Schaal berekenen en herkennen

Schaal 1.3

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorRekenenMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Schaal 1.3

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een schaal?

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan schaal herkennen, de schaal berekenen en met schaal rekenen als een model kleiner of groter is dan de werkelijkheid.

Deze slide heeft geen instructies

Schaal herkennen in situaties

Je komt schaal tegen bij:


  • kaarten en plattegronden

  • bouwtekeningen

  • maquettes

  • miniaturen

  • modellen van machines of gebouwen


Steeds vergelijk je een afbeelding of model met de echte afmeting.

Deze slide heeft geen instructies

Kleiner of groter dan echt?

Er zijn twee veelvoorkomende situaties:


  • Verkleining: het model is kleiner dan de werkelijkheid

  • Vergroting: het model is groter dan de werkelijkheid


Voorbeelden:


  • een kaart is meestal een verkleining

  • een tekening van een insect kan een vergroting zijn

Gebruik hier taal als: 'Wat zie je vaker in het dagelijks leven?' Zo maak je de overgang naar rekenen met beide richtingen.

Voorbeeld van een verkleining

Schaal 1 : 100 betekent:


  • 1 cm op de tekening

  • 100 cm = 1 m in werkelijkheid


De werkelijkheid is dus 100 keer zo groot als de tekening.

Leg uit dat leerlingen schaal 1:100 vaak al kennen van plattegronden. Verbind de verhouding aan een concrete omzetting in meters.

Voorbeeld van een vergroting

Bij een vergroting kan een afbeelding groter zijn dan echt.


Voorbeeld:


  • op de afbeelding is een insect 8 cm lang

  • in werkelijkheid is het 2 cm lang


De afbeelding is dan 4 keer zo groot.

Noem hier dat vergrotingen vaak niet als 1:n worden uitgesproken in gewone taal, maar de verhouding blijft wel hetzelfde rekenidee.

Welke situatie is een vergroting?

A

kaart 1:25.000

B

plattegrond 1:100

C

insect 8 cm, echt 2 cm

D

modelauto 1:50

Toetst het verschil tussen verkleining en vergroting uit slides 2-6. Veelgemaakte fout: leerlingen denken dat elk model een vergroting kan zijn.

Maak de zinnen compleet

Schaal vergelijkt een tekening of model met de werkelijkheid. Bij schaal 1 : 100 is 1 cm op papier gelijk aan 100 cm in het echt. Een tekening van een insect die groter is dan echt noem je een vergroting.

tekening
werkelijkheid
100 cm
vergroting
kaart
verkleining
10 cm
afbeelding
meter

Controleer of leerlingen de kernwoorden uit de eerste uitleg beheersen.

Schaal berekenen

Zo bereken je de schaal:


  1. Meet of lees de maat van het model of de tekening af.

  2. Neem de maat in de werkelijkheid.

  3. Zet beide maten om naar dezelfde eenheid.

  4. Schrijf de verhouding zo eenvoudig mogelijk.

Gebruik consequent de woorden model/tekening en werkelijkheid. Vermijd nu nog uitzonderingen; focus op de basisprocedure.

Wat is de schaal bij 6 cm op tekening en 3 m echt?

A

1 : 50

B

1 : 30

C

1 : 300

D

2 : 1

3 m = 300 cm, dus 6 : 300 = 1 : 50. Distractors passen bij fouten in omrekenen of niet vereenvoudigen.

Oefening 1: plattegrond

Op een plattegrond is een gang 4,5 cm lang.

De schaal is 1 : 100.


Bereken de lengte van de gang in werkelijkheid.


  • eerst in cm

  • daarna eventueel in m

Geen uitwerking op de slide zetten; deze les bevat veel rekenopgaven. Laat leerlingen hardop benoemen welke stap eerst komt.

Oefening 2: bouwtekening

Een raam is op een bouwtekening 1,8 cm breed.

De schaal is 1 : 50.


Bereken de echte breedte van het raam.

Mogelijke uitkomst voor controle: 90 cm. Gebruik dit pas na het zelfstandig rekenen.

Oefening 3: kaart

Op een kaart is de afstand tussen twee punten 7 cm.

De schaal is 1 : 25.000.


Bereken de werkelijke afstand.


Zet je antwoord om naar meter of kilometer.

Hier komt naast schaal ook eenheden omzetten terug. Maak duidelijk dat 7 cm eerst naar cm in werkelijkheid wordt berekend.

Hoe reken je 7 cm op schaal 1:25.000 om?

Bespreek de aanpak: 7 cm × 25.000 = 175.000 cm, daarna omzetten naar 1.750 m of 1,75 km. Let op de tussenstappen en eenheden.

Een kast is 180 cm echt en schaal 1 : 30. Hoe groot op tekening?

A

5 cm

B

6 cm

C

15 cm

D

30 cm

Toetst of leerlingen nu de omgekeerde richting herkennen: werkelijkheid naar tekening is delen.

Een modelauto is 9 cm, de echte auto 4,5 m. Welke schaal hoort erbij?

A

1 : 5

B

1 : 45

C

1 : 50

D

1 : 500

4,5 m = 450 cm, dus 9 : 450 = 1 : 50. Distractors passen bij niet omrekenen of verkeerd vereenvoudigen.

Welke verhouding hoort bij een vergroting?

A

1 : 4

B

1 : 7

C

4 : 1

D

1 : 40

Leg uit dat bij vergroting de afbeelding groter is dan de werkelijkheid, dus links staat een groter getal na vereenvoudigen.

Herken de fouten en aanpak

Bij schaalopgaven maak je vaak fouten door niet naar dezelfde eenheid om te zetten. Ook kun je de verkeerde richting rekenen. Daarom bepaal je eerst of het gaat om tekening naar echt of omgekeerd, en controleer je of je antwoord logisch is.

dezelfde eenheid
verkeerde richting
tekening naar echt
logisch
grotere getallen
snelle manier
vergroting 1:1
exact

Sluit aan op de samenvatting van veelgemaakte fouten en het stappenplan.

Welke stap helpt jou het meest bij schaalopgaven?

Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: eerst bepalen wat gevraagd wordt, eenheden gelijk maken, de juiste rekenbewerking kiezen en controleren of de uitkomst past bij verkleining of vergroting.

Wat heb je vandaag geleerd over schaal?

Laat leerlingen kort terugblikken op hun leerwinst, bijvoorbeeld schaal herkennen, omrekenen, verhouding vereenvoudigen of kiezen tussen keer en delen.

Begrippenlijst

schaal - verhouding tussen een tekening of model en de werkelijkheid

verhouding - vergelijking van twee grootheden met dezelfde eenheid

werkelijkheid - de echte afmeting van een voorwerp of afstand

model - verkleinde of vergrote weergave van iets echts

verkleining - een afbeelding of model dat kleiner is dan echt

vergroting - een afbeelding die groter is dan het echte voorwerp

eenheid - maatsoort zoals mm, cm, m of km

Deze slide heeft geen instructies