Zinsdelen herkennen klas 2

Zinsdelen herkennen

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 25 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Zinsdelen herkennen

De les gaat over vier zinsdelen: persoonsvorm, onderwerp, werkwoordelijk gezegde en lijdend voorwerp.

Lesdoel

Ik kan in een zin de persoonsvorm, het onderwerp, het werkwoordelijk gezegde en het lijdend voorwerp herkennen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden ken je al bij zinsdelen?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden als persoonsvorm, onderwerp, werkwoord en zin.

Persoonsvorm

  • De persoonsvorm is het werkwoord dat bij het onderwerp past.

  • Je vindt de persoonsvorm vaak door de zin in een andere tijd te zetten.

  • Er is meestal maar één persoonsvorm in een zin.

Gebruik een kort voorbeeld mondeling, zoals: 'Lisa loopt naar school' → 'Lisa liep naar school'. Dan zie je dat 'loopt' de persoonsvorm is.

Persoonsvorm herkennen

Voorbeeldzin: Morgen fietst Sam naar school.


  • Zet de zin in een andere tijd.

  • Morgen fietste Sam naar school.

  • Het woord dat verandert, is de persoonsvorm.

Benadruk dat leerlingen niet naar betekenis alleen kijken, maar naar het werkwoord dat verandert van tijd.

Let op bij persoonsvorm

  • In een zin kunnen meer werkwoorden staan.

  • Toch is er maar één persoonsvorm.

  • In: Mila heeft haar boek gelezen is heeft de persoonsvorm.

  • Gelezen hoort ook bij het gezegde, maar is niet de persoonsvorm.

Veel leerlingen kiezen het laatste werkwoord. Wijs erop dat alleen de persoonsvorm verandert als je de tijd verandert.

Persoonsvorm samengevat

  • Zoek het werkwoord in de zin.

  • Zet de zin in een andere tijd.

  • Het werkwoord dat verandert, is de persoonsvorm.

  • De persoonsvorm hoort altijd bij het onderwerp.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de persoonsvorm in: Mila heeft haar boek gelezen.

A

gelezen

B

heeft

C

haar boek

D

Mila

Controleert het misverstand dat leerlingen vaak het laatste werkwoord kiezen. De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert van tijd.

Wat is de persoonsvorm in: In de pauze koop ik een pizzabroodje.

A

Pauze

B

Koop

C

Ik

D

Pizzabroodje

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de persoonsvorm in: Gisteren viel ik als een blok in slaap.

A

Viel

B

Gisteren

C

Slaap

D

Blok

Deze slide heeft geen instructies

Onderwerp

  • Het onderwerp zegt wie of wat iets doet.

  • Het onderwerp hoort bij de persoonsvorm.

  • Je vindt het onderwerp met de vraag: wie of wat + persoonsvorm?

Verbind deze uitleg direct aan de vorige slides: eerst persoonsvorm zoeken, daarna onderwerp.

Onderwerp herkennen

Voorbeeldzin: De hond blaft hard.


  • Persoonsvorm: blaft

  • Vraag: wie blaft?

  • Antwoord: de hond

  • Dus: de hond is het onderwerp.

Deze slide heeft geen instructies

Onderwerp en woordvolgorde

  • Het onderwerp staat niet altijd vooraan.

  • In: Morgen gaat Noor zwemmen is gaat de persoonsvorm.

  • Vraag: wie gaat?

  • Antwoord: Noor

  • Dus Noor is het onderwerp.

Veel leerlingen denken dat het eerste woord het onderwerp is. Gebruik dit voorbeeld om dat misverstand weg te nemen.

Onderwerp samengevat

  • Zoek eerst de persoonsvorm.

  • Stel daarna de vraag: wie of wat + persoonsvorm?

  • Het antwoord is het onderwerp.

  • Het onderwerp kan één woord zijn, maar ook meer woorden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp in: Morgen gaat Noor zwemmen.

A

Morgen

B

zwemmen

C

gaat

D

Noor

Toetst het inzicht dat het onderwerp niet altijd vooraan staat.

Wat is het onderwerp in: Morgen gaan de tweede klassen op kamp.

A

Morgen

B

Kamp

C

De tweede klassen

D

gaan

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp in: Mevrouw Kemper gaat niet mee naar Riverside.

A

Mevrouw Kemper

B

Riverside

C

Niet

D

gaat mee

Deze slide heeft geen instructies

Werkwoordelijk gezegde

  • Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin.

  • Daar hoort de persoonsvorm ook bij.

  • Soms is het maar één woord.

  • Soms zijn het meerdere werkwoorden samen.

Leg eenvoudig uit: alles wat werkwoord is, hoort bij het werkwoordelijk gezegde.

Werkwoordelijk gezegde herkennen

Voorbeeldzin: Amir heeft een film gekeken.


  • Werkwoorden: heeft, gekeken

  • Samen vormen zij het werkwoordelijk gezegde.

  • Dus: heeft gekeken

Laat leerlingen eerst alle werkwoorden onderstrepen. Daarna pas de naam 'werkwoordelijk gezegde' geven.

Eén of meer werkwoorden

  • In: Jade leest is het werkwoordelijk gezegde leest.

  • In: Jade wil lezen is het werkwoordelijk gezegde wil lezen.

  • Je neemt dus altijd alle werkwoorden mee.

Benadruk het verschil tussen persoonsvorm en werkwoordelijk gezegde: de persoonsvorm is een deel van het gezegde.

Werkwoordelijk gezegde samengevat

  • Zoek alle werkwoorden in de zin.

  • Zet ze bij elkaar.

  • Samen vormen ze het werkwoordelijk gezegde.

  • De persoonsvorm hoort daar altijd bij.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het werkwoordelijk gezegde in: Jade wil lezen?

A

Jade

B

wil

C

wil lezen

D

lezen

Leerlingen moeten alle werkwoorden samen nemen, niet alleen de persoonsvorm.

Hoe vind jij het werkwoordelijk gezegde het snelst?

1

alle werkwoorden zoeken

2

zin in tijd zetten

3

eerste woord nemen

4

wie-vraag stellen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het werkwoordelijk gezegde in: Dat had je echt niet moeten doen!

A

Moeten doen

B

Had moeten doen

C

Had doen

D

Niet doen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het werkwoordelijk gezegde in: Vandaag wil ik echt graag een Turkse pizza eten.

A

wil

B

eten

C

wil eten

D

Turkse Pizza

Deze slide heeft geen instructies

Lijdend voorwerp

  • Het lijdend voorwerp krijgt de handeling.

  • Je vindt het met de vraag: wie of wat + werkwoordelijk gezegde + onderwerp?

  • Niet elke zin heeft een lijdend voorwerp.

Gebruik eenvoudige taal: het lijdend voorwerp is degene of datgene waar iets mee gebeurt.

Lijdend voorwerp herkennen

Voorbeeldzin: Sara koopt een jas.


  • Onderwerp: Sara

  • Werkwoordelijk gezegde: koopt

  • Vraag: wat koopt Sara?

  • Antwoord: een jas

  • Dus: een jas is het lijdend voorwerp.

Deze slide heeft geen instructies

Niet elke zin heeft er één

  • In: De baby slaapt is geen lijdend voorwerp.

  • Je kunt niet goed vragen: wat slaapt de baby?

  • Als die vraag geen logisch antwoord geeft, is er geen lijdend voorwerp.

Dit voorkomt dat leerlingen in elke zin per se een lijdend voorwerp zoeken.

Lijdend voorwerp samengevat

  • Zoek eerst onderwerp en werkwoordelijk gezegde.

  • Stel daarna de vraag: wie of wat + werkwoordelijk gezegde + onderwerp?

  • Het antwoord is het lijdend voorwerp.

  • Soms is er geen lijdend voorwerp in de zin.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het lijdend voorwerp in: Sara koopt een jas.

A

Sara

B

koopt

C

een jas

D

geen

Controleert of leerlingen het antwoord op 'wat koopt Sara?' herkennen.

Welke zin heeft géén lijdend voorwerp?

A

Sara koopt een jas.

B

Amir kijkt een film.

C

De baby slaapt.

D

Noor leest een boek.

Sluit aan bij de slide 'Niet elke zin heeft er één'.

Vul de woorden in

Voor het lijdend voorwerp zoek je eerst het onderwerp en het werkwoordelijk gezegde. Daarna stel je de vraag: wie of wat + gezegde + onderwerp? Soms geeft die vraag geen logisch antwoord. Dan is er geen lijdend voorwerp.

lijdend voorwerp
werkwoordelijk gezegde
onderwerp
geen
persoonsvorm
altijd
tijd
morgen

Herhaalt de vaste stappen in eenvoudige taal.

Welk zinsdeel kun jij nu beter vinden?

Laat leerlingen in eigen woorden noemen welk zinsdeel ze nu beter kunnen vinden, bijvoorbeeld persoonsvorm, onderwerp, werkwoordelijk gezegde of lijdend voorwerp.

Hoe moeilijk vond jij deze les?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

zinsdeel - een deel van een zin met een eigen functie

persoonsvorm - het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet

onderwerp - wie of wat iets doet in de zin

werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden in de zin samen

lijdend voorwerp - wie of wat de handeling krijgt

werkwoord - een woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt

Deze slide heeft geen instructies