Thema 10, blok 3

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 3

Strijd om de macht | WO1

Blok 3

7 januari 2026

Planning

• Doelen van de les

• Voorkennis ophalen

• Instructie

• Verlengde instructie / zelfstandig aan het werk

• Afsluiten

Doelen van de les

• Je kunt vier redenen noemen waarom landen koloniën willen hebben.

• Je kunt drie oorzaken noemen voor de Eerste Wereldoorlog.

Wat is belangrijk voor goed bestuur? (politiek)

Geef redenen om een kolonie te willen hebben.

Duitse eenheid

Duitsland bestond uit 36 verschillende staten die samenwerken

• Pruisen is de belangrijkste.

Duitse eenheid

Koning Wilhelm van Pruisen wordt in 1871 in Parijs tot keizer van Duitsland gekroond.

Een verenigd Duitsland was een feit

Nationalisme, een sterk en trots land, is een oorzaak van de Eerste Wereldoorlog

Duitse eenheid

1871 verklaarde Frankrijk oorlog aan Pruisen. --> Waarom?

• Pruisen won door sterk leger

Frankrijk (en andere landen) voelden zich bedreigd

• Frankrijk verloor Elzas-Lotharingen aan Duitsland

  • Belangrijk gebied want veel ijzererts in de grond

• Duitsland groeide heel snel

• Groot leger en moderne wapens

  • De wapenwedloop, de strijd om grotere en betere wapens, is een oorzaak van de Eerste Wereldoorlog

Aanleiding WO1

Ook het Verenigd Koninkrijk voelde spanning

• De Duitse vloot

• En streven voor koloniën beangstigde

  • Imperialisme, de strijd om koloniën , is een oorzaak voor de eerste wereldoorlog 

Strijd om Afrika

• Tot de 19e eeuw waren alleen kustgebieden tot kolonie gemaakt.

• Industrie had nieuwe grondstoffen nodig

  • Vraag naar koloniën steeg

• Conferentie Berlijn:

  • EU landen verdeelden binnenland van Afrika om oorlog met elkaar te voorkomen.

Strijd om Afrika

• Eu beheerste Afrika

  • Heerste in eigen taal over de koloniën

  • Legden plantages, spoorlijnen en havens aan

  • Grondstoffen gingen naar Europa

  • Bewerkte industrieproducten kwamen terug. 

  • Afrika werd een afzetmarkt 

Wat ga je nu doen?

1

Verlengde instructie

2

Zelfstandig aan het werk

Voor nu...

Verlengde instructie

• Concrete vragen stellen

  • Wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe?

Zelfstandig aan het werk

• Opdrachten maken

  • Zie SOM

Klaar?

• Nakijken

Strijd om de macht | WO1

Blok 3

13 januari 2026

Doelen van de les

• Je kunt vier indirecte oorzaken van de Eerste Wereldoorlog noemen.

• Je kunt één directe oorzaak van de Eerste Wereldoorlog noemen.

• Je kunt uitleggen hoe het Von Schlieffenplan had moeten werken.

Schrijf op...

• 4 redenen om koloniën te willen hebben

• 3 oorzaken voor de Eerste Wereld oorlog

Klaar?

• Overleg met de buurman/buurvrouw

Spannende tijden

• Spanning groeit..

  • Welk land wordt het grootst?

  • De bevolking groeit

  • Welk land krijgt de meeste zeggenschap?

  • Welk land heeft het grootste leger.

    • Militarisme is een van de indirecte oorzaken van de Eerste Wereldoorlog.

• Bondgenootschappen worden gesloten

Bondgenootschappen

Verenigd Koninkrijk

Frankrijk

Rusland

Duitsland

Oostenrijk-Hongarije

Ottomaanse Rijk

• Duitsland ligt midden omringd door vijanden. 

Begin WO 1

1914: Eerste Wereldoorlog breekt uit​

Directe oorzaak: De moord op Frans Ferdinand

• Oostenrijk-Hongaarse prins

  • Bondgenootschap van Duitsland

  • Rusland steunt Servië

    • Oorlog is een feit

Oorzaak-gevolg raket

Oorzaken Eerste Wereldoorlog

Indirecte oorzaken

• Nationalisme

• Militarisme

• Imperialisme

• Wapenwedloop

Directe oorzaak

• De moord op Frans Ferdinand

Wat ga je nu doen?

1

Verlengde instructie

2

Zelfstandig aan het werk

Voor nu...

Verlengde instructie

• Concrete vragen stellen

  • Wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe?

Zelfstandig aan het werk

• Opdrachten maken

  • Zie SOM

Klaar?

• Nakijken

Strijd om de macht | WO1

Blok 3

14 januari 2026

Planning

• Doelen van de les

• Voorkennis activeren

• Instructie

• Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie

• Werkvorm

• Afsluiten

Kettingreactie opdracht 9

Rond 1900 zijn er veel spanningen in Europa.

Oostenrijk-Hongarije verklaart de oorlog aan Servië.

Volgens het Von Schlieffenplan moest Duitsland eerst Frankrijk snel verslaan.

Landen sluiten bondgenootschappen. Bondgenoten beloven elkaar steun als een van hen wordt aangevallen.

Rusland gaat Servië helpen en stuurt een leger.

Duitsland valt Frankrijk aan volgens het Von Schlieffenplan.

Duitsland is een bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije.

Duitsland steunt Oostenrijk-Hongarije en verklaart de oorlog aan Rusland.

Duitse troepen gaan de grens van het Neutrale België over op weg naar Frankrijk.

In 1914 wordt de Oostenrijkse kroonprins in Bosnië vermoord door een Servische nationalist.

Duitsland is bang voor een oorlog op twee fronten: tegen Frankrijk en tegen Rusland.

Het Verenigd Koninkrijk verklaart Duitsland de oorlog om België te steunen

1

2

3

5

6

7

8

9

10

11

12

4

Loopgraven

• Duitsland 2 fronten oorlog

  • Eerste aanval richting Frankrijk

  • Rusland mobiliseert troepen sneller dan verwacht. 

• België en Frankrijk ging ook niet als verwacht:

• Loopgraven: greppels waarin soldaten zich verschuilen om van daaruit de vijand te beschieten.

  • Veel slachtoffers zonder dat er gebied veroverd werd.

• Uitzichtloze oorlog

Vlaamse velden

• Klaproos wordt  symbool voor WO1

  • 'vanuit verwoesting kan kracht en schoonheid groeien' 

• Klaproos groeit op plekken waar niks anders groeit

• In november dragen Engelsen nog altijd een klaproos ter nagedachtenis aan WO1.

Werkvorm

1. Jullie gaan naar de website doe op SOM staat

2. Je maakt een paspoort aan.

3. Je gaat missie 3 uitvoeren.

4. Beantwoord daarna de vragen.

Wat ga je nu doen?

1

Verlengde instructie

2

Zelfstandig aan het werk

Voor nu...

Verlengde instructie

• Concrete vragen stellen

  • Wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe?

Zelfstandig aan het werk

• Opdrachten maken

  • Zie SOM

Klaar?

• Nakijken

Strijd om de macht | WO1

Blok 3

20 januari 2026

Planning

• Huiswerk & aantekeningen controle

• Doelen van de les

• Voorkennis ophalen

• Instructie

• Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie

• Afsluiten

Doelen van de les

• Je kunt uitleggen hoe er een eind kwam aan de Eerste Wereldoorlog.

• Je kunt de vijf afspraken in het vedrag van Versailles noemen.

Schrijf in je schrift:

4 indirecte oorzaken van de Eerste Wereldoorlog

1 directe oorzaak van de Eerste Wereldoorlog

Einde van de oorlog: Oost-front

• Bron: MPI / Getty Images

• Duitsland was sterker.

• Rusland was onrust:

  •  Russische revolutie vond plaats

  • Burgeroorlog

  • Nieuwe Sovjet-Unie werd opgericht

1917 werd er vrede met Duitsland gesloten

• Er kon gefocust worden op de binnenlandse problemen. 

Einde van de oorlog: West-front

• Onduidelijk wie er zou winnen

•  1917: VS sluit aan bij de Geallieerden.

Waarom?

• Een Duitse onderzeeer had een Amerikaans schip tot zinken gebracht. Is dit een oorzaak of een gevolg?

• Op het west-front versloegen de geallieerden de Duitsers.

Is dit een oorzaak of een gevolg?

1918: Vredesverdrag van Versailles. 

Vredes verdrag van Versailles

1918: Vredesverdrag van Versailles.

• Verdrag tussen Duitsland en de geallieerden. 

  • Duitsland had schuld en was verantwoordelijk voor de Eerste Wereldoorlog

  • Leger moet kleiner

  • Boete betalen (oorlogsschade)

  • Koloniën kwijtraken, en delen in Europa

  • Uitgesloten van de Volkenbond

Gevolgen oorlog

Kaart van Europa veranderde volledig

• Oostenrijk-Hongarije viel uiteen in 4 landen

  • Oostenrijk

    • Hongarije

    • Tsjechoslowakije 

    • Joegoslavie 

• Polen werd een zelfstandige staat

• Sovjet unie en Italie kregen gebieden van het vroegere Oostenrijk-Hongarije

Duitsland was het oneens met de sancties

Gevolgen? 

Maken opdracht 20 in het werkboek

Daarna bespreken

Oorzaken en gevolgen opdracht 20

De Frans-Duitse oorlog werd gewonnen door de Duitsers.

Een klein conflict kon uitlopen op een grote oorlog.

Er ontstonden spanningen tussen bevolkingsgroepen.

Europese landen koloniseerden gebieden in Afrika.

De oorlog werd gewonnen door de Geallieerden.

De oorlog aan het oostfront was afgelopen.

Voor nu...

1

Zelfstandig aan het werk

2

Verlengde instructie

Voor nu...

Zelfstandig aan het werk

• Opdrachten

  • Zie SOM

Klaar?

• Nakijken

Verlengde instructie

• Concrete vragen

  • Wie, waar, waar, wanneer, waarom, hoe?