Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1e lesuur: Nederlands
Deze slide heeft geen instructies
Bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord herkennen en goed schrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij een voltooid deelwoord?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden kunnen zijn: gedaan, gewerkt, gevonden, ge-woord, actie, gebeurd.
Wat is het?
Een voltooid deelwoord kan ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden.
Dan noem je het een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord.
Het woord zegt dan iets over een zelfstandig naamwoord.
Benadruk dat de functie in de zin hier belangrijk is: hetzelfde woord kan voltooid deelwoord zijn of bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord, afhankelijk van hoe het in de zin staat.
Voorbeelden
de gemiste trein
het gescoorde doelpunt
de gevonden voorwerpen
De dikke woorden zeggen iets over het zelfstandig naamwoord.
Wijs aan welk zelfstandig naamwoord erbij hoort: gemiste → trein, gescoorde → doelpunt, gevonden → voorwerpen.
Wat doet dit woord?
Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord werkt als een gewoon bijvoeglijk naamwoord.
Het geeft een kenmerk of toestand aan van een zelfstandig naamwoord.
Vergelijk:
een leuke film
een gevonden sleutel
Houd het verschil eenvoudig: beide woorden staan bij een zelfstandig naamwoord en geven extra informatie.
Welk woord is bijvoeglijk gebruikt?
gevonden
gescoorde
doelpunt
trein
Sluit aan op de voorbeelden: in 'het gescoorde doelpunt' zegt 'gescoorde' iets over het zelfstandig naamwoord.
Maak de samenvatting compleet
Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord. Het werkt als een bijvoeglijk naamwoord. In de woordgroep 'de gemiste trein' is 'gemiste' zo'n woord.
Controleer of leerlingen zien dat de functie in de zin centraal staat.
Korte en lange vorm
Net als een gewoon bijvoeglijk naamwoord heeft dit woord vaak twee vormen:
geblesseerd / geblesseerde
uitgeput / uitgeputte
verbreed / verbrede
Je kiest dus soms een korte vorm en soms een lange vorm.
Je hoeft hier nog niet alle regels van korte en lange vorm van bijvoeglijke naamwoorden uit te leggen; focus op het idee dat deze woorden meedoen met dezelfde spellingpatronen.
De spelling volgt mee
Bij de lange vorm gebruik je dezelfde spellingregels als bij gewone bijvoeglijke naamwoorden.
Denk aan open en gesloten lettergrepen:
dik → dikke
groot → grote
uitgeput → uitgeputte
Leg kort uit dat de spelling kan veranderen wanneer er een -e achter komt. Gebruik alleen de voorbeelden uit de invoer.
Welke lange vorm is goed geschreven?
uitgepute
uitgeputte
uitgeputde
uitgeputete
Laat leerlingen de koppeling maken met gewone bijvoeglijke naamwoorden en spelling bij de lange vorm.
Vul de vormen goed in
Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord heeft vaak een korte en een lange vorm. Je ziet dat in geblesseerd en geblesseerde. Ook bij verbreed en verbrede verandert de spelling mee.
Alleen voorbeelden gebruiken die op de contentslides stonden.
Woorden op -n
Eindigt het voltooid deelwoord op -n?
Dan heeft het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord maar één vorm.
Voorbeeld:
gevonden
Dit is de kernuitzondering van de les: woorden zoals gevonden veranderen niet van vorm.
Altijd dezelfde vorm
Kijk naar het verschil:
het gevonden voorwerp
een gevonden voorwerp
Maar:
het uitgeputte kind
een uitgeput kind
Laat zien dat gevonden gelijk blijft, terwijl uitgeput wisselt tussen lange en korte vorm.
Regel om te onthouden
Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord:
zegt iets over een zelfstandig naamwoord
schrijf je als een bijvoeglijk naamwoord
blijft altijd gelijk als het op -n eindigt
Gebruik deze slide als samenvatting vóór de begrippenlijst.
Welk woord blijft altijd hetzelfde?
verbreed
uitgeput
gevonden
geblesseerd
Test de kernregel: een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord op -n verandert niet van vorm.
Vul de regel aan
Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord op -n blijft altijd gelijk. Daarom schrijf je gevonden voorwerp en een gevonden voorwerp op dezelfde manier. Maar bij uitgeput zie je wel verschil tussen kort en lang.
Laat leerlingen het contrast met 'uitgeput/uitgeputte' benoemen als ze klaar zijn.
Welke regel uit deze les onthoud jij het best?
Bespreek welke regel de leerling het belangrijkst vindt om te onthouden, bijvoorbeeld: het woord zegt iets over een zelfstandig naamwoord, je schrijft het als een bijvoeglijk naamwoord, of woorden op -n blijven gelijk.
Wat vond jij het lastigste deel van deze les?
Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: de voorbeelden hielpen, het verschil kort/lang was lastig, of de regel van -n was juist duidelijk.
Begrippen
voltooid deelwoord - werkwoordsvorm die vaak laat zien dat iets klaar of gebeurd is
bijvoeglijk naamwoord - woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord - voltooid deelwoord dat als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt
zelfstandig naamwoord - woord voor een mens, dier, ding of begrip
korte vorm - vorm zonder extra -e
lange vorm - vorm met extra -e
open en gesloten lettergreep - spellingregel die bepaalt hoe een woord wordt geschreven
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
2e lesuur: Wiskunde
Deze slide heeft geen instructies
Oppervlakte met inlijsten
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat inlijsten is en de oppervlakte van een veelhoek berekenen met inlijsten.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij inlijsten?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: rechthoek, oppervlakte, eraf halen, veelhoek, meten, driehoek.
Wat is inlijsten?
Inlijsten betekent dat je een figuur in een grotere, makkelijke vorm zet.
Meestal gebruik je een rechthoek eromheen.
Daarna reken je:
oppervlakte van de grote vorm - stukjes eraf = oppervlakte van de veelhoek.
Benadruk dat inlijsten handig is bij figuren die niet direct in bekende formules passen. Koppel aan eerdere kennis: leerlingen kennen vaak al de oppervlakte van een rechthoek en driehoek.
Waarom is inlijsten handig?
Een veelhoek kan een lastige vorm hebben
Een rechthoek is makkelijk uit te rekenen
Kleine hoekstukken haal je er later af
Zo maak je een moeilijke som eenvoudiger
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een veelhoek?
Een veelhoek is een figuur met alleen rechte lijnen.
Voorbeelden zijn:
driehoek
rechthoek
vijfhoek
onregelmatige veelhoek
Bij inlijsten gaat het vaak om een onregelmatige veelhoek.
Noem dat een cirkel geen veelhoek is, omdat die geen rechte zijden heeft. Dat voorkomt verwarring.
Het idee van inlijsten
Je rekent niet meteen de veelhoek uit.
Je werkt in 3 stappen:
teken of herken een rechthoek om de figuur
bereken de oppervlakte van die rechthoek
trek de oppervlakten van de stukken buiten de veelhoek eraf
Deze slide heeft geen instructies
Welke formule gebruik je?
Bij inlijsten gebruik je vooral bekende formules:
rechthoek: lengte × breedte
driehoek: basis × hoogte ÷ 2
Daarmee kun je de grote vorm en de stukken eromheen uitrekenen.
Gebruik consequent de woorden basis en hoogte bij driehoeken. Leerlingen verwarren hoogte vaak met een schuine zijde.
Wat betekent inlijsten?
Een figuur omlijnen
In een rechthoek zetten
De omtrek meten
Zijden optellen
Toets het kernidee uit slides 2-6. Veelgemaakte verwarring: omtrek of zijden gebruiken in plaats van oppervlakte.
Maak de uitleg compleet
Bij inlijsten zet je een veelhoek in een grotere rechthoek. Daarna bereken je de oppervlakte van die vorm. Dan haal je de extra stukken eraf. Zo vind je de oppervlakte van de veelhoek.
Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit de uitleg over inlijsten en veelhoeken.
Stappenplan bij inlijsten
Kijk welke grote rechthoek om de veelhoek past.
Schrijf de maten van die rechthoek op.
Zoek de stukken die je niet nodig hebt.
Bereken de oppervlakte van die stukken.
Trek die af van de grote rechthoek.
Schrijf het antwoord in cm², m² of een andere vierkante maat.
Deze slide heeft geen instructies
Eerst de grote rechthoek
Voorbeeld:
Een veelhoek past precies in een rechthoek van 8 cm bij 6 cm.
Oppervlakte rechthoek:
8 × 6 = 48 cm²
Dit is nog niet de oppervlakte van de veelhoek.
Je moet de extra stukken nog weghalen.
Deze slide heeft geen instructies
Daarna de stukken eraf
Stel dat buiten de veelhoek twee driehoeken zitten.
driehoek 1: 6 cm²
driehoek 2: 4 cm²
Samen is dat:
6 + 4 = 10 cm²
Die 10 cm² trek je af van 48 cm².
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld helemaal uitgerekend
Grote rechthoek: 48 cm²
Stukken buiten de veelhoek: 10 cm²
Berekening:
48 - 10 = 38 cm²
De oppervlakte van de veelhoek is dus 38 cm².
Laat zien dat het antwoord logisch kleiner moet zijn dan de oppervlakte van de rechthoek eromheen.
Wat doe je na de grote rechthoek uitrekenen?
De omtrek delen
De buitenstukken aftrekken
Alle zijden optellen
De hoogte verdubbelen
Sluit aan op het stappenplan en het voorbeeld. Foute opties zijn typische rekenverwarringen.
Vul de voorbeeldsom aan
De grote rechthoek is 8 cm bij 6 cm. De oppervlakte is dan 48 cm². Buiten de veelhoek ligt samen 10 cm². De veelhoek is dus 38 cm².
Controleer of leerlingen de stappen van het voorbeeld kunnen volgen: eerst de rechthoek, dan de stukken eraf.
Waar moet je op letten?
Neem alle stukken buiten de veelhoek mee
Gebruik de juiste formule per stuk
Trek alleen oppervlakten af, geen lengtes
Vergeet de eenheid cm² of m² niet
Veelgemaakte fout: leerlingen trekken losse zijden of omtrekgetallen af in plaats van oppervlakten. Benoem dit expliciet.
Handige controle
Controleer je antwoord altijd:
Is je antwoord kleiner dan de grote rechthoek?
Heb je alle stukjes eraf gehaald?
Heb je gerekend in vierkante eenheden?
Als dat klopt, is je uitkomst vaak betrouwbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe controleer je of je antwoord klopt?
Bespreek dat een goed antwoord noemt: antwoord kleiner dan de grote rechthoek, alle buitenstukken meegenomen, gerekend met vierkante eenheden zoals cm² of m².
Welke fout moet je vermijden bij inlijsten?
Lengtes aftrekken
Cm² gebruiken
Rechthoek kiezen
Driehoeken tellen
Gebaseerd op slide 11: trek alleen oppervlakten af, geen lengtes.
Wat heb jij vandaag geleerd over inlijsten?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat ze hebben geleerd, bijvoorbeeld het stappenplan of waarom je een rechthoek gebruikt.
Welk deel vond jij het moeilijkst?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: de buitenstukken vinden, driehoeken uitrekenen, cm² onthouden, de controle doen.
Begrippen
oppervlakte - de grootte van een vlak
veelhoek - een figuur met rechte zijden
inlijsten - een figuur in een grotere makkelijke vorm zetten
rechthoek - een figuur met vier rechte hoeken
driehoek - een figuur met drie zijden
basis - de zijde die je kiest als onderkant bij een driehoek
hoogte - de loodrechte afstand van de basis naar de overkant
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
3e & 4e lesuur: Koken
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Lezen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
5e lesuur: Leren & Leven
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
6e lesuur: LOB
Deze slide heeft geen instructies
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies