Plattegrond h2b
Plattegrond h2b
Plattegrond h2c
Programma
1. Herhaling: een tekst aanpakken (§ 1)
2. Tekstverbanden en signaalwoorden (§ 2)
3. Nieuwe tekstverbanden (§ 3)
4. Oefenen met voorbeelden
5. Afsluiting
Lezen – samenvatting theorie
Nieuw Nederlands • klas 2
Paragraaf 1, 2 en 3
Leesaanpak, tekstverbanden en signaalwoorden
Lesdoelen
Na deze les kun je:
een tekst aanpakken vóór, tijdens en na het lezen;
het onderwerp bepalen en onbekende woorden uit de context afleiden;
tien tekstverbanden herkennen en signaalwoorden aanwijzen;
het verschil uitleggen tussen een reden en een oorzaak;
met voorbeelden uitleggen hoe zinnen en alinea’s samenhangen.
§ 1 – Voor, tijdens en na het lezen
Vooraf: bekijk titel, tussenkopjes, afbeeldingen en bron. Voorspel het onderwerp en de tekstsoort.
Tijdens: lees per alinea; markeer kernwoorden en onbekende woorden.
Na afloop: formuleer kort waar de tekst over gaat en controleer je antwoorden.
§ 1 – Onderwerp en voorspellen
Onderwerp: waar gaat de hele tekst over? Formuleer dit kort, niet als volledige zin.
Voorbeeld titel: “Waarom jongeren steeds vaker fietsen” → onderwerp: fietsen onder jongeren.
Voorspel de inhoud met titel, afbeelding en eerste alinea.
§ 1 – Onbekende woorden
Lees de zin én de zinnen ervoor en erna.
Zoek een omschrijving, voorbeeld, tegenstelling of bekend woorddeel.
Voorbeeld: “De route was gevaarlijk; het pad was spekglad.” → spekglad betekent heel glad.
Controleer of jouw betekenis in de zin past; gebruik daarna pas een woordenboek.
§ 1 – Antwoorden vinden
Zoek bij elke vraag bewijs in de tekst.
Bij een waarom-vraag geef je de reden én uitleg.
Bij een meningvraag geef je een standpunt met toelichting.
Voorbeeld: “Waarom neemt Noor de bus?” → “Omdat het regent en ze niet nat wil worden.”
§ 2 – Wat zijn tekstverbanden?
Een tekstverband laat zien hoe zinnen of alinea’s samenhangen.
Een signaalwoord helpt je het verband te herkennen.
Voorbeeld: “Ik wil fietsen, maar het regent.”
“Maar” geeft een tegenstelling aan. Let altijd ook op de betekenis.
§ 2 – Vijf tekstverbanden (1)
Chronologisch: volgorde in de tijd. Eerst, daarna, uiteindelijk.
Voorbeeld: “Eerst ontbijt ik, daarna ga ik naar school.”
Concluderend: een gevolgtrekking. Dus, kortom, al met al.
Voorbeeld: “Alle stoelen zijn bezet, dus de zaal is vol.”
§ 2 – Vijf tekstverbanden (2)
Opsommend: onderdelen op een rij. En, ook, bovendien, ten eerste.
Voorbeeld: “Ik neem boeken, pennen en een laptop mee.”
Tegenstellend: informatie staat tegenover elkaar. Maar, toch, echter.
Voorbeeld: “Het is koud, maar ik ga toch zwemmen.”
§ 2 – Toelichtend verband
Toelichtend: extra uitleg of een voorbeeld.
Signaalwoorden: bijvoorbeeld, zoals, denk aan, neem nou.
Voorbeeld: “Veel dieren houden een winterslaap, bijvoorbeeld egels.”
Het tweede deel geeft een voorbeeld bij het eerste deel.
§ 3 – Doel-middel en oorzaak-gevolg
Doel-middel: welk doel wil je bereiken en waarmee? Om … te, met behulp van.
Voorbeeld: “Ik gebruik een woordenboek om het woord op te zoeken.”
Oorzaak-gevolg: waardoor gebeurt iets? Doordat, daardoor, als gevolg van.
Voorbeeld: “Doordat het vroor, werd de weg glad.”
§ 3 – Redengevend en samenvattend
Redengevend: waarom doet of vindt iemand iets? Want, omdat, daarom.
Voorbeeld: “Ik ga vroeg slapen, omdat ik morgen fit wil zijn.”
Samenvattend: eerdere informatie kort herhalen. Kortom, samengevat.
Voorbeeld: “Het eten en de service waren goed. Kortom, een fijne avond.”
§ 3 – Vergelijkend en reden of oorzaak
Vergelijkend: zaken met elkaar vergelijken. Net als, evenals, in vergelijking met.
Voorbeeld: “Net als haar broer speelt Noor hockey.”
Reden: iemand kiest bewust iets → “Ik fiets, omdat ik wil bewegen.”
Oorzaak: iets gebeurt zonder bewuste keuze → “Doordat het glad was, viel ik.”
Let op: één woord, meer verbanden
“Kortom” kan een samenvatting of een conclusie inleiden.
Samenvatting: herhaalt de belangrijkste informatie kort.
Conclusie: trekt een gevolgtrekking uit informatie.
Bepaal het verband dus met de betekenis van de zinnen, niet alleen met het signaalwoord.
Samen oefenen
“Eerst lees ik, daarna maak ik de vragen.”
“Ik gebruik een paraplu om droog te blijven.”
“Doordat het stormde, viel de boom om.”
“Ik neem de trein, want ik wil niet rijden.”
“Evenals zijn zus houdt Amir van lezen.”
Antwoorden – samen oefenen
Chronologisch – eerst, daarna.
Doel-middel – om … te.
Oorzaak-gevolg – doordat.
Redengevend – want.
Vergelijkend – evenals.
Afsluiting
Noem drie tekstverbanden en bij elk een signaalwoord.
Wat is het verschil tussen een reden en een oorzaak?
Afsluitvraag: “Het regende, dus de wedstrijd werd afgelast.” Welk verband herken je?
Controleer altijd de betekenis van de zinnen.
Aan de slag
Maak opdracht 8 (tekst 4) Blz. 23
Klaar: ga online de extra oefeningen maken die voor jullie klaar staan