1.1. Betekenis afleiden uit context

Betekenis van woorden afleiden uit context

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Betekenis van woorden afleiden uit context

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan de betekenis van een onbekend woord afleiden uit de context van de tekst.

Deze slide heeft geen instructies

Als jij een moeilijk woord ziet in een tekst, hoe probeer je dan uit te vinden wat het betekent?

Gebruik de input om voorkennis op te halen. Verwachte thema’s: zin lezen, voorbeelden, plaatjes, kopjes, doorlezen, synoniemen.

Eerst: lees de hele zin

Een onbekend woord begrijp je vaak niet door alleen naar dat woord te kijken.


Lees eerst de hele zin waarin het woord staat. Vaak geven andere woorden in die zin al een eerste aanwijzing over de betekenis.

Benadruk dat leerlingen niet meteen moeten stoppen bij een moeilijk woord. De eerste stap is altijd doorlezen tot het einde van de zin.

Zoek daarna verder in de tekst

Na de zin kijk je naar extra aanwijzingen in de tekst:

  • voorbeelden

  • synoniemen

  • omschrijvingen

  • tegenstellingen

  • signaalwoorden

  • verwijswoorden


Vul de poll op de volgende pagina in! Welke termen ken je al?

Maak duidelijk dat context niet alleen in één zin zit, maar ook in de zinnen ervoor en erna.

Welke termen ken je al?

1

voorbeelden

2

synoniemen

3

omschrijvingen

4

tegenstellingen

5

signaalwoorden

6

verwijswoorden

Deze slide heeft geen instructies

Uitleg:

  • Tegenstelling: juist het omgekeerde

  • Signaalwoorden: woorden als maar, dus, zoals

  • Verwijswoorden: woorden als dit, die, het

In de tekst

  • Voorbeeld: een rijtje of concreet geval

  • Synoniem: bijna hetzelfde woord

  • Omschrijving: uitleg in andere woorden

Tussen zinnen

Koppel elk soort aanwijzing mondeling aan een mini-voorbeeld, zodat leerlingen zien hoe het er in een echte tekst uitziet.

Ook buiten de zin kun je context vinden

Niet alleen zinnen helpen.


Ook afbeeldingen, kopjes en de bredere context van de tekst kunnen extra betekenis geven. Ze laten vaak zien waar het onderwerp over gaat.

Leg uit dat een tekst over koken, natuur of geschiedenis al verwachtingen oproept over wat een onbekend woord kan betekenen.

Een handige aanpak

  1. Lees de hele zin.

  2. Lees de zin ervoor en erna.

  3. Zoek naar aanwijzingen in de tekst.

  4. Kijk naar afbeelding, kopje en onderwerp.

  5. Bedenk welke betekenis het best past.

Deze volgorde vormt de kern van de les. Houd steeds dezelfde volgorde aan in de voorbeelden verderop.

Wat doe je als eerste bij een onbekend woord?

A

De hele zin lezen

B

Het woord overslaan

C

Alleen het kopje lezen

D

Meteen raden

Toetst de kernstap uit slides 2 en 6. De afleiders sluiten aan bij veelgemaakte fouten: te snel gokken of te weinig context gebruiken.

Vul de aanpak aan

Bij een onbekend woord lees je eerst de hele zin. Daarna lees je de zin ervoor en erna. Je zoekt naar aanwijzingen in de tekst, zoals voorbeelden of synoniemen. Ook een afbeelding of een kopje kan extra betekenis geven.

hele zin
aanwijzingen
afbeelding
los woord
mening
tekening
slotzin

Alle drie de invulwoorden zijn dragende begrippen uit de eerste uitleg: hele zin, aanwijzingen en afbeelding.

Voorbeeldwoord: voedselbereidingsproces

Soms helpt niet alleen de context, maar ook de opbouw van het woord.


Voedselbereidingsproces is een lang samengesteld woord. Door het woord in delen te bekijken, kom je dichter bij de betekenis.

Deze slide heeft geen instructies

Het woord ontleden

voedsel = eten

bereiding = het klaarmaken

proces = stappen of verloop


Samen wijst dit naar: het geheel van stappen waarmee eten wordt klaargemaakt.

Benadruk dat leerlingen bij lange samenstellingen moeten zoeken naar bekende stukjes in het woord.

Typ in 1 minuut zoveel mogelijk Nederlandse woorden die je kunt maken met de letters van het woord: VOEDSELBEREIDING

Deze slide heeft geen instructies

Slide titel

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat heb jij vandaag geleerd over moeilijke woorden?

Reflectie zonder goed/fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld: eerst de hele zin lezen of woorddelen en context combineren.

Maken

Ga naar Noordhoff: woordenschat


Maken opdracht 2, 3, extra 1 en extra 3

werkwoordentrainer 1

Deze slide heeft geen instructies