. Soms gaat veiligheid vóór privacy. In een andere situatie botst eerlijkheid met loyaliteit. Dan moet je afwegen wat op dat moment het zwaarst weegt.
Echoot precies de voorbeelden van spanningen uit de slides, zodat leerlingen de vaste combinaties herkennen.
Welke waarde zou jij kiezen in één van de dilemma’s?
Bespreek dat leerlingen één van de twee legitieme waarden mogen kiezen, zolang ze hun keuze koppelen aan een reden of professionele verantwoordelijkheid.
Values: wat vind jij belangrijk?
Waarden sturen je keuzes
Ze laten zien wat jij belangrijk vindt
In het RP onderzoek je welke waarden meespelen
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van waarden
honesty
responsibility
respect
fairness
In maatschappelijke context
Persoonlijk en professioneel
freedom
safety
sustainability
equality
privacy
Maak duidelijk dat waarden zowel persoonlijk als maatschappelijk zijn. Ze spelen tegelijk mee in beroepssituaties.
Waarden helpen je redeneren
Als je benoemt welke waarden in een situatie belangrijk zijn, wordt je afweging duidelijker. Je zegt dan niet alleen wat je zou doen, maar ook waarom je dat als professional verantwoord vindt.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom helpen waarden bij een ethische afweging?
Ze maken regels overbodig
Ze laten zien waarom je kiest
Ze geven altijd één goed antwoord
Ze vervangen andere perspectieven
Sluit aan op slides 15–17: waarden helpen je niet alleen zeggen wat je doet, maar vooral waarom dat verantwoord is.
Maak de redenering af
Waarden sturen je keuzes. In het RP onderzoek je welke waarden meespelen. Zo wordt niet alleen duidelijk wat je zou doen, maar ook waarom je dat als professional verantwoord vindt.
De woorden zijn load-bearing termen uit slides 15–17 en kunnen maar op één plek logisch passen.
Perspectives: wie kijkt anders?
Bij een ethisch vraagstuk kijkt niet iedereen op dezelfde manier. Verschillende betrokkenen hebben eigen belangen, ervaringen en verantwoordelijkheden. Daarom is het belangrijk om meerdere perspectieven te onderzoeken.
Leg uit dat een sterke reflectie verder gaat dan de eigen mening alleen.
Mogelijke perspectieven
de werknemer
de werkgever
de klant
de patiënt
Breder betrokken
de overheid
de samenleving
soms ook een team of organisatie
Direct betrokken
Laat zien dat perspectieven niet hetzelfde zijn als waarden: perspectieven zijn posities van betrokkenen; waarden zijn principes die meespelen.
Waarom perspectieven nodig zijn
Je ziet dat één keuze verschillende gevolgen heeft
Je begrijpt waarom mensen anders oordelen
Je beroepskeuze wordt doordachter
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een perspectief in het RP?
Een persoonlijke vaardigheid
Een regel van school
Een standpunt van een betrokkene
Een lijst met waarden
Gebaseerd op slides 18–20: perspectieven zijn posities van betrokkenen, niet hetzelfde als waarden.
Welk perspectief vergeet je zelf het snelst?
Werknemer
Werkgever
Klant/patiënt
Overheid/samenleving
Deze slide heeft geen instructies
Reflection: wat zegt dit over jou?
Reflectie gaat over de stap van het vraagstuk naar jezelf. Welke keuze voelt voor jou juist? Welke waarden geven daarbij de doorslag? En wat laat dat zien over de professional die jij wilt worden?
Benadruk dat reflectie meer is dan gevoelens beschrijven; het is nadenken over de betekenis van je keuze voor je professionele identiteit.
Van keuze naar zelfkennis
Beroepsinteresse → professionele identiteit → ethisch vraagstuk → waarden en perspectieven → reflectie.
Zo helpt het Reflective Project je niet alleen een onderwerp te onderzoeken, maar ook jezelf beter te begrijpen als toekomstige professional.
Deze slide trekt de hele les samen in één keten. Gebruik dezelfde termen als eerder voor consistentie.
De kernboodschap van het RP
Het Reflective Project gaat niet simpelweg over het schrijven van een verslag. Het gaat over het onderzoeken van een ethisch vraagstuk in de wereld van werk en het ontdekken wat jouw keuzes, waarden en ideeën vertellen over de professional die jij wilt worden.
Deze slide heeft geen instructies
Waar gaat reflectie in het RP uiteindelijk over?
Je mening herhalen
De juiste bron kiezen
Wat je keuze over jou laat zien
Een beroep vergelijken
Sluit aan op slides 21–23: reflectie verbindt het ethische vraagstuk met zelfkennis en professionele identiteit.
Vul de laatste stap in
Het Reflective Project helpt je een ethisch vraagstuk te onderzoeken. Daarbij kijk je naar waarden en perspectieven. Daarna volgt reflectie: wat zegt jouw keuze over de professional die jij wilt worden?
Bundelt de kernboodschap van de slotslides in één korte controle-opdracht.
Wat neem jij uit deze les mee over jezelf als toekomstige professional?
Vrije reflectie op de lesinhoud en zelfinzicht. Laat antwoorden concreet zijn, bijvoorbeeld een waarde, inzicht of nieuw verband.
Welk onderdeel hielp jou het meest om deze les te begrijpen?
Metacognitieve exit ticket: focus op leerervaring, niet op goed/fout. Mogelijke thema’s: dilemma’s, waarden, perspectieven, of de keten van beroep naar reflectie.
Begrippenlijst
Reflective Project - een loopbaangerelateerd project waarin je een ethisch vraagstuk onderzoekt en reflecteert op wat dit betekent voor jou als toekomstige professional.
career - de beroepswereld of richting waarin jij jezelf later ziet werken.
professional identity - het beeld dat je hebt van het soort professional dat jij wilt zijn.
ethical issue - een lastige keuze waarbij waarden, verantwoordelijkheid en opvattingen over goed handelen een rol spelen.
values - overtuigingen of principes die richting geven aan je keuzes.
perspectives - verschillende manieren waarop betrokkenen naar hetzelfde vraagstuk kijken.
reflection - nadenken over wat een situatie, keuze of inzicht over jou laat zien.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Maak de opdracht Values at Work
Wat is jouw waardentop 5
Bespreek met elkaar de resultaten.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht / Huiswerk
Vul de werkbladen over het reflective project in
Dit is de eerste aflevering in je reflective journal.
Heb je het niet af? Ga er thuis mee verder en laat mij volgende les het werk zien!
Deze slide heeft geen instructies
