9
Symmetrie
Paragraaf 9.7
Middelloodlijn en deellijn
Hoe vind je met alleen een passer en een liniaal het midden van een lijnstuk, of de helft van een hoek?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
9
Symmetrie
Paragraaf 9.7
Middelloodlijn en deellijn
Hoe vind je met alleen een passer en een liniaal het midden van een lijnstuk, of de helft van een hoek?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 9 Symmetrie, paragraaf 9.7 Middelloodlijn en deellijn. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
9.7 Middelloodlijn en deellijn
Leerdoelen
9.7.1
Je kunt de middelloodlijn van een lijnstuk construeren.
9.7.2
Je kunt de deellijn van een hoek construeren.
9.7.3
Je kunt de eigenschap 'even ver van' gebruiken in opgaven.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Startvraag
Waar ontmoeten we elkaar?
Twee vrienden wonen 6 km van elkaar. Ze zoeken een plek waar ze allebei even ver moeten reizen. Waar ligt die plek?
Bij het huis van een van beiden
Op de middelloodlijn van hun huizen
Op de lijn door hun huizen, ver weg
Op de deellijn van hun huizen
Laat leerlingen op papier twee punten tekenen en een plek zoeken die even ver is van beide. Alle plekken liggen op een lijn: de middelloodlijn. Dat is de kernles van vandaag.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Middelloodlijn construeren
De middelloodlijn van AB staat loodrecht op AB en gaat door het midden.
Teken met je passer vanuit A en vanuit B bogen met dezelfde straal (meer dan de helft van AB). Verbind de snijpunten P en Q.
Laat leerlingen het stap voor stap met een passer doen. De straal moet groter zijn dan de helft van AB, anders snijden de bogen elkaar niet. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Even ver
Beide lijnen hebben een mooie eigenschap.
Middelloodlijn
Elk punt op de middelloodlijn van AB ligt even ver van A als van B.
Deellijn
Elk punt op de deellijn van een hoek ligt even ver van de twee benen van de hoek.
Meet het na: kies een punt op de middelloodlijn en meet de afstanden tot A en B. De afstand tot een been meet je loodrecht (haaks) op dat been. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Kennis
1
P ligt op de middelloodlijn van AB. PA = 5 cm. Hoe lang is PB?
2,5 cm
3 cm
5 cm
10 cm
Elk punt op de middelloodlijn ligt even ver van A en B, dus PB = PA = 5 cm. Wie 3 cm kiest, neemt de helft van AB (AB = 6 cm). Wie 10 cm kiest, telt PA en PB bij elkaar. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
De deellijn construeren
Teken een boog om O die beide benen snijdt in P en Q. Teken vanuit P en Q bogen met dezelfde straal: ze snijden elkaar in R. De lijn OR is de deellijn.
Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Voorbeeldopdracht 1
Een hoek van 64° heeft een deellijn. Hoe groot is de hoek tussen de deellijn en een been?
gegeven
Hoek = 64°
De deellijn deelt de hoek in tweeën
uitwerking
Hoek tussen been en deellijn:
64° : 2 = 32°
antwoord
Elk deel is 32°
Wie 64° antwoordt, noemt de hele hoek. Wie 128° noemt, verdubbelt in plaats van halveert. Laat leerlingen de hoek met een geodriehoek meten om te controleren. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
2
Welk punt ligt op de middelloodlijn van AB?
Q
R
S
P
De middelloodlijn van AB is de lijn x = 4: loodrecht door het midden (4, 2). Alleen P = (4, 6) ligt erop. Q ligt dichter bij B, R en S liggen niet in het midden. Controle: de afstand van Q tot A is groter dan tot B. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de ontbrekende woorden in.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
3
De middelloodlijn staat loodrecht op AB en gaat door het midden.
Elk punt op de deellijn ligt even ver van de twee benen.
Evenwijdig is een veelgemaakte fout: de middelloodlijn is juist niet evenwijdig aan AB maar staat haaks erop. Het hoekpunt is het punt waar de benen samenkomen.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Toepassing
★ 4
Je tekent de middelloodlijn van AB met een passer. Welke hele straal (cm) is minimaal nodig?
De straal moet groter zijn dan de helft van AB: 7 : 2 = 3,5 cm. De kleinste hele straal die groter is dan 3,5 is 4 cm. Wie 3 antwoordt, kiest een straal waarbij de bogen elkaar niet halen. Wie 3,5 antwoordt: de bogen raken elkaar dan precies, ze snijden niet. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Opdrachten Kennis
5
Zet de stappen van de middelloodlijn-constructie in volgorde.
Laat leerlingen de volgorde eerst zelf uitvoeren met een passer en daarna met de kaartjes vergelijken.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
V E R D E R K I J K E R
Waar komt het zwembad?
Twee dorpen willen samen één zwembad, even ver van allebei. Dat kan overal op de middelloodlijn van de dorpen.
Ligt er een snelweg tussen? Dan zoek je het snijpunt van de middelloodlijn met die weg.
Laat leerlingen op een kaartje twee dorpen kiezen en de middelloodlijn construeren. Wat kan er nog meer meespelen bij zo'n keuze? Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.7
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
9.7.1 Middelloodlijn construeren
9.7.2 Deellijn construeren
9.7.3 Eigenschap even ver gebruiken
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp