Welvaart - H1: het BBP

• Nieuwe lesbewerker
• Economie
• WO
• Studiejaar 4

Welvaart - H1: het BBP

5-1 tm 16-1

Leerdoelen

1. Ik kan de productiefactoren en de beloning van de productiefactoren noemen.

2. Ik ken de definitie van het Bruto Binnenlands Product (BBP).

3. Ik kan uitleggen wat toegevoegde waarde is.

4. Ik kan de toegevoegde waarde op 2 manieren berekenen.

5. Ik kan het begrip afschrijvingen uitleggen.

Het BBP

Definitie Bruto Binnenlands Product (BBP): de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten gedurende een bepaalde periode (meestal een jaar).

Toegevoegde waarde/bepalen van BBP:

Commerciële bedrijven

1. Objectieve methode: omzet - kosten levering derden

(Omzet = prijs x verkochte producten)

(Kosten levering derden: grondstoffen, hulpstoffen, diensten derden)

2. Subjectieve methode: Som van alle primaire inkomens + afschrijvingen

Niet commerciële bedrijven en overheden

Optellen van de salarissen van de mensen die hier werkzaam zijn

Productiefactoren en inkomen

Productiefactoren

Arbeid: werknemers en zelfstandigen

Kapitaal: machines, geldkapitaal, gebouwen

Natuur: grond, grondstoffen

Ondernemerschap: zorgt voor juiste afstemming tussen de andere 3 productiefactoren

Primaire inkomen

Arbeid: loon, toegerekend loon zelfstandigen

Kapitaal: rente, huur

Natuur: pacht

Ondernemerschap: winst (dividend)

Afschrijvingen

Afschrijving = waardevermindering van kapitaalgoederen door o.a slijtage.

Maken blz. 130 tm 132

Leerdoelen

1. Je kan uitleggen dat het BBP een beperkte maatstaf is voor het meten van welvaart.

2. Je kan de begrippen brede welvaart, maatschappelijke welvaart en welzijn uitleggen.

3. Je kan uitleggen hoe we de brede welvaart meten aan de hand van verschillende manieren.

4. Je kan de begrippen positieve en negatieve effecten uitleggen.

Onderdelen die we niet centraal behandelen maar je wel degelijk moet kennen:

1. Ric = Nic/Pic x 100

2. Maatschappelijke welvaart

BBP en welvaart

Welvaart: de mate waarin mensen in hun behoeften kunnen voorzien. We meten dit door te kijken naar het reële BBP per hoofd van de bevolking.

1. Welvaart in enge zin: BBP als maatstaf voor mate van welvaart

2. Welvaart in ruime/brede zin: als naast het BBP ook andere factoren meegenomen worden in het meten van welvaart (HDI, WHI)

Welzijn: bij welvaart wordt er alleen gekeken naar schaarse middelen. Bij welzijn wordt er ook rekening gehouden met niet-schaarse middelen (bijv. gezondheid).

Welvaart in enge zin

Definitie: in welke mate mensen in hun behoeften kunnen voorzien. We meten dit door te kijken naar het reële BBP per hoofd van de bevolking.

Nadelen:

1. Een gemiddeld reëel inkomen zegt niets over de verdeling van het inkomen in het land.

2. Niet geregistreerd werk (=informele economie) wordt niet meegerekend. Denk aan vrijwilligerswerk, zwart werk. Dit cijfer ontbreekt bij het berekenen van het BBP en laat het BBP dus lager uitvallen dan in werkelijkheid.

3. Negatieve externe effecten worden niet verrekend en zorgt dus voor een hogere welvaart dan in werkelijkheid.

4. Er wordt geen rekening gehouden met uitputting van grondstoffen etc.

Welvaart in brede/ruime zin

1. Groen BBP = BBP - geschatte waarde schade milieu + geschatte waarde verbetering milieu.

2. HDI (Human Development Index): BBP + volksgezondheid + niveau scholing

3. WHI (Index voor geluk): BBP + mate van sociale voorzieningen+ levensverwachting + keuzevrijheid

Maken blz. 133 tm 138

Groen BBP

1. Negatieve externe effecten

Definitie: Negatieve externe effecten zijn negatieve gevolgen van productie of consumptie voor de welvaart van anderen zonder dat de producent of consument daarvoor een vergoeding betaalt. 2 Delen:

• Negatief effect: bijv. milieuschade, gezondheidsschade

• Extern effect: maatschappelijke kosten

Internaliseren: de maatschappelijke kosten worden doorberekend in de prijs waardoor de veroorzaker gaat betalen voor de kosten van het negatieve effect (middels belastingen). Hierdoor verdwijnt het externe effect en spreken we niet meer van negatieve externe effecten.

Groen BBP (2)

2. Positieve externe effecten

Definitie: Positieve externe effecten zijn positieve gevolgen van productie of consumptie voor de welvaart van anderen zonder dat de producent of consument daarvoor een vergoeding ontvangt. 2 Delen:

• Positief effect: bijv. minder milieuschade, betere gezondheid

• Extern effect: maatschappelijke opbrengsten

Internaliseren: de maatschappelijke opbrengsten worden doorberekend in de prijs waardoor de consument/producent van het positieve effect een opbrengst ontvangt (middels subsidies). Hierdoor verdwijnt het externe effect en spreken we niet meer van positieve externe effecten.

Maken blz. 139 tm 141

Groei van het BBP