H1.2 Overzeese expansie

H1.2 Overzeese expansie.

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 2

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H1.2 Overzeese expansie.

Deze les draait om groeiende wereldhandel vanuit de Republiek. Leg kort uit dat de 17de eeuw vaak de Gouden Eeuw wordt genoemd, maar dat die rijkdom ook samenhing met oorlog, uitbuiting en slavernij.

Lesdoel

  • Je kunt beschrijven hoe de overzeese reizen van de Republiek begonnen en verliepen.

  • Je kunt uitleggen hoe de VOC deelnam aan de handel in Azië.

  • Je kunt beschrijven hoe de Republiek betrokken raakte bij de trans-Atlantische slavenhandel.

  • Je kunt beschrijven hoe de handel tussen de werelden groeide in de 17de eeuw.


Belangrijke ontwikkelingen: ontstaan va handelskapitalisme en begin va de wereldeconomie.

De gebruiker gaf meerdere leerdoelen. Voor deze les is één overkoepelend doel gekozen dat alle genoemde onderdelen samenbrengt.

Welke woorden denk je aan bij handel over zee?

Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen woorden noemen als schepen, winst, reizen, zee, specerijen of gevaar. Koppel daarna kort terug aan de lesdoelen.

Europa kijkt overzee

  • Europese landen zochten specerijen, goud en nieuwe handelsroutes

  • Handel over zee kon veel winst opleveren

  • Ook de Republiek wilde meedoen aan deze groeiende handel

Verbind dit met het begin van een wereldeconomie: goederen, mensen en geld gingen steeds vaker tussen continenten bewegen.

Waarom juist in de 17de eeuw?

  • Schepen werden sterker en geschikt voor lange reizen

  • Kaarten en kennis van zeewegen werden beter

  • Kooplieden investeerden geld in handel

  • Zo ontstond handelskapitalisme: geld verdienen door handel en investering

Leg handelskapitalisme eenvoudig uit: kooplieden stoppen geld in schepen en lading, hopen op winst, en gebruiken die winst weer voor nieuwe handel.

Het begin van de reizen

  • Nederlandse kooplieden stuurden schepen naar Azië

  • De reizen waren lang en gevaarlijk

  • Op zee waren er stormen, ziekte en gebrek aan voedsel

  • Toch bleef men varen, omdat de winst groot kon zijn

Benadruk dat veel reizen misgingen of veel slachtoffers eisten. Dat maakt duidelijk waarom hoge winsten zo belangrijk waren voor investeerders.

Hoe verliepen de reizen?

  • Schepen vertrokken uit havens in de Republiek

  • Ze voeren via de oceaan naar Azië

  • Daar kochten of ruilden zij goederen

  • Daarna brachten zij de lading terug naar Europa

  • De reizen waren heel gevaarlijk voor de opvarenden.

Houd het op hoofdlijnen passend bij A1-niveau. Je kunt mondeling toelichten dat zo'n reis vele maanden duurde.

Maak de tekst compleet

Europese landen zochten specerijen, goud en nieuwe handelsroutes. Nederlandse kooplieden stuurden schepen naar Azië. De reizen waren lang en gevaarlijk, maar de winst kon groot zijn.

specerijen
Azië
gevaarlijk
Amerika
veilig
thee
kort

Controleert kernwoorden uit de eerste subtopic: motieven, bestemming en risico van de reizen.

De VOC ontstaat

In 1602 werd de VOC opgericht. Dat was een grote handelsorganisatie van de Republiek. De VOC kreeg het recht om in Azië handel te drijven namens de Republiek.

Noem VOC voluit alleen mondeling als dat past: Verenigde Oost-Indische Compagnie. De slide houdt het eenvoudig.

Wat handelde de VOC?

  • Vooral specerijen waren belangrijk

  • Ook zijde, thee en porselein kwamen uit Azië

  • Deze producten werden in Europa voor veel geld verkocht

Specerijen zijn voor leerlingen vaak abstract; noem voorbeelden zoals peper, kruidnagel en nootmuskaat.

Hoe werkte de VOC in Azië?

  • De VOC stichtte handelsposten

  • Van daaruit kocht, bewaarde en vervoerde zij goederen

  • De VOC werkte samen met plaatselijke machthebbers

  • Soms gebruikte de VOC ook geweld om handel af te dwingen

Benadruk het historische perspectief: handel was niet alleen vreedzaam. De VOC gebruikte macht om winst en controle te krijgen.

Winst en macht

Handel bracht veel geld op voor kooplieden en de Republiek. Door die winst groeide de macht van de VOC. Handel en macht gingen in de 17de eeuw vaak samen.

Koppel hier terug aan handelskapitalisme: winst uit handel leidde tot nieuwe investeringen, meer schepen en meer invloed.

Vul de juiste woorden in

In 1602 werd de VOC opgericht. In Azië stichtte zij handelsposten. Daar kocht en bewaarde zij goederen zoals specerijen.

VOC
handelsposten
specerijen
wereldeconomie
plantages
slavenhandel
suiker

Alle blanks zijn kernbegrippen uit de slides over de VOC.

Ook handel over de Atlantische Oceaan

  • De Republiek handelde niet alleen met Azië

  • Er ontstond ook handel tussen Europa, Afrika en Amerika

  • Deze Atlantische handel groeide sterk in de 17de eeuw

Gebruik eventueel een kaart op het bord om de drie gebieden aan te wijzen: Europa, Afrika en Amerika.

De Republiek en slavernij

De Republiek raakte betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel. Mensen uit Afrika werden met geweld weggevoerd en als slaaf verkocht in Amerika.

Spreek duidelijk uit dat het om gedwongen handel in mensen ging. Gebruik eenvoudige, heldere taal zonder de ernst te verzachten.

Waarom gebeurde dit?

  • Europese handelaren wilden veel winst maken

  • Op plantages in Amerika was vraag naar goedkope dwangarbeid

  • Daarom werden tot slaaf gemaakte mensen vervoerd over de oceaan

Je kunt mondeling toelichten dat producten zoals suiker onderdeel waren van deze handel, zonder de slide voller te maken.

Gevolgen van de slavenhandel

  • Voor de Republiek leverde de handel geld op

  • Voor tot slaaf gemaakte mensen betekende dit geweld en onvrijheid

  • De groei van de wereldhandel had dus ook een donkere kant

Leg het contrast expliciet: economische groei voor sommigen, menselijk leed voor velen. Dat is een kerninzicht van dit onderwerp.

Tussen welke gebieden groeide de Atlantische handel?

A

Europa, Afrika, Amerika

B

Europa, Azië, Afrika

C

Afrika, Azië, Amerika

D

Europa, Azië, Amerika

Toetst of leerlingen de Atlantische driehoek herkennen uit slide 10.

Maak de tekst af

De Republiek raakte betrokken bij de slavenhandel. Mensen uit Afrika werden met geweld weggevoerd en verkocht in Amerika.

slavenhandel
Afrika
Amerika
Azië
Europa
handelspost
specerijen

Eenvoudige herhaling van de kern uit slides 11-13. Let op het duidelijke onderscheid tussen gebieden en begrip.

Handel tussen werelden groeit

  • Schepen voeren steeds vaker tussen continenten

  • Goederen uit Azië, Afrika, Amerika en Europa kwamen op andere plekken terecht

  • Zo werden gebieden in de wereld steeds sterker met elkaar verbonden

Maak duidelijk dat 'wereldeconomie' betekent dat gebieden economisch met elkaar verbonden raken door handel.

Begin van een wereldeconomie

  • Handel werd wereldwijd georganiseerd

  • Kooplieden dachten steeds meer in investeringen en winst

  • Dit noemen we het begin van een wereldeconomie

Verbind dit met eerdere slides: overzeese reizen, VOC en Atlantische handel zijn samen onderdelen van dezelfde grotere ontwikkeling.

De Republiek in het midden

De Republiek was in de 17de eeuw een belangrijk handelsland. Via zeehandel met Azië en via de Atlantische handel speelde zij een grote rol in de groei van de wereldhandel.

Dit is de samenvattende landingsslide voor de centrale vraag. Laat leerlingen zien hoe de losse onderdelen samenhangen.

Hoe noemen we het begin van wereldwijde handel?

A

Handelspost

B

Wereldeconomie

C

Landbouw

D

Kolonie

Sluit aan op slides 14-16: gebieden raakten door handel steeds sterker met elkaar verbonden.

Vul de kernwoorden in

Schepen voeren steeds vaker tussen continenten. Kooplieden dachten aan investeringen en winst. Zo ontstond het begin van een wereldeconomie.

continenten
winst
wereldeconomie
oorlog
dorpen
verlies
republiek

Verankert de samenvattende begrippen uit de laatste inhoudsblok.

Begrippen

Republiek - de Nederlandse staat in de 17de eeuw

overzeese reizen - reizen over zee naar andere werelddelen

VOC - handelsorganisatie van de Republiek voor handel in Azië

handelskapitalisme - geld investeren in handel om winst te maken

handelspost - vaste plaats voor handel en opslag van goederen

trans-Atlantische slavenhandel - handel in tot slaaf gemaakte mensen over de Atlantische Oceaan

wereldeconomie - economie waarin werelddelen door handel met elkaar verbonden zijn

Deze slide heeft geen instructies

Zelfstandig werken

20

minute

00

second

We gaan de opdrachten van 1.2 maken.

Er zijn twee lessen om het af te krijgen.

Deze slide heeft geen instructies