9
Omtrek, oppervlakte en inhoud
Paragraaf 9.7
Inhoud vergroten
Een kubus twee keer zo lang: wordt de inhoud dan ook twee keer zo groot? Nee, acht keer.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
9
Omtrek, oppervlakte en inhoud
Paragraaf 9.7
Inhoud vergroten
Een kubus twee keer zo lang: wordt de inhoud dan ook twee keer zo groot? Nee, acht keer.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.7 Inhoud vergroten. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
9.7 Inhoud vergroten
Leerdoelen
9.7.1
Je kunt de inhoud na vergroten berekenen met de lengtefactor tot de derde macht.
9.7.2
Je kunt de drie factoren (lengte, oppervlakte, inhoud) uit elkaar houden.
9.7.3
Je kunt de inhoudsfactor berekenen als de oppervlaktefactor bekend is.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Startvraag
Dubbel zo groot
Een kubus met ribben van 1 cm krijgt ribben van 2 cm. Hoeveel keer zo groot wordt de inhoud?
2 keer zo groot
4 keer zo groot
6 keer zo groot
8 keer zo groot
Laat eerst gokken en laat dan 2 · 2 · 2 = 8 zien: een kubus van 2 cm is opgebouwd uit 8 kleine kubusjes van 1 cm. 2 keer is de lengtefactor, 4 keer de oppervlaktefactor en 6 is het aantal vlakken van een kubus.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Factor 2, inhoud 8 keer
Een kubus van 2 cm heeft een inhoud van 2 · 2 · 2 = 8 cm³. Met ribben van 4 cm is dat 4 · 4 · 4 = 64 cm³. Dat is 8 keer zo veel: 2³ = 8. Algemeen: lengtes keer k betekent inhoud keer k³.
Bij een vergroting zijn alle drie de richtingen k keer zo groot: lengte, breedte en hoogte. Daarom k · k · k. Laat leerlingen de factor van kubus 2 naar kubus 4 benoemen: 2 voor de lengte, 8 voor de inhoud. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Inhoud vergroten
inhoudsfactor = lengtefactor³
inhoud wordt k³ keer zo groot
k is de factor waarmee alle lengtes vermenigvuldigd worden. Bij k = 2 wordt de inhoud 8 keer zo groot, bij k = 3 wordt hij 27 keer zo groot.
Dit geldt voor elke vorm, ook voor een cilinder of bol. Bij k kleiner dan 1 geldt het ook: halveer je alle afmetingen, dan wordt de inhoud 1/8. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Voorbeeldopdracht 1
Een doos van 4 cm bij 3 cm bij 5 cm wordt 2,5 keer zo lang, breed en hoog gemaakt. Wat wordt de inhoud?
gegeven
oud: 4 · 3 · 5 = 60 cm³
factor k = 2,5
uitwerking
inhoudsfactor = 2,5³ = 15,625
nieuw: 60 · 15,625 = 937,5
antwoord
De inhoud wordt 937,5 cm³
Controle met de maten: 4 · 2,5 = 10, 3 · 2,5 = 7,5 en 5 · 2,5 = 12,5; 10 · 7,5 · 12,5 = 937,5 cm³. Wie 60 · 2,5 doet (150), gebruikt de lengtefactor voor de inhoud. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Kennis
1
Een figuur wordt 3 keer zo lang, breed en hoog. De inhoud wordt...
9 keer zo groot
27 keer zo groot
54 keer zo groot
81 keer zo groot
3³ = 27. 9 is de oppervlaktefactor (3²). 54 komt uit 2 · 27 of 6 · 9. 81 is 3⁴: een macht te veel.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
2
Een beeldje heeft een inhoud van 2 dm³. Een vergroting met factor 4 heeft welke inhoud?
Inhoudsfactor 4³ = 64, dus 2 · 64 = 128 dm³. Wie 8 antwoordt (2 · 4) gebruikt alleen de lengtefactor. Wie 32 geeft rekent met 4² = 16 voor de oppervlakte.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Drie factoren
Bij een vergroting met factor k verandert alles anders.
Lengte
Alle lengtes, ook de omtrek, worden k keer zo groot.
Oppervlakte
De oppervlakte wordt k² keer zo groot.
Inhoud
De inhoud wordt k³ keer zo groot.
Laat leerlingen de drie factoren bij k = 2 opschrijven: 2, 4 en 8. Een geheugensteun: het aantal keren dat je k vermenigvuldigt is het aantal dimensies. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
3
Een model van een brug is gemaakt op schaal 1 : 10. Hoeveel keer zo groot is de inhoud van de echte brug?
10 keer zo groot
100 keer zo groot
1.000 keer zo groot
10.000 keer zo groot
De lengtefactor is 10, dus de inhoudsfactor is 10³ = 1.000. 100 is de oppervlaktefactor en 10 de lengtefactor. 10.000 is 10⁴: een macht te veel.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
4
Een emmer van 2 liter wordt 3 keer zo hoog en breed. Hoeveel liter past erin?
Inhoudsfactor 3³ = 27, dus 2 · 27 = 54 liter. Wie 6 antwoordt gebruikt de lengtefactor, wie 18 geeft de oppervlaktefactor (2 · 9). Een flinke emmer: 3 keer zo hoog en breed geeft 27 keer zoveel water. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
★ 5
Bij een vergroting wordt de oppervlakte 25 keer zo groot. Hoeveel keer zo groot wordt de inhoud?
Oppervlaktefactor 25 = k², dus k = 5. De inhoudsfactor is 5³ = 125. Wie 625 geeft, heeft 25 kwadraat genomen.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
V E R D E R K I J K E R
Waarom bestaan er geen reuzen?
Een mens van 1,8 m wordt 2 keer zo lang. Zijn gewicht wordt 8 keer zo groot, maar de doorsnede van zijn botten maar 4 keer. Elk stukje bot moet dus 2 keer zo veel gewicht dragen. Daarom zou een reus door zijn botten zakken.
Dit is een idee van Galileo. Gewicht volgt de inhoud (k³) en sterkte volgt de doorsnede (k²). Een groter dier moet dus relatief dikkere botten hebben, daarom hebben olifanten dikke poten. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
9.7.1 Inhoudsfactor is k³
9.7.2 Lengte, oppervlakte en inhoud
9.7.3 Terugrekenen van oppervlakte naar inhoud
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp