Neoclassicisme
Neoclassicisme
Je kan uitleggen waarom het neoclassicisme past bij het rationalisme en wat de voorstellings- en vormgevingskenmerken zijn van het neoclassicisme in schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur.
Vaste regels/wetmatigheden in de kunst: harmonie, symmetrie.
Opdracht 1
Wat is er te zien?
Verhaal, Onderwerp, Thema
Figuratief: Je kan benoemen wat er te zien is: mensen, dieren, houding, kleding, attributen, landschap, etc.
Non-Figuratief: Je kunt niets herkennen/benoemen in de voorstelling. Je ziet niet wat het is.
Er hangt een zwaard aan een riem om de borstkas van de naakte man.
De mannen dragen sandalen.
Kenmerken: Voorstelling (Neoclassicisme)
- Mythologische, historische en klassieke thema’s: Niet alleen mythologie, maar ook Romeinse/Griekse geschiedenis en morele voorbeelden (heldendom, plicht, deugd).
- Anatomisch correcte, geïdealiseerde lichamen: Vaak (half)naakt, gebaseerd op klassieke beeldhouwkunst; perfecte proporties en weinig individualiteit.
- Klassieke setting: Architectuur, kleding en attributen verwijzen naar de klassieke oudheid (tempels, zuilen, toga’s).
- Geposeerde, beheerste houdingen: Houdingen zijn duidelijk gecomponeerd en geïnspireerd op klassieke beelden.
- Weinig emotie en expressie: Emoties zijn ingetogen; rationeel en afstandelijk, in tegenstelling tot barok of romantiek.
- Strakke compositie en duidelijke lijnen: Rustige opbouw, symmetrie en duidelijke contouren zijn belangrijker dan losse penseelstreken.
- Morele of opvoedende boodschap: Kunst moest verheffen en de kijker iets leren (deugden als plichtsbesef, zelfopoffering).
Kenmerken: Vormgeving (Neoclassicisme)
- de gelijkmatige belichting van ruimte en figuren
- de nadruk op de contour in weergave van de figuren, dus omlijnde afgebakende vormen.
- de uitgebalanceerde, vaak symmetrische, compositie met een gelijkmatige verdeling van accenten over het beeldvlak.
- de ruimte wordt opgebouwd vanuit een duidelijke voor- én achtergrond.
- Ruimte: er is een kloppend lijnperspectief
- de kleuren zijn overwegend helder
- Hanteringswijze: de schilderijen worden gedetailleerd en glad geschilderd.
Vormgeving Neoclassicisme
De gelijkmatige belichting van ruimte en figuren
De nadruk op de contour in weergave van de figuren, dus omlijnde afgebakende vormen.
De uitgebalanceerde, vaak symmetrische, compositie met een gelijkmatige verdeling van accenten over het beeldvlak.
De ruimte wordt opgebouwd vanuit een duidelijke voor- én achtergrond.
Ruimte: er is een kloppend lijnperspectief
De kleuren zijn overwegend helder
Hanteringswijze: de schilderijen worden gedetailleerd en glad geschilderd.
Wat zijn kenmerken van de neoclassicistische beeldhouwkunst?
Wit marmer als materiaalgebruik
De grove afwerking met zichtbare boetseersporen
De figuren zijn heel realistisch, natuurgetrouw afgebeeld
De gladde/gepolijste afwerking
Canova
Pauline Borghese was de zus van Napoleon en was getrouwd met een edelman. Ze leidde een extravagant bestaan en trok zich weinig aan van de burgerlijke fatsoensnormen.
Antonio Canova maakt dit portret in 1808. Het is 160x192 cm. De kunstenaar gaf haar weer als een klassieke Venus.
De appel in haar hand verwijst naar de mythe van het Paris-oordeel, waar Venus tot mooiste van drie godinnen werd verkozen. De vrucht is is zo een symbool voor schoonheid.
Noem buiten de appel nog drie zaken in het beeld die verwijzen naar de klassieken.
Wie waren tot de 18e eeuw belangrijke opdrachtgevers voor kunstenaars?
Vorsten
Bourgeoisie
Adel
Kerk
Jacques-Louis David
David schilderde in 1793 De Dood van Marat. Marat (een revolutionair tijdens de Franse Revolutie), die aan een huidziekte leed, werd in bad vermoord door een vrouw die hem bezocht.
Hoewel de voorstelling een dramatisch tafereel laat zien, wordt de gebeurtenis tamelijk afstandelijk getoond. Zo vermeed David sensatie en is de vermoorde Marat waardig weergegeven.
Noem drie aspecten van de voorstelling die ervoor zorgen dat de gruwelijke gebeurtenis afstandelijk wordt getoond.
Hij is met weinig bloed weergegeven.
Zijn houding en gelaatsuitdrukking zijn niet verwrongen.
Hij zit in bad, maar er is nauwelijks naakt te zien.
Hij is als 'midden in het werk gestorven' weergegeven.
Van de huidziekte is niets zichtbaar.
De omgeving is sober en niet luxe.
Wat zijn gevolgen van de technische uitvindingen en de Industriële Revolutie?
Gevolgen:
Door de stoommachine kon meer en sneller geproduceerd worden.
Goederen (en mensen) konden sneller en efficiënter vervoerd worden (stoomboot/stoomlocomotief), stationsgebouwen werden gebouwd.
De steden groeiden doordat mensen van het platteland naar de stad trokken voor werk. Later kwam er hoogbouw in de steden.
De middenklasse groeide en kon meer geld uitgeven aan vermaak in hun vrije tijd: theaters, concertzalen en musea werden gebouwd.
Er kwam een groot verschil tussen de bourgeoisie en de arbeidersklasse, hier kwam kritiek op, het socialisme komt op.
Hoe verandert de opdrachtgever en positie van de kunstenaar tegen de 19e eeuw?
Wat was het doel van een wereldtentoonstelling?
Wereldtentoonstellingen
Tonen de stand van zaken op het gebied van wetenschap en technologie, aan de hand van machines en producten.
Maken uitwisseling mogelijk van artistieke producten tussen verschillende landen.
Dragen bij aan educatie van het publiek.
Tonen/propageren de eigen (technische, wetenschappelijke, artistieke) vooruitgang.