Betrouwbaarheid van bronnnen.pptx

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Examentraining

Betrouwbaarheid van bronnen

Programma

• Lesdoelen

• Korte uitleg (herhaling)

• Opdracht 1 + bespreking

• Opdracht 2 + bespreking

• Tijd over? Opdracht 3 + bespreking

Lesdoel

• Je leert hoe je de betrouwbaarheid van een bron beoordeelt.

• Je leert goede antwoorden formuleren.

• Je leert feedback geven op de antwoorden van klasgenoten.

Bronnen

• Wat zijn Bronnen?

Overblijfselen die informatie geven over het verleden

Plaatsen

Geschriften

Voorwerpen

Personen

Betrouwbaarheid van bronnen

Stappenplan

1. Lees de vraag en de omschrijving van het onderzoek goed.

2. Lees de bron en de omschrijving bij de bron goed.

3. Bedenk / onderstreep wat de bron betrouwbaar maakt of onbetrouwbaar.

   1. Wat voor soort bron is het?

   2. Uit welke tijd komt de bron?

   3. Wat weet je van de maker van de bron?

   4. Klopt de inhoud van de bron?

4. Tel goed hoeveel argumenten je moet geven en geef gestructureerd antwoord.

Instructie

• Maak individueel in 4 minuten de vraag in stilte.

  • Let op: probeer de vraag net zo te maken zoals je dat op het eindexamen zou doen.

• Daarna volgt 2 minuten overleg (het beste antwoord wordt genoteerd in Lesson up)

• Daarna volgt 2 minuten de bespreking van antwoorden. Jullie geven feedback aan de hand van een feedback formulier op twee antwoorden.

• Daarna volgt de bespreking van het antwoord in het antwoordmodel.
  

4 minuten
individueel opdracht maken

Groepjes van

3 / 4

2 minuten

overleg in groep en noteren beste antwoord

2 minuten
feedback geven op antwoorden.

Instructie

• Groepsrollen:

1. Noteerder (noteert het beste antwoord in Lesson UP).

2. Tijdbewaker (zorgt dat iedereen binnen de tijd klaar is)

3. Feedbackgever (geeft mondeling de feedback op de antwoorden van medeleerlingen).

4. Gespreksleider (zorgt dat iedereen kort aan het woord komt tijdens de 2 minuten overleg en houdt het gesprek op de inhoud).
   

4 minuten
individueel opdracht maken

Groepjes van

3 / 4

2 minuten

overleg in groep en noteren beste antwoord

2 minuten
feedback geven op antwoorden.

Vraag 1 (havo-examen 2013):

Perikles (495-429v. Chr.) was een belangrijk staatsman in de Atheense stadstaat. Hij stond bekend om zijn welsprekendheid en zijn democratische ideeën. Stel: je doet onderzoek naar de ideeën van Perikles en je vindt deze twee bronnen:

• Het pamflet 'Over Themistokles, Thukydidesen Perikles', geschreven door Stesimbrotus van Thasos (470-420v. Chr.). Hierin werd Perikles ervan beschuldigd een affaire te hebben met zijn schoondochter. Tijdgenoten van Stesimbrotus noemen hem een roddelaar.

• Het boek 'Parallelle Levens', geschreven door Plutarchus (46-120) waarin een biografie van Perikles is opgenomen. In dit boek worden de levens beschreven van beroemde Griekse en Romeinse personen. Plutarchus raadpleegde oude geschriften en inscripties die later verloren zijn gegaan.

4p Geef telkens een argument voor en een argument tegen de betrouwbaarheid van elke bron.

Vul jullie gezamenlijke antwoord in op vraag 1:

Antwoord 1 (4p)

Het pamflet Over Themistokles, Thukydides en Perikles

• lijkt niet erg betrouwbaar omdat Stesimbrotus als roddelaar wordt gezien 1

• maar lijkt wel betrouwbaar omdat het door een tijdgenoot is geschreven, waardoor de bron dichter bij het onderwerp staat. 1

Het boek Parallelle Levens

• lijkt betrouwbaar omdat de schrijver gebruikmaakt van primaire bronnen / een wetenschappelijke methode gebruikt. 1

• maar lijkt minder betrouwbaar omdat de schrijver het veel later heeft opgetekend waardoor vertekening kan zijn ontstaan / omdat de bronnen niet gecontroleerd kunnen worden. 1

Vraag 2 (Havo-Examen 2024):

• Bron 2
  In oktober 1969 zendt een actualiteitenprogramma op televisie een reportage uit over de Nederlandse ambtenaar Jongejan die in Oujda (Marokko) gastarbeiders selecteert. Hij doet dit binnen enkele seconden, waarbij hij vraagt of de mannen Frans spreken. Een fragment uit de reportage:
  
  journalist: "Meneer Jongejan, hoe kunt u nou zo een, twee, drie uitmaken of u iemand afwijst ja of nee? Waarop baseert u zo'n beslissing?" Jongejan: "De grove selectie begint met de eisen van de werkgever, bijvoorbeeld leeftijd, gehuwd of ongehuwd, en de eisen die mijn ministerie me meegeeft. Ze moeten representatief zijn voor de Nederlandse arbeidsmarkt, geen analfabeet. Er moet behoorlijke communicatie zijn, dat is wel eens te wensen overgelaten (…)." journalist: "Op een buitenstaander, meneer Jongejan, maakt uw werk een bijzonder moeilijke indruk. Het lijkt, ik zou bijna zeggen alsof je op een slavenmarkt staat." (…) Jongejan: "Ik heb de middelen die ik heb en dat is mijn intuïtie en mijn ervaring en dat is misschien wat scherp. Ik moet het scherp spelen."

• Gebruik bron 2
  2p Van Meekeren, de maker van de reportage, wil dat de Nederlandse regering haar beleid ten aanzien van de selectie van gastarbeiders verandert. Je twijfelt hierdoor aan de betrouwbaarheid van de reportage voor een onderzoek naar de werving van gastarbeiders in 1969.
  2p Verklaar je twijfel en ondersteun daarbij je antwoord met een voorbeeld uit de bron.

Vul jullie gezamenlijke antwoord in op vraag 2

Antwoord 2 (2p)

• Je kan twijfelen aan de betrouwbaarheid van de reportage:

• Omdat Van Meekeren wil dat de regering haar beleid verandert. Hierdoor is het mogelijk dat hij wil aantonen dat de selectie niet eerlijk/zorgvuldig verloopt / dat de vragen aan/de opmerkingen tegen Jongejan sturend zijn, 1

• Dat is te zien aan de bron in:

• de vergelijking over de slavenmarkt / de vraag/opmerking dat Jongejan zijn beslissing “één, twee, drie”/zonder echt na te denken neemt.

Vraag 3 (havo-examen 2022):

Bron 1:
William Sleeman, generaal-majoor in het Britse leger in India, schrijft in zijn memoires, die worden gepubliceerd in 1844:
De vrouw van kolonel Faithful reisde samen met haar dochter en een andere jongedame, die beiden net waren aangekomen uit Engeland. Ze reisden van Calcutta naar Ludhiana, een afstand van meer dan 1200 mijlen met hun draagstoelen en dragers, zonder ook maar één dienaar. Ze reisden veertien dagen dag en nacht, zonder het minste gevaar op letsel of beledigingen. Er zijn dagelijks voorbeelden van dames die op dezelfde manier meteen na hun aankomst uit Engeland met een koets naar elk deel van het land reizen, en ik heb nooit gehoord dat zij gewond raakten of beledigd werden. Zegt dit niet genoeg over onze heerschappij in India? Zouden mannen hun vrouwen en dochters onbeschermd toevertrouwen aan mensen die zich verzetten tegen onze heerschappij in India? We hebben geen garnizoenen, of ommuurde vestigingen in ons rijk, behalve in de drie hoofdsteden Calcutta, Madras en Bombay. We weten en voelen dat mensen overal tegen ons opkijken en ons respecteren, ondanks al onze fouten, en we vinden het belangrijk dat zij voelen dat wij hen vertrouwen.

• Gebruik de bron
  Stel: je schrijft een verslag van je onderzoek naar de Britse overheersing van India en je vindt deze bron. Je hebt twee hoofdstukken:
  1. De acceptatie van het Britse gezag door de bevolking van India
  2. Het superioriteitsgevoel van de Britse bestuurders
  4p Leg uit, telkens met een andere verwijzing naar de bron, dat je de bron:
  − voor het eerste hoofdstuk minder betrouwbaar vindt en
  − voor het tweede hoofdstuk meer betrouwbaar vindt.

Vul jullie gezamenlijke antwoord in op vraag 3

Antwoord 3

• De bron is voor het eerste hoofdstuk minder betrouwbaar omdat,

• Het niet is geschreven vanuit het perspectief van de bevolking van India, maar vanuit Brits bestuurder Sleeman. Hij wil in zijn memoires het succes van het Britse bestuur wil benadrukken,

• zodat het voorbeeld van vrouwen die zorgeloos reizen mogelijk overdreven is / zodat hij geen voorbeelden opneemt van verzet tegen het Britse gezag 2

• De bron is voor het tweede hoofdstuk meer betrouwbaar omdat,

• Sleeman zelf bestuurder is en hij beweert in zijn memoires te voelen/te weten dat Indiërs opkijken tegen de Britten / dat Indiërs de Britten respecteren, waarmee je kunt aantonen dat hij ervan uitgaat dat het Britse bestuur zo superieur is dat Indiërs het accepteren. 2

Lesdoel

• Je leert hoe je de betrouwbaarheid van een bron beoordeelt.

• Je leert goede antwoorden formuleren.

• Je leert feedback geven op de antwoorden van klasgenoten.

Nog meer tijd over?

Verder met de vragen van het Examen 2024 in SOM.