Soorten, doelen en verbanden

• newEditor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 1,2

Soorten, doelen en verbanden

Teksten begrijpen doe je zo!

Doel

Vandaag leren we hoe tekstsoort, -doel en –verband je helpen elke tekst beter te begrijpen.

Opdracht 1 - ronde 1: tekstsoorten indelen

1. Je krijgt een aantal teksten uitgedeeld en een aantal tekstsoortkaartjes.

2. Met je buur ga je de teksten indelen naar de soort van jullie keuze.

3. Heb je alles ingedeeld? De docent komt langs voor controle.

4. Aan het einde volgen de antwoorden voor iedereen.

Je hebt beperkte tijd!

10

minute

00

second

add30s

Klaar voor de antwoorden?

Opdracht 1 - ronde 1: de antwoorden

Informatief
Kwaliteit
DDW 2025

Uiteenz.
Dak
Garage
Houtinnov.

Betogend

Aliplast
Velux
Akkoord

Besch.
Prefab
Flexwerker

Instructie

Kolomboor

Opdracht 1 - ronde 2: tekstdoelen indelen

1. Je krijgt een aantal teksten uitgedeeld en een aantal tekstdoelkaartjes.

2. Met je buur ga je de teksten indelen naar de soort van jullie keuze.

3. Heb je alles ingedeeld? De docent komt langs voor controle.

4. Aan het einde volgen de antwoorden voor iedereen.

Je hebt beperkte tijd!

10

minute

00

second

add30s

Klaar voor de antwoorden?

Opdracht 1 - ronde 2: de antwoorden

Informeren
DDW 2025

Verklaren
Dak
Garage
Houtinnov.
Kolomboor
Kwaliteit

Overtuigen

Akkoord

Opiniëren
Prefab
Flexwerker

Activeren

Aliplast
Velux

Type tekst

Wat voor type tekst is dit?
Hoe heet dit?

Infographic

Welke teksten waren lastig? Waarom?

Welke tactiek voor de indeling heb je gebruikt?
Op welke manier las je de tekst?

Tekstsoorten en -doelen

• Tekstsoort: teksten die gemeenschappelijke kenmerken vertonen in vorm, inhoud en bedoeling

• Tekstdoel: wat de schrijver met de tekst wil bereiken

Wat komt er eerst?

Overzicht

Tekstdoelen

Tekstsoorten

• Informeren

• Uiteenzetten/verklaren

• Opiniëren

• Overtuigen

• Activeren

• Amuseren

• informatieve teksten

• uiteenzettende/beschrijvende tekst

• beschouwende tekst

• instructieve tekst

• betoog

• fictie: verzonnen teksten

nieuwsbericht

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Opiniëren 

D

Overtuigen

recensie

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Activeren

D

Overtuigen

advertorial

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Activeren

D

Overtuigen

infographic

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Activeren

D

Overtuigen

achtergrondartikel

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Opiniëren

D

Overtuigen

column

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Opiniëren

D

Overtuigen

handleiding

A

Informeren

B

Uiteenzetten/verklaren

C

Opiniëren

D

Overtuigen

Tekst

analyseren

Pak deze

tekst erbij.

Onderstreep
alle woorden
die de ene zin
aan de andere
verbindt.

Tekst

analyseren

Let ook op
woorden in een
zin, die kunnen
ook iets
aangeven.

Woorden uit de tekst in volgorde

Daaronder

Maar ook
Waarin

Daarbij

Daaronder

Zoals
Maar
Bijvoorbeeld
Zodat
Naast

• Welke van die woorden zijn vooral verwijswoorden?

Wat geeft 'maar' aan?

A

Tijdsverloop

B

Doel-middel

C

Tegenstelling

D

Toelichtend / vergelijkend

Wat geeft 'zoals' aan?

A

Tijdsverloop

B

Doel-middel

C

Tegenstelling

D

Toelichtend / vergelijkend

Wat geeft 'zoals' aan?

A

Tijdsverloop

B

Doel-middel

C

Tegenstelling

D

Toelichtend / vergelijkend

Wat geeft 'zodat' aan?

A

Tijdsverloop

B

Doel-middel

C

Opsomming

D

Toelichtend / vergelijkend

Wat geeft 'naast' aan?

A

Tijdsverloop

B

Doel-middel

C

Opsomming

D

Toelichtend / vergelijkend

Kritisch lezen

• Is het gebruikte tekstverband ook wat de schrijver wil uitdrukken?

  • Kijk naar deze zin:

"Daaronder mycelium isolatieplaten, maar ook sedumbedekking..."

en in deze zin:

"De eerste onderzoeksresultaten zijn na een halfjaar bekend. Maar [...] zal de betrouwbaarste uitkomst over vier seizoenen worden gemeten."

Kritisch lezen

• Kijk naar de kop. Gaat deze alinea
  daarover?

• Al die bedrijfsnamen... wat verwacht
  de schrijver nu van jou, denk je?

Wat geeft het aan?

Slide tekst

Je kunt het aanbrengen van tekstverband vergelijken met het bouwen van een muur. Als je stenen alleen maar op elkaar stapelt, valt het bouwwerk bij het eerste zuchtje wind om. Wanneer je specie gebruikt, komt er verband tussen de stenen. De muur kan stormkracht 10 met gemak weerstaan.

Opdracht 2: maak er iets anders van!

1. Vat de tekst samen in een paar zinnen. Wat is de kern van deze tekst?

2. Dit artikel is informatief. Maak er een andere tekst van.

3. Voorlezen → de klas raadt: welk tekstdoel is gekozen?

Waar zorgt een tekstverband voor?

Wat maakt het verschil tussen overtuigen en activeren in een tekst?

Welke van de drie (soort, doel of verbanden) helpt jou persoonlijk het meest om een tekst te begrijpen? Waarom?

Einde les