AI, slim bekeken · Groep 3-4 · 1. Slim of niet slim?

• newEditor
• Digitale geletterdheid
• Basisschool
• Groep 3,4

Introductie

Groep 3-4 ontdekt welke apparaten slim zijn en welke alleen doen wat de knop zegt. Met een bewegingsspel, sorteren en een tekenopdracht.

Instructies

Handleiding Groep 3-4 les 1, Slim of niet slim.pdf

AI, SLIM BEKEKEN

Slim of niet slim?

Welke apparaten hebben iets geleerd, en welke doen alleen wat de knop zegt?

GROEP 3-4 · LES 1 · 45 MIN

AI, slim bekeken: leerlijn AI-geletterdheid. Groep 3-4, les 1 van 4 (45 minuten). Lijn: herkennen.

Kerndoel: PO 22D: herkennen van veelvoorkomende AI-systemen en hun toepassingen in de eigen omgeving; beschrijven hoe het gedrag van AI-systemen lijkt op menselijk gedrag.

AILit: Engage 1 (AI herkennen in het dagelijks leven).

Voorbereiding: Digibord met de les. Zet een paar echte apparaten klaar als dat kan: een zaklamp, een wekker, een telefoon met gezichtsherkenning, en een foto van een robotstofzuiger en een slimme speaker. Papier en kleurpotloden voor de tekenopdracht. Ruimte om te staan en te zitten voor het bewegingsspel.

De volledige docentenhandleiding staat als bijlage bij deze les. Image credit: CDC / Unsplash

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Dit ga je leren

• Ik weet dat sommige apparaten slim zijn. Dat heet AI.

• Ik kan een slim apparaat en een gewoon apparaat uit elkaar houden.

AI, SLIM BEKEKEN

Lees de doelen voor en vraag wat de leerlingen al weten. Kom er aan het eind van de les op terug.

Kan een computer denken?

1

Ja

2

Nee

3

Een beetje

4

Weet ik niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

1. Lees de vraag en de vier antwoorden voor. 2. Laat de kinderen kiezen. 3. Vraag twee kinderen: 'Waarom koos jij dit?' 4. Zeg: 'Er is nog geen goed of fout. Vandaag gaan we speuren welke apparaten een beetje slim zijn.' Verwacht: veel kinderen denken dat een computer denkt zoals een mens. Dat hoef je nu nog niet te verbeteren.

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Gewone apparaten

• Een lamp gaat aan als jij op de knop drukt.

• Hij doet altijd hetzelfde.

• Hij leert nooit iets nieuws.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Pak de zaklamp. Druk op de knop: aan. Nog eens: uit. 2. Vraag: 'Doet de lamp ooit iets anders?' Verwacht antwoord: nee. 3. Zeg: 'De zaklamp doet precies wat de knop zegt. Altijd hetzelfde. Zo werken heel veel apparaten: een wekker, een broodrooster, een deurbel.'

Image credit: Gohar Avdalyan / Unsplash

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Slimme apparaten

• Sommige apparaten hebben geleerd van heel veel voorbeelden.

• Ze kunnen je stem horen of je gezicht zien.

• Dat heet AI. Je zegt: aa-ie.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Laat als het kan een telefoon opengaan met je gezicht. 2. Zeg: 'Deze telefoon heeft geleerd hoe gezichten eruitzien. Hij herkent mijn gezicht. Een slimme speaker heeft geleerd hoe woorden klinken.' 3. Zeg: 'Dat noemen we AI. Dat betekent kunstmatige intelligentie: slimheid die door mensen is gemaakt.' 4. Laat de klas samen hardop 'AI' zeggen. Misvatting: 'de telefoon heeft ogen'. Zeg: 'Hij heeft een camera, en hij heeft geleerd wat hij met dat plaatje moet doen.'

Image credit: Vitaly Gariev / Unsplash

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Welke is slim?

Zaklamp

Knop in, licht aan. Altijd hetzelfde.

Slimme speaker

Hoort wat je vraagt en zegt iets terug.

Wekker

Piept op de tijd die jij instelt.

Telefoon

Gaat open als hij jouw gezicht ziet.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Wijs de kaarten één voor één aan en lees ze voor. 2. Vraag bij elke kaart: 'Slim of gewoon? Duim omhoog is slim, duim omlaag is gewoon.' 3. Verwacht: speaker en telefoon zijn slim, zaklamp en wekker zijn gewoon. Misvatting: 'de wekker is slim, want hij weet hoe laat het is'. Zeg: 'De wekker telt alleen de tijd. Hij leert niets en doet elke dag hetzelfde.'

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Spel: staan of zitten

UNPLUGGED

1. De juf of meester noemt een apparaat.

2. Slim apparaat? Ga staan.

3. Gewoon apparaat? Blijf zitten.

4. Vertel waarom je staat of zit.

6

minute

00

second

add30s

6 minuten

AI, SLIM BEKEKEN

1. Zeg: 'Ik noem een apparaat. Is het slim, ga dan staan. Is het gewoon, blijf zitten.' 2. Slim (staan): slimme speaker, telefoon die je gezicht herkent, vertaalapp, auto die zelf remt als er iets voor staat. Gewoon (zitten): lichtknop, deurbel, fietsbel, broodrooster. 3. Vraag na een paar keer één kind: 'Waarom sta jij?' 4. Noem als laatste de robotstofzuiger. Twijfel is goed: simpele robotstofzuigers botsen en draaien alleen, slimmere maken een kaart van je kamer en zien sokken liggen.

Sleep naar de goede bak

Slim: AI

Gewoon apparaat

Slimme speaker

Lichtknop

Telefoon die je gezicht kent

Fietsbel

Robot die je kamer leert

Broodrooster

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

1. Lees elk woord voor. 2. Laat om de beurt een kind een item slepen op het digibord. 3. Vraag steeds: 'Heeft het iets geleerd, of doet het alleen wat de knop zegt?' Misvatting: 'het broodrooster is slim, want het springt vanzelf omhoog'. Zeg: 'Dat gaat met een klokje. Het rooster leert niets.'

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Hoe merk je dat het AI is?

• Het hoort wat je zegt.

• Het ziet wie of wat er is.

• Het kiest zelf iets voor jou.

AI, SLIM BEKEKEN

1. Lees de zinnen voor en geef bij elke zin een voorbeeld. 2. Hoort: 'De slimme speaker zet een liedje aan als je dat vraagt.' Ziet: 'De telefoon herkent je gezicht.' Kiest: 'YouTube zoekt een nieuw filmpje voor je uit.' 3. Vraag: 'Kennen jullie nog een apparaat dat hoort, ziet of kiest?'

Welk apparaat is AI?

A

Een lamp die aangaat met een knop

B

Een wekker die elke dag piept

C

Een speaker die je vraag verstaat

D

Een deurbel die ding-dong doet

1. Lees de vraag en alle antwoorden voor. 2. Laat kiezen. 3. Zeg: 'De speaker heeft geleerd hoe woorden klinken. De lamp, de wekker en de deurbel doen alleen wat een knop of klokje zegt.' Misvatting: kinderen die de wekker kiezen denken dat 'vanzelf iets doen' slim is. Zeg: 'Vanzelf is niet hetzelfde als slim.'

Stelling: Een slim apparaat is net zo slim als een mens.

1

Duim omhoog: waar

2

Duim omlaag: niet waar

3

Weet ik niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

1. Zeg: 'Duim omhoog als je het eens bent, duim omlaag als je het niet eens bent.' 2. Vraag een paar kinderen waarom. Verwacht: veel duimen omhoog, want de speaker praat terug. 3. Zeg: 'Een slim apparaat kan één ding goed, zoals stemmen herkennen. Jij kunt veel meer: spelen, fietsen, troosten, grapjes snappen. AI lijkt soms op een mens, maar het is geen mens.'

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Teken een slim apparaat

ALLEEN

1. Bedenk een slim apparaat dat jou helpt.

2. Teken het.

3. Wat moet het apparaat leren?

4. Laat je tekening zien aan je buur.

7

minute

00

second

add30s

7 minuten

AI, SLIM BEKEKEN

1. Deel papier en kleurpotloden uit. 2. Zeg: 'Bedenk een slim apparaat dat jou helpt. Bijvoorbeeld een robot die je kamer opruimt. Die moet leren wat speelgoed is.' 3. Loop rond en vraag bij elk kind: 'Wat moet jouw apparaat leren?' Het gaat om die vraag, niet om de mooiste tekening. 4. Laat aan het eind twee of drie kinderen hun apparaat laten zien.

Welk slim apparaat heb jij thuis?

1

Slimme speaker

2

Telefoon of tablet

3

Robotstofzuiger

4

Geen of weet ik niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

1. Lees de opties voor. 2. Zeg: 'Kies er één. Geen is ook helemaal goed.' 3. Zeg na de uitslag: 'Bijna elke telefoon en tablet gebruikt AI, bijvoorbeeld voor de camera en om je gezicht te herkennen.' Let op: het gaat om herkennen, niet om wie het meeste heeft.

Wat kan een slim apparaat?

A

Alleen aan of uit gaan met een knop

B

Blij of boos worden net als jij

C

Iets herkennen wat het geleerd heeft

D

Zelf gaan spelen op het plein

Exitvraag. 1. Lees voor en laat kiezen. 2. Zeg: 'Een slim apparaat herkent iets wat het geleerd heeft, zoals je stem of je gezicht.' Misvatting: 'blij of boos worden'. Zeg: 'Een apparaat kan klinken alsof het blij is, maar het voelt niets.' 3. Kijk wie het nog lastig vindt en speel met hen nog twee rondjes staan of zitten.

GROEP 3-4 · LES 1 · HERKENNEN

Woorden van vandaag

AI Een computer die heeft geleerd van heel veel voorbeelden. Je zegt: aa-ie.

slim apparaat Een apparaat met AI. Het kan iets horen, zien of kiezen.

gewoon apparaat Doet altijd hetzelfde als je op de knop drukt.

herkennen Zien of horen wat iets is, zoals een gezicht of een stem.

AI, SLIM BEKEKEN

Herhaal de woorden kort. Laat leerlingen er een zin mee maken of er een aanwijzen die ze nu beter snappen.