Enkelvoud en meervoud in het Latijn

Enkelvoud en meervoud

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Enkelvoud en meervoud

Open met het idee dat leerlingen vandaag de allereerste stap zetten in Latijnse grammatica: herkennen of een vorm over één persoon/zaak gaat of over meer dan één.

Lesdoel: herkennen van enkelvoud en meervoud

Ik kan aan de vorm van een woord zien of het enkelvoud of meervoud is.

Dit kan ik bij de zelfstandig naamwoorden van les 1
én bij de werkwoorden van les 1.

Deze slide heeft geen instructies

Nominativus herkennen

De nominativus is vaak de vorm van het woord dat iets doet in de zin.


Voorbeelden van enkelvoud:

  • rex = koning

  • servus = slaaf

  • infans = baby

Houd het eenvoudig: gebruik 'doet in de zin' als eerste houvast. Vermijd nu uitgebreid ontleden.

Nominativus meervoud

Voorbeelden van meervoud in de nominativus:

  • servi = slaven

  • infantes = kinderen

  • flumina = rivieren


De uitgang helpt je dus om het getal te zien.

Bij veel woorden staat in de woordenlijst ook de meervoudvorm.

Bij woorden die volgens het -us of -a rijtje gaan staat het er niet.

Gebruik deze slide om te laten zien dat meervoud niet altijd hetzelfde eindigt. Juist daarom moeten leerlingen goed naar de hele vorm kijken.

Accusativus herkennen

De accusativus is vaak de vorm van het woord dat de handeling ondergaat.


Voorbeelden van enkelvoud:

  • regem = één koning

  • servum = één slaaf

  • arborem = één boom

Maak het verschil met de nominativus zichtbaar, maar houd de uitleg kort. Het doel blijft: enkelvoud of meervoud herkennen.

Accusativus meervoud

  • reges = meer dan één koning

  • servos = meer dan één slaaf

  • infantes = meer dan één kind

  • flumina = meer dan één rivier

Wijs erop dat sommige meervoudsvormen, zoals infantes en flumina, ook als nominativus meervoud kunnen voorkomen. Dat is nu niet erg: het gaat hier alleen om het herkennen van meervoud.

Welk woord staat in het meervoud?

A

rex

B

servus

C

infantes

D

regem

Checkt de eerste uitleg over zelfstandige naamwoorden en nominativus/accusativus-vormen. Infantes is meer dan één kind.

Kijk naar de vorm

Bij zelfstandige naamwoorden kijk je naar de uitgang van het woord. rex is nominativus enkelvoud. servi is nominativus meervoud. regem is accusativus enkelvoud, en flumina is meervoud.

uitgang
rex
servi
regem
flumina
vocant

Alle woorden komen uit de behandelde slides over nominativus en accusativus. Laat leerlingen steeds vanuit de vorm redeneren.

Werkwoorden: 3e persoon

Ook bij werkwoorden kun je enkelvoud en meervoud zien.


Voorbeelden in de 3e persoon praesens:

  • vocat = hij/zij roept

  • clamat = hij/zij schreeuwt

  • venit = hij/zij komt

Leg uit dat 3e persoon betekent: hij, zij of het; of zij in het meervoud.

Werkwoorden: meervoud

Voorbeelden van meervoud in de 3e persoon praesens:

  • vocant = zij roepen

  • clamant = zij schreeuwen

  • veniunt = zij komen

  • timent = zij vrezen

Laat leerlingen vooral de tegenstelling zien tussen -t en -nt / -unt, zonder nu uitzonderingen of verdere tijden te bespreken.

Slim kijken naar uitgangen

Bij deze eerste grammatica helpen uitgangen je snel:


  • zelfstandige naamwoorden veranderen van vorm

  • werkwoorden op -t zijn vaak enkelvoud

  • werkwoorden op -nt of -unt zijn vaak meervoud

  • kijk altijd naar de hele vorm

Benadruk 'vaak' alleen bij werkwoorden als algemene eerste regel. Binnen deze les klopt dat volledig voor de gebruikte voorbeelden.

Voorbeeld met woorden

  • servus → enkelvoud

  • servi → meervoud

  • vocat → enkelvoud

  • vocant → meervoud

  • Zo koppel je vorm direct aan getal

Gebruik dit als samenvattend model: eerst naar de uitgang kijken, dan beslissen of het enkelvoud of meervoud is.

Welk werkwoord is enkelvoud?

A

vocant

B

veniunt

C

timent

D

clamat

Herhaalt het verschil tussen 3e persoon enkelvoud op -t en meervoud op -nt/-unt.

Woorden uit deze les

Zelfstandige naamwoorden:

  • rex, servus, arbor, infans, flumen


Werkwoorden:

  • vocare, clamare, lacrimare, venire, timere, necare, iubere

Noem dat leerlingen van de werkwoorden vooral de 3e persoon praesensvormen moeten leren herkennen, niet meteen alle vormen hoeven te kennen.

Samenvatting

In het Latijn kun je vaak aan de vorm zien of iets enkelvoud of meervoud is.


  • bij de nominativus

  • bij de accusativus

  • bij het werkwoord in de 3e persoon praesens

Laat de les landen op het centrale idee: vorm herkennen = getal herkennen.

Wat heb jij vandaag geleerd over Latijnse vormen?

Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat ze geleerd hebben: herkennen van enkelvoud/meervoud aan uitgangen bij nominativus, accusativus en 3e persoon praesens.

Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?

Verwachte antwoorden gaan over lastige punten zoals flumina/infantes als meervoud, of het verschil tussen -t en -nt/-unt, of nominativus versus accusativus.

Wat hielp jou het best om enkelvoud en meervoud te zien?

Stuur aan op metacognitie: leerlingen kunnen noemen dat voorbeelden, uitgangen vergelijken of naar de hele vorm kijken hielp.

Begrippen

enkelvoud - vorm die over één persoon, dier of ding gaat

meervoud - vorm die over meer dan één persoon, dier of ding gaat

nominativus - naamval van het woord dat iets doet in de zin

accusativus - naamval van het woord dat de handeling ondergaat

uitgang - het laatste deel van een woord waaraan je de vorm kunt herkennen

Deze slide heeft geen instructies