Desinformatie, algoritmes, AI en hoe je leert checken wat klopt

• Mediawijsheid
• Mentorles
• +1
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs
• Speciaal Onderwijs
• Voortgezet speciaal onderwijs
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerroute VL

Introductie

Deze les gaat over mediawijsheid. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op desinformatie, algoritmes, AI en hoe je leert checken wat klopt Wij adviseren deze les voor leerjaar 3 van het VO. Evaluatie Aan het einde van elke les vind je een slide met een vragenlijst. Deze duurt 1 minuut en zou ons enorm helpen om Sterrenstof nog beter te maken.

Instructies

Voorbereiding

Lesinstructie

De lesinstructie kun je downloaden bij instructies en staan uitgeschreven per slide in de les. Deze vertelt je precies wat je moet doen en geeft suggesties voor vervolgvragen en bied ruimte of te differentiëren.

Benodigdheden 

• Digibord met wifi
• Download het werkblad en print die uit voor de leerlingen

Instructies

1. Algemene Sterrenstof instructie.pdf

2. Lesinstructies - Wat is waar.pdf

Werkbladen

3. Werkblad - Wat is waar.pdf

Vertel de leerlingen dat deze les gaat over mediawijsheid. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op verschillende onderwerpen die te maken hebben met dit thema zoals fake news, AI & algoritmes. 

Tip: maak kort een aantal afspraken met elkaar voor als jullie met elkaar in gesprek gaan over dit onderwerp (luisteren, respect hebben, niet uitlachen, elkaar laten uitpraten, etc.). 

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen in tweetallen bespreken hoe hun dag eruit zou zien zonder social media.

Vervolgvragen:

• Wat zou je met die extra tijd kunnen doen?
• Wat is voor jou het verschil tussen wel en geen social media gebruiken?

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Klassikale vraag

Bespreek met de leerlingen of zij altijd het verschil kunnen zien tussen een echte of een door AI gegenereerde foto, tekst of geluidsfragment. Laat de leerlingen aangeven of aanklikken of zij denken dat het om echte content gaat of om content die door AI is gegenereerd.

Vervolgvragen:

• Waar zie je dat dan aan?
• Wat vind je ervan als iemand AI gebruikt voor foto’s, video’s of muziek?

Klassikale vraag

Bespreek met de leerlingen of zij altijd het verschil kunnen zien tussen een echte of een door AI gegenereerde foto, tekst of geluidsfragment. Laat de leerlingen aangeven of aanklikken of zij denken dat het om echte content gaat of om content die door AI is gegenereerd.

Vervolgvragen:

Waar zie je dat dan aan?

Wat vind je ervan als iemand AI gebruikt voor foto’s, video’s of muziek?

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Klassikale vraag

Bespreek met de leerlingen welke AI-tools zij gebruiken en waarvoor zij deze inzetten. Als een leerling geen AI gebruikt, vraag dan vooral door naar de reden hiervan en bespreek welke voordelen dit voor die leerling kan hebben.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen in tweetallen bespreken wat de gevolgen kunnen zijn als je niet meer kunt onderscheiden wat echt en nep is. Bespreek daarbij vooral wat dit betekent voor het vertrouwen in anderen.

Differentiatie:

Als de leerlingen deze vraag te moeilijk vinden, stel dan de volgende vraag:

Hoe zou jij het vinden als je erachter komt dat alle foto's, video's en berichten die een vriend of vriendin jou stuurt, eigenlijk door AI zijn gemaakt?

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Schrijf voor jezelf vijf onderwerpen op

Laat de leerlingen voor zichzelf minimaal vijf onderwerpen opschrijven die zij vaak voorbij zien komen op hun 'For You Page'. De 'For You Page' is een gepersonaliseerd overzicht met video's en foto's die door het algoritme worden geselecteerd op basis van kijkgedrag, likes en interacties.

Suggesties:

• Recepten
• Voetbal
• Artiesten
• Geweld
• Sportende mensen
• Fashion 
• Reviews
• Memes

Ja of nee?

Laat de leerlingen hun hand opsteken als zij dit doen. Als zij dit niet doen, laten zij hun hand omlaag.

Vervolgvragen:

• Waarom doe je dat wel of niet?
• Hoe controleer je of iets waar is?
• Welke bronnen gebruik je daarbij?
• Vind je het erg als iemand iets deelt dat achteraf niet waar blijkt te zijn? Waarom wel of niet?

• Is er een goede bron? > Check wie plaatst het? Is het onderzocht? Zijn er meer bronnen?
• Wat is het hele verhaal? > De titel kan soms misleidend zijn
• Is het een grap? > Als iets te gek voor woorden klinkt dan is dat ook vaak zo
• Vraag het aan experts > Check het bij mensen die verstand hebben van het onderwerp
• Denk na voor je iets deelt > Deel geen berichten of verhalen die je niet eerst hebt onderzocht

Bekijk de video met de jongerenexperts.

• isdatechtzo.nl - Checken of klopt wat je online tegenkomt
• hulplijn.Offlimits.nl - Iets vervelends meegemaakt online? Hier kun je anoniem hulp vragen
• veiliginternetten.nl - Handige tips over hoe je veilig het internet gebruikt.
• digitaalopgroeien.nl - Voor tips en informatie

Dit is een afsluitende boodschap om de leerlingen mee te geven. Lees deze hardop voor in de klas.

Vul dan deze vragenlijst in.

Docent, wil je deze les kort evalueren?

Vul dan de vragenlijst in, het kost je slechts één minuut.

Zo bouwen we samen aan een nog sterkere versie van Sterrenstof.

Vragenlijst: https://7m8p8dccy1o.typeform.com/to/DnJnbWpM

Dit was het einde van de les. Vraag of de leerlingen nog vragen hebben en check of ze de les goed afsluiten. 

Dankjewel voor het volgen!