Woensdag 21-oktober

Goedemorgen! 

Fijn dat je er bent.


- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;

- Pak je Chromebook uit de kast en log in. 


1 / 59
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMentorlesVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 1

In deze les zitten 59 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Goedemorgen! 

Fijn dat je er bent.


- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;

- Pak je Chromebook uit de kast en log in. 


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

1e lesuur: Nederlands

Deze slide heeft geen instructies

Bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord herkennen en goed schrijven.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen bij een voltooid deelwoord?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden kunnen zijn: gedaan, gewerkt, gevonden, ge-woord, actie, gebeurd.

Wat is het?

Een voltooid deelwoord kan ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden.


Dan noem je het een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord.


Het woord zegt dan iets over een zelfstandig naamwoord.

Benadruk dat de functie in de zin hier belangrijk is: hetzelfde woord kan voltooid deelwoord zijn of bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord, afhankelijk van hoe het in de zin staat.

Voorbeelden

  • de gemiste trein

  • het gescoorde doelpunt

  • de gevonden voorwerpen


De dikke woorden zeggen iets over het zelfstandig naamwoord.

Wijs aan welk zelfstandig naamwoord erbij hoort: gemiste → trein, gescoorde → doelpunt, gevonden → voorwerpen.

Wat doet dit woord?

Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord werkt als een gewoon bijvoeglijk naamwoord.


Het geeft een kenmerk of toestand aan van een zelfstandig naamwoord.


Vergelijk:

  • een leuke film

  • een gevonden sleutel

Houd het verschil eenvoudig: beide woorden staan bij een zelfstandig naamwoord en geven extra informatie.

Welk woord is bijvoeglijk gebruikt?

A

gevonden

B

gescoorde

C

doelpunt

D

trein

Sluit aan op de voorbeelden: in 'het gescoorde doelpunt' zegt 'gescoorde' iets over het zelfstandig naamwoord.

Maak de samenvatting compleet

Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord. Het werkt als een bijvoeglijk naamwoord. In de woordgroep 'de gemiste trein' is 'gemiste' zo'n woord.

zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk naamwoord
woord
werkwoord
zin
lidwoord
onderwerp

Controleer of leerlingen zien dat de functie in de zin centraal staat.

Korte en lange vorm

Net als een gewoon bijvoeglijk naamwoord heeft dit woord vaak twee vormen:


  • geblesseerd / geblesseerde

  • uitgeput / uitgeputte

  • verbreed / verbrede


Je kiest dus soms een korte vorm en soms een lange vorm.

Je hoeft hier nog niet alle regels van korte en lange vorm van bijvoeglijke naamwoorden uit te leggen; focus op het idee dat deze woorden meedoen met dezelfde spellingpatronen.

De spelling volgt mee

Bij de lange vorm gebruik je dezelfde spellingregels als bij gewone bijvoeglijke naamwoorden.


Denk aan open en gesloten lettergrepen:

  • dik → dikke

  • groot → grote

  • uitgeput → uitgeputte

Leg kort uit dat de spelling kan veranderen wanneer er een -e achter komt. Gebruik alleen de voorbeelden uit de invoer.

Welke lange vorm is goed geschreven?

A

uitgepute

B

uitgeputte

C

uitgeputde

D

uitgeputete

Laat leerlingen de koppeling maken met gewone bijvoeglijke naamwoorden en spelling bij de lange vorm.

Vul de vormen goed in

Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord heeft vaak een korte en een lange vorm. Je ziet dat in geblesseerd en geblesseerde. Ook bij verbreed en verbrede verandert de spelling mee.

geblesseerd
geblesseerde
verbreed
verbrede
gevonden
verbreedt
gebleseerd
uitgepute

Alleen voorbeelden gebruiken die op de contentslides stonden.

Woorden op -n

Eindigt het voltooid deelwoord op -n?


Dan heeft het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord maar één vorm.


Voorbeeld:

  • gevonden

Dit is de kernuitzondering van de les: woorden zoals gevonden veranderen niet van vorm.

Altijd dezelfde vorm

Kijk naar het verschil:


  • het gevonden voorwerp

  • een gevonden voorwerp


Maar:

  • het uitgeputte kind

  • een uitgeput kind

Laat zien dat gevonden gelijk blijft, terwijl uitgeput wisselt tussen lange en korte vorm.

Regel om te onthouden

Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord:


  • zegt iets over een zelfstandig naamwoord

  • schrijf je als een bijvoeglijk naamwoord

  • blijft altijd gelijk als het op -n eindigt

Gebruik deze slide als samenvatting vóór de begrippenlijst.

Welk woord blijft altijd hetzelfde?

A

verbreed

B

uitgeput

C

gevonden

D

geblesseerd

Test de kernregel: een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord op -n verandert niet van vorm.

Vul de regel aan

Een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord op -n blijft altijd gelijk. Daarom schrijf je gevonden voorwerp en een gevonden voorwerp op dezelfde manier. Maar bij uitgeput zie je wel verschil tussen kort en lang.

-n
gevonden
gevonden
uitgeput
-e
gevonden
uitgeputte
gescoorde

Laat leerlingen het contrast met 'uitgeput/uitgeputte' benoemen als ze klaar zijn.

Welke regel uit deze les onthoud jij het best?

Bespreek welke regel de leerling het belangrijkst vindt om te onthouden, bijvoorbeeld: het woord zegt iets over een zelfstandig naamwoord, je schrijft het als een bijvoeglijk naamwoord, of woorden op -n blijven gelijk.

Wat vond jij het lastigste deel van deze les?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: de voorbeelden hielpen, het verschil kort/lang was lastig, of de regel van -n was juist duidelijk.

Begrippen

voltooid deelwoord - werkwoordsvorm die vaak laat zien dat iets klaar of gebeurd is

bijvoeglijk naamwoord - woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord

bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord - voltooid deelwoord dat als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt

zelfstandig naamwoord - woord voor een mens, dier, ding of begrip

korte vorm - vorm zonder extra -e

lange vorm - vorm met extra -e

open en gesloten lettergreep - spellingregel die bepaalt hoe een woord wordt geschreven

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

2e lesuur: Wiskunde

Deze slide heeft geen instructies

Oppervlakte met inlijsten

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat inlijsten is en de oppervlakte van een veelhoek berekenen met inlijsten.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen bij inlijsten?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: rechthoek, oppervlakte, eraf halen, veelhoek, meten, driehoek.

Wat is inlijsten?

Inlijsten betekent dat je een figuur in een grotere, makkelijke vorm zet.


Meestal gebruik je een rechthoek eromheen.


Daarna reken je:

oppervlakte van de grote vorm - stukjes eraf = oppervlakte van de veelhoek.

Benadruk dat inlijsten handig is bij figuren die niet direct in bekende formules passen. Koppel aan eerdere kennis: leerlingen kennen vaak al de oppervlakte van een rechthoek en driehoek.

Waarom is inlijsten handig?

  • Een veelhoek kan een lastige vorm hebben

  • Een rechthoek is makkelijk uit te rekenen

  • Kleine hoekstukken haal je er later af

  • Zo maak je een moeilijke som eenvoudiger

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een veelhoek?

Een veelhoek is een figuur met alleen rechte lijnen.


Voorbeelden zijn:

  • driehoek

  • rechthoek

  • vijfhoek

  • onregelmatige veelhoek


Bij inlijsten gaat het vaak om een onregelmatige veelhoek.

Noem dat een cirkel geen veelhoek is, omdat die geen rechte zijden heeft. Dat voorkomt verwarring.

Het idee van inlijsten

Je rekent niet meteen de veelhoek uit.


Je werkt in 3 stappen:

  • teken of herken een rechthoek om de figuur

  • bereken de oppervlakte van die rechthoek

  • trek de oppervlakten van de stukken buiten de veelhoek eraf

Deze slide heeft geen instructies

Welke formule gebruik je?

Bij inlijsten gebruik je vooral bekende formules:


  • rechthoek: lengte × breedte

  • driehoek: basis × hoogte ÷ 2


Daarmee kun je de grote vorm en de stukken eromheen uitrekenen.

Gebruik consequent de woorden basis en hoogte bij driehoeken. Leerlingen verwarren hoogte vaak met een schuine zijde.

Wat betekent inlijsten?

A

Een figuur omlijnen

B

In een rechthoek zetten

C

De omtrek meten

D

Zijden optellen

Toets het kernidee uit slides 2-6. Veelgemaakte verwarring: omtrek of zijden gebruiken in plaats van oppervlakte.

Maak de uitleg compleet

Bij inlijsten zet je een veelhoek in een grotere rechthoek. Daarna bereken je de oppervlakte van die vorm. Dan haal je de extra stukken eraf. Zo vind je de oppervlakte van de veelhoek.

rechthoek
oppervlakte
stukken
veelhoek
omtrek
cirkels
lengte
lijnen

Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit de uitleg over inlijsten en veelhoeken.

Stappenplan bij inlijsten

  1. Kijk welke grote rechthoek om de veelhoek past.

  2. Schrijf de maten van die rechthoek op.

  3. Zoek de stukken die je niet nodig hebt.

  4. Bereken de oppervlakte van die stukken.

  5. Trek die af van de grote rechthoek.

  6. Schrijf het antwoord in cm², m² of een andere vierkante maat.

Deze slide heeft geen instructies

Eerst de grote rechthoek

Voorbeeld:

Een veelhoek past precies in een rechthoek van 8 cm bij 6 cm.


Oppervlakte rechthoek:

8 × 6 = 48 cm²


Dit is nog niet de oppervlakte van de veelhoek.

Je moet de extra stukken nog weghalen.

Deze slide heeft geen instructies

Daarna de stukken eraf

Stel dat buiten de veelhoek twee driehoeken zitten.


  • driehoek 1: 6 cm²

  • driehoek 2: 4 cm²


Samen is dat:

6 + 4 = 10 cm²


Die 10 cm² trek je af van 48 cm².

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld helemaal uitgerekend

Grote rechthoek: 48 cm²


Stukken buiten de veelhoek: 10 cm²


Berekening:

48 - 10 = 38 cm²


De oppervlakte van de veelhoek is dus 38 cm².

Laat zien dat het antwoord logisch kleiner moet zijn dan de oppervlakte van de rechthoek eromheen.

Wat doe je na de grote rechthoek uitrekenen?

A

De omtrek delen

B

De buitenstukken aftrekken

C

Alle zijden optellen

D

De hoogte verdubbelen

Sluit aan op het stappenplan en het voorbeeld. Foute opties zijn typische rekenverwarringen.

Vul de voorbeeldsom aan

De grote rechthoek is 8 cm bij 6 cm. De oppervlakte is dan 48 cm². Buiten de veelhoek ligt samen 10 cm². De veelhoek is dus 38 cm².

8
6
48 cm²
10 cm²
14
24 cm²
12 cm²
56 cm²

Controleer of leerlingen de stappen van het voorbeeld kunnen volgen: eerst de rechthoek, dan de stukken eraf.

Waar moet je op letten?

  • Neem alle stukken buiten de veelhoek mee

  • Gebruik de juiste formule per stuk

  • Trek alleen oppervlakten af, geen lengtes

  • Vergeet de eenheid cm² of m² niet

Veelgemaakte fout: leerlingen trekken losse zijden of omtrekgetallen af in plaats van oppervlakten. Benoem dit expliciet.

Handige controle

Controleer je antwoord altijd:


  • Is je antwoord kleiner dan de grote rechthoek?

  • Heb je alle stukjes eraf gehaald?

  • Heb je gerekend in vierkante eenheden?


Als dat klopt, is je uitkomst vaak betrouwbaar.

Deze slide heeft geen instructies

Hoe controleer je of je antwoord klopt?

Bespreek dat een goed antwoord noemt: antwoord kleiner dan de grote rechthoek, alle buitenstukken meegenomen, gerekend met vierkante eenheden zoals cm² of m².

Welke fout moet je vermijden bij inlijsten?

A

Lengtes aftrekken

B

Cm² gebruiken

C

Rechthoek kiezen

D

Driehoeken tellen

Gebaseerd op slide 11: trek alleen oppervlakten af, geen lengtes.

Wat heb jij vandaag geleerd over inlijsten?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat ze hebben geleerd, bijvoorbeeld het stappenplan of waarom je een rechthoek gebruikt.

Welk deel vond jij het moeilijkst?

Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: de buitenstukken vinden, driehoeken uitrekenen, cm² onthouden, de controle doen.

Begrippen

oppervlakte - de grootte van een vlak

veelhoek - een figuur met rechte zijden

inlijsten - een figuur in een grotere makkelijke vorm zetten

rechthoek - een figuur met vier rechte hoeken

driehoek - een figuur met drie zijden

basis - de zijde die je kiest als onderkant bij een driehoek

hoogte - de loodrechte afstand van de basis naar de overkant

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

15

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

3e & 4e lesuur: Koken

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

15

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Lezen

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

5e lesuur: Leren & Leven

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

6e lesuur: LOB

Deze slide heeft geen instructies

Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies