Romeinse kunst V4

• newEditor
• Kunst
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Romeinse kunst en bouwkunst

De les focust op kunstgeschiedenis: context, overname van Grieken, en daarna apart de kenmerken van bouwkunst, schilderkunst en beeldhouwkunst zoals in het boek.

De Romeinen in het kort

• Periode: ca. 753 v.Chr.–476 n.Chr.

• Rome groeit van stad uit tot een enorm rijk

• Hoogtepunt van het rijk: 117 n.Chr.

• Grote invloed op Europa, ook lang na de oudheid

• Hoe bleven ze zo machtig?

Beperk de context tot wat helpt voor de kunst: lange duur, groot rijk, veel contact met andere culturen.

Romeinen versus Grieken

• Veel overgenomen van de Grieken

• Goden kregen Latijnse namen

• Griekse bouwstijlen verder uitgewerkt

• Meer praktisch dan puur esthetisch

  
  

Noem dat de Grieken meer nadruk leggen op harmonische verhoudingen en esthetische ervaring, terwijl de Romeinen constructie en bruikbaarheid verder ontwikkelen.

Openbare gebouwen

• Thermen, openbare toiletten

• Amfitheaters

• Basilica's voor rechtspraak en markt

• Architectuur moest grote groepen mensen dienen

Leg de link tussen samenleving en vorm: Romeinse bouwkunst is functioneel, georganiseerd en grootschalig.

Bouwkunst: hoofdkenmerken

• Uitwerking van Griekse bouwkunst

• Minder afhankelijk van architraafbouw

• Grotere overspanningen en binnenruimtes

• Praktische benadering van architectuur

• Combinatie van constructie en rijke afwerking

Romeinse Tempels

Griekse tegenover Romeinse Tempels

• Trede's (stylobaat) rondom hele gebouw

• Zuilen rondom hele gebouw

• plattere kroonlijst

• 3 soorten zuilen

• Trede's aan de voorkant

• Zuilen aan de voorkant + halfzuilen

• Overstekende kroonlijst

• Meestal Korinthische zuilen

• Podium / verhoging

Is deze tempel Grieks of Romeins?

A

Grieks

B

Romeins

Is deze tempel Grieks of Romeins?

A

Grieks

B

Romeins

Is deze tempel Grieks of Romeins?

A

Grieks

B

Romeins

Bouwkunst herkennen

• Niet alleen zuilen meer ---> Rondbogen en Gewelven

• 3 soorten gewelfen:

1. Tongewelf

2. Kruisgewelf

3. Koepelgewelf

Noem kort dat architraafbouw een balk op steunpunten is en daardoor minder grote overspanningen aankan.

Welke Romeinse bouwconstructie is dit?

A

Rondboog

B

Tongewelf

C

Kruisgewelf

D

Koepelgewelf

Welke Romeinse bouwconstructie is dit?

A

Rondboog

B

Tongewelf

C

Kruisgewelf

D

Koepelgewelf

Welke Romeinse bouwconstructie is dit?

A

Rondboog

B

Tongewelf

C

Kruisgewelf

D

Koepelgewelf

Welke Romeinse bouwconstructie is dit?

A

Rondboog

B

Tongewelf

C

Kruisgewelf

D

Koepelgewelf

Cassetteplafond

• Niet zomaar koepelgewelf

• Casetteplafond

• Minder gewicht

• Mooi uiterlijk

• Constructie verborgen achter marmeren platen.

Cassetteplafond moet zeker genoemd worden; het is zowel een visueel als technisch kenmerk.

Het Pantheon

• Gebouwd ca. 118–128 n.Chr. in Rome

• Voorzijde met Grieks uiterlijk: zuilen en timpaan

• Achterdeel: enorme ronde ruimte met koepel

• Een combinatie van Griekse vorm en Romeinse techniek

Materialen en techniek

• Gebruik van baksteen voor ronde vormen

• Gebruik van beton om muren te verstevigen

• Marmer werd vaak als bekleding gebruikt

• Constructie en uiterlijk zijn dus niet altijd hetzelfde

Benadruk dat marmer minder geschikt is voor zulke ronde constructies dan baksteen.

Schilderkunst: wat is bewaard?

• schilderkunst uit de klassieke oudheid -> weinig bewaard gebleven.

• Pompeii -> veel muurschilderingen bewaard.

• Vesuvius barstte uit in 79 n.Chr.

• huizen werden bedolven onder as.

• Schilderingen bleven goed bewaard.

Kunst in Romeinse huizen

• Veel villa's hebben muurschilderingen

• Een fresco op natte kalk

• Huizen hadden ook een religieuze functie

• Goden en mythologische scènes kwamen vaak op muren voor

Koppel de huiselijke context aan de decoratieve én religieuze rol van schilderkunst.

Trompe-l’oeil

Benadruk dat het perspectief niet altijd correct is, maar wel overtuigend werkt als illusie.

Onderwerpen in de schilderkunst

• Mythologische voorstellingen

• Landschappen

• Stillevens

• Gebouwen en architectonische doorkijken

• Schilderkunst maakt muren levendig en betekenisvol

Waarom zijn de muurschilderingen uit Pompei zo belangrijk?

A

Ze lagen in tempels

B

Ze waren van marmer

C

Er is weinig ander schilderkunst

D

Ze tonen alleen keizers

Verwijst naar de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. en het behoud onder as en puimsteen.

Wat maakt de muurschilderingen uit pompeï zo bijzonder?

A

Ze zijn heel mooi

B

Er worden belangrijke onderwerpen uitgebeeld

C

Ze zijn bewaard gebleven door hulp van mensen

D

Ze zijn bewaard gebleven door vulkanisch as

Hoe noem je deze vorm van ruimtelijke illusie?

A

Vensterkunst

B

Camera Obscura

C

Trompe-l'oeil

D

Stillevens

Beeldhouwkunst: hoofdkenmerken

• Sterke invloed van Griekse voorbeelden

• Griekse beelden nagemaakt in marmer

• Belangrijke rol voor portretkunst

• Mix van realisme en idealisering

Portretbustes en standbeelden

• Romeinen eren ook levende mensen

• Belangrijk zijn portretbustes en portretstandbeelden

• Een portretkop kon worden gecombineerd met een bestaand lichaamstype

• Propaganda

Verwijs naar het idee van 'kopiëren, knippen en plakken': standaard lichamen met een specifieke portretkop.

Wat is te zien bij een portretbuste?

A

het hele lichaam

B

het hoofd

C

hoofd, borst en schouders

D

bovenlichaam

Herdenkingsmonumenten

• Permanente triomfbogen en erezuilen

• Gebouwd om overwinningen te blijven herinneren

• Vaak bekleed met marmer

• Versierd met reliëfs

Gebruik de Boog van Constantijn en de Zuil van Trajanus als voorbeelden zonder de slide te vol te maken.

Einde