H1.2 Overzeese expansie.
H1.2 Overzeese expansie.
Deze les draait om groeiende wereldhandel vanuit de Republiek. Leg kort uit dat de 17de eeuw vaak de Gouden Eeuw wordt genoemd, maar dat die rijkdom ook samenhing met oorlog, uitbuiting en slavernij.
Lesdoel
Je kunt beschrijven hoe de overzeese reizen van de Republiek begonnen en verliepen.
Je kunt uitleggen hoe de VOC deelnam aan de handel in Azië.
Je kunt beschrijven hoe de Republiek betrokken raakte bij de trans-Atlantische slavenhandel.
Je kunt beschrijven hoe de handel tussen de werelden groeide in de 17de eeuw.
Belangrijke ontwikkelingen: ontstaan va handelskapitalisme en begin va de wereldeconomie.
De gebruiker gaf meerdere leerdoelen. Voor deze les is één overkoepelend doel gekozen dat alle genoemde onderdelen samenbrengt.
Welke woorden denk je aan bij handel over zee?
Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen woorden noemen als schepen, winst, reizen, zee, specerijen of gevaar. Koppel daarna kort terug aan de lesdoelen.
Europa kijkt overzee
Europese landen zochten specerijen, goud en nieuwe handelsroutes
Handel over zee kon veel winst opleveren
Ook de Republiek wilde meedoen aan deze groeiende handel
Verbind dit met het begin van een wereldeconomie: goederen, mensen en geld gingen steeds vaker tussen continenten bewegen.
Waarom juist in de 17de eeuw?
Schepen werden sterker en geschikt voor lange reizen
Kaarten en kennis van zeewegen werden beter
Kooplieden investeerden geld in handel
Zo ontstond handelskapitalisme: geld verdienen door handel en investering
Leg handelskapitalisme eenvoudig uit: kooplieden stoppen geld in schepen en lading, hopen op winst, en gebruiken die winst weer voor nieuwe handel.
Het begin van de reizen
Nederlandse kooplieden stuurden schepen naar Azië
De reizen waren lang en gevaarlijk
Op zee waren er stormen, ziekte en gebrek aan voedsel
Toch bleef men varen, omdat de winst groot kon zijn
Benadruk dat veel reizen misgingen of veel slachtoffers eisten. Dat maakt duidelijk waarom hoge winsten zo belangrijk waren voor investeerders.
Hoe verliepen de reizen?
Schepen vertrokken uit havens in de Republiek
Ze voeren via de oceaan naar Azië
Daar kochten of ruilden zij goederen
Daarna brachten zij de lading terug naar Europa
De reizen waren heel gevaarlijk voor de opvarenden.
Houd het op hoofdlijnen passend bij A1-niveau. Je kunt mondeling toelichten dat zo'n reis vele maanden duurde.
Maak de tekst compleet
Europese landen zochten specerijen, goud en nieuwe handelsroutes. Nederlandse kooplieden stuurden schepen naar Azië. De reizen waren lang en gevaarlijk, maar de winst kon groot zijn.
Controleert kernwoorden uit de eerste subtopic: motieven, bestemming en risico van de reizen.
De VOC ontstaat
In 1602 werd de VOC opgericht. Dat was een grote handelsorganisatie van de Republiek. De VOC kreeg het recht om in Azië handel te drijven namens de Republiek.
Noem VOC voluit alleen mondeling als dat past: Verenigde Oost-Indische Compagnie. De slide houdt het eenvoudig.
Wat handelde de VOC?
Vooral specerijen waren belangrijk
Ook zijde, thee en porselein kwamen uit Azië
Deze producten werden in Europa voor veel geld verkocht
Specerijen zijn voor leerlingen vaak abstract; noem voorbeelden zoals peper, kruidnagel en nootmuskaat.
Hoe werkte de VOC in Azië?
De VOC stichtte handelsposten
Van daaruit kocht, bewaarde en vervoerde zij goederen
De VOC werkte samen met plaatselijke machthebbers
Soms gebruikte de VOC ook geweld om handel af te dwingen
Benadruk het historische perspectief: handel was niet alleen vreedzaam. De VOC gebruikte macht om winst en controle te krijgen.
Winst en macht
Handel bracht veel geld op voor kooplieden en de Republiek. Door die winst groeide de macht van de VOC. Handel en macht gingen in de 17de eeuw vaak samen.
Koppel hier terug aan handelskapitalisme: winst uit handel leidde tot nieuwe investeringen, meer schepen en meer invloed.
Vul de juiste woorden in
In 1602 werd de VOC opgericht. In Azië stichtte zij handelsposten. Daar kocht en bewaarde zij goederen zoals specerijen.
Alle blanks zijn kernbegrippen uit de slides over de VOC.
Ook handel over de Atlantische Oceaan
De Republiek handelde niet alleen met Azië
Er ontstond ook handel tussen Europa, Afrika en Amerika
Deze Atlantische handel groeide sterk in de 17de eeuw
Gebruik eventueel een kaart op het bord om de drie gebieden aan te wijzen: Europa, Afrika en Amerika.
De Republiek en slavernij
De Republiek raakte betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel. Mensen uit Afrika werden met geweld weggevoerd en als slaaf verkocht in Amerika.
Spreek duidelijk uit dat het om gedwongen handel in mensen ging. Gebruik eenvoudige, heldere taal zonder de ernst te verzachten.
Waarom gebeurde dit?
Europese handelaren wilden veel winst maken
Op plantages in Amerika was vraag naar goedkope dwangarbeid
Daarom werden tot slaaf gemaakte mensen vervoerd over de oceaan
Je kunt mondeling toelichten dat producten zoals suiker onderdeel waren van deze handel, zonder de slide voller te maken.
Gevolgen van de slavenhandel
Voor de Republiek leverde de handel geld op
Voor tot slaaf gemaakte mensen betekende dit geweld en onvrijheid
De groei van de wereldhandel had dus ook een donkere kant
Leg het contrast expliciet: economische groei voor sommigen, menselijk leed voor velen. Dat is een kerninzicht van dit onderwerp.
Tussen welke gebieden groeide de Atlantische handel?
Europa, Afrika, Amerika
Europa, Azië, Afrika
Afrika, Azië, Amerika
Europa, Azië, Amerika
Toetst of leerlingen de Atlantische driehoek herkennen uit slide 10.
Maak de tekst af
De Republiek raakte betrokken bij de slavenhandel. Mensen uit Afrika werden met geweld weggevoerd en verkocht in Amerika.
Eenvoudige herhaling van de kern uit slides 11-13. Let op het duidelijke onderscheid tussen gebieden en begrip.
Handel tussen werelden groeit
Schepen voeren steeds vaker tussen continenten
Goederen uit Azië, Afrika, Amerika en Europa kwamen op andere plekken terecht
Zo werden gebieden in de wereld steeds sterker met elkaar verbonden
Maak duidelijk dat 'wereldeconomie' betekent dat gebieden economisch met elkaar verbonden raken door handel.
Begin van een wereldeconomie
Handel werd wereldwijd georganiseerd
Kooplieden dachten steeds meer in investeringen en winst
Dit noemen we het begin van een wereldeconomie
Verbind dit met eerdere slides: overzeese reizen, VOC en Atlantische handel zijn samen onderdelen van dezelfde grotere ontwikkeling.
De Republiek in het midden
De Republiek was in de 17de eeuw een belangrijk handelsland. Via zeehandel met Azië en via de Atlantische handel speelde zij een grote rol in de groei van de wereldhandel.
Dit is de samenvattende landingsslide voor de centrale vraag. Laat leerlingen zien hoe de losse onderdelen samenhangen.
Hoe noemen we het begin van wereldwijde handel?
Handelspost
Wereldeconomie
Landbouw
Kolonie
Sluit aan op slides 14-16: gebieden raakten door handel steeds sterker met elkaar verbonden.
Vul de kernwoorden in
Schepen voeren steeds vaker tussen continenten. Kooplieden dachten aan investeringen en winst. Zo ontstond het begin van een wereldeconomie.
Verankert de samenvattende begrippen uit de laatste inhoudsblok.
Begrippen
Republiek - de Nederlandse staat in de 17de eeuw
overzeese reizen - reizen over zee naar andere werelddelen
VOC - handelsorganisatie van de Republiek voor handel in Azië
handelskapitalisme - geld investeren in handel om winst te maken
handelspost - vaste plaats voor handel en opslag van goederen
trans-Atlantische slavenhandel - handel in tot slaaf gemaakte mensen over de Atlantische Oceaan
wereldeconomie - economie waarin werelddelen door handel met elkaar verbonden zijn
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandig werken
minute
second
We gaan de opdrachten van 1.2 maken.
Er zijn twee lessen om het af te krijgen.
Deze slide heeft geen instructies