Digitale identiteit, privacy en zelfbescherming

• Mentorles
• Burgerschap
• +1
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Introductie

Deze les gaat over mediawijsheid. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op je digitale identiteit, privacy en zelfbescherming online. Wij adviseren deze les voor leerjaar 1 van het VO. Evaluatie Aan het einde van elke les vind je een slide met een vragenlijst. Deze duurt 1 minuut en zou ons enorm helpen om Sterrenstof nog beter te maken.

Instructies

Voorbereiding

Lesinstructie

De lesinstructie kun je downloaden bij instructies en staan uitgeschreven per slide in de les. Deze vertelt je precies wat je moet doen en geeft suggesties voor vervolgvragen en bied ruimte of te differentiëren.

Benodigdheden 

• Digibord met wifi
• Download het werkblad en print die uit voor de leerlingen

Instructies

1. Algemene Sterrenstof instructie.pdf

2. Lesinstructies - Jij in de digitale wereld.pdf

Werkbladen

3. Werkblad - Jij in de digitale wereld.pdf

Vertel de leerlingen dat deze les gaat over mediawijsheid. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op verschillende onderwerpen die te maken hebben met dit thema zoals fake news, AI & algoritmes.

Tip: maak kort een aantal afspraken met elkaar voor als jullie met elkaar in gesprek gaan over dit onderwerp (luisteren, respect hebben, niet uitlachen, elkaar laten uitpraten, etc.). 

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen in tweetallen bespreken hoe zij denken dat de wereld eruit zou zien zonder social media.

Vervolgvragen:

• Wat zijn de positieve en negatieve kanten?

Bekijk de video met de anonieme mensen.

Schrijf voor jezelf op

Laat de leerlingen voor zichzelf bepalen welk verhaal zij geloven en laat hen beargumenteren waarom zij denken dat de door hen gekozen video echt bij de persoon hoort die het verhaal vertelt.

Vervolgvragen:

• Waaraan zie je dat?
• Wat kan iemands bedoeling zijn als het verhaal niet waar zou zijn?
• Wat is het risico als je iemand niet kent, maar wel online met die persoon praat en persoonlijke informatie deelt?

Goede antwoord is: Chaimae haar verhaal is waar

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Steek je rechterhand op als je dit alleen online zou doen, je linkerhand als je dit alleen offline zou doen en beide handen als je dit zowel online als offline zou doen.

Steek je rechterhand op als je dit alleen online zou doen, je linkerhand als je dit alleen offline zou doen en beide handen als je dit zowel online als offline zou doen.

Steek je rechterhand op als je dit alleen online zou doen, je linkerhand als je dit alleen offline zou doen en beide handen als je dit zowel online als offline zou doen.

Steek je rechterhand op als je dit alleen online zou doen, je linkerhand als je dit alleen offline zou doen en beide handen als je dit zowel online als offline zou doen.

Steek je rechterhand op als je dit alleen online zou doen, je linkerhand als je dit alleen offline zou doen en beide handen als je dit zowel online als offline zou doen.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Klassikale vraag

Bespreek met de leerlingen of zij nieuwe mensen ook vaak online opzoeken en of het beeld dat zij daardoor krijgen overeenkomt met de werkelijkheid.

Vervolgvragen:

• Waar let je op als je iemands profiel checkt?
• Wat doe je met het beeld dat je van iemand online hebt gekregen?
• Ben jij hetzelfde als jouw online profiel?

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen in tweetallen delen of ze ooit iets gepost hebben waar ze later spijt van hadden. 

Differentiatie:

Als leerlingen dit lastig vinden, geef dan aan dat dit over verschillende vormen van posten kan gaan, zoals een eigen verhaal, een bericht of foto via WhatsApp of Snapchat, of het delen van content van anderen.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Eens of onees?

Laat de leerlingen hun hand opsteken als zij het eens zijn met de stelling en hun hand omlaag houden als zij het oneens zijn.

Je profiel op privé zetten

Alleen mensen volgen en toelaten die je in het echte leven kent

Niet alles wat je online ziet of hoort als waarheid aannemen

Geen persoonlijke gegevens delen

Goed nadenken over wat je wel en niet deelt

Een sterk wachtwoord en/of tweestapsverificatie gebruiken

Het bespreken als je iets niet vertrouwt

Bewust omgaan met wat je te zien krijgt in algoritmes

Sleepvraag op device

Deze vraag kunnen de leerlingen invullen op hun device of op hun werkblad.

Laat de leerlingen voor zichzelf invullen wat zij allemaal doen om veiliger online te zijn.

1. Je profiel op privé zetten
2. Alleen mensen volgen en toelaten die je in het echte leven kent
3. Niet alles wat je online ziet of hoort als waarheid aannemen
4. Geen persoonlijke gegevens delen
5. Goed nadenken over wat je wel en niet deelt
6. Een sterk wachtwoord en/of tweestapsverificatie gebruiken
7. Het bespreken als je iets niet vertrouwt
8. Bewust omgaan met wat je te zien krijgt in algoritmes
9. Anders, namelijk:

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Eens of oneens?

Laat de leerlingen hun hand opsteken als zij het eens zijn met de stelling en hun hand omlaag houden als zij het oneens zijn.

Differentiatie:

Als leerlingen niet weten wat een catfish is, leg dit eerst uit: Een catfish is iemand die zich online voordoet als iemand anders. Die persoon gebruikt bijvoorbeeld een nepnaam, nepfoto's of een verzonnen verhaal om het vertrouwen van anderen te winnen.

Schrijf in tweetallen drie risico’s op

Laat de leerlingen in tweetallen drie risico’s opschrijven van het gebruik van een Chatroulette.

Vervolgvragen:

• Wie heeft er weleens Chatroulette gebruikt?
• Wat kom je daar vooral tegen?
• Waarom neem je daaraan deel?

Differentiatie:

Als leerlingen niet weten wat Chatroulette is, leg dit eerst uit:

Een chatroulette is een platform waarop je via je webcam en microfoon willekeurig wordt gekoppeld aan onbekende mensen van over de hele wereld.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

• isdatechtzo.nl - Checken of klopt wat je online tegenkomt
• hulplijn.Offlimits.nl - Iets vervelends meegemaakt online? Hier kun je anoniem hulp vragen
• veiliginternetten.nl - Handige tips over hoe je veilig het internet gebruikt.
• Digitaalopgroeien.nl - Voor tips en informatie
• fraudehelpdesk.nl - Probeert iemand je op te lichten of heb je een nep-link aangeklikt? Meld het op fraudehelpdesk.nl.

Dit is een afsluitende boodschap om de leerlingen mee te geven. Lees deze hardop voor in de klas.

Vul dan deze vragenlijst in.

Docent, wil je deze les kort evalueren?

Vul dan de vragenlijst in, het kost je slechts één minuut.

Zo bouwen we samen aan een nog sterkere versie van Sterrenstof.

Vragenlijst: https://7m8p8dccy1o.typeform.com/to/DnJnbWpM

Dit was het einde van de les. Vraag of de leerlingen nog vragen hebben en check of ze de les goed afsluiten. 

Dankjewel voor het volgen!