Machten en hyperbolen (Wiskunde B havo), les 2: Examentraining

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Examentraining

Machten en hyperbolen: zo pak je examenvragen aan

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Introductie

Examentraining machtsfuncties en hyperbolen voor havo wiskunde B: vier vraagtypen (eigenschappen van machtsfuncties, de hyperbool onderzoeken, vergelijkingen xⁿ = c, x als functie van y) met acht vragen in examenstijl, een stappenplan en tips.

Onderdelen in deze les

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Examentraining

Machten en hyperbolen: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over machtsfuncties, hyperbolen en vergelijkingen van het type xⁿ = c herkennen en stap voor stap uitwerken.

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Zo pak je een examenvraag aan

  • 1. Lees het werkwoord: bereken, los op, exact? Bij exact geen afgeronde antwoorden.

  • 2. Herken de functie: macht, wortel of gebroken lineair? Bepaal domein en asymptoten.

  • 3. Herleid: werk een vergelijking om tot xⁿ = c, of stel de noemer 0 voor de verticale asymptoot.

  • 4. Controleer: vul je antwoord in de oorspronkelijke vergelijking in en let op twee oplossingen bij even n.

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Vraagtype 1: eigenschappen van machtsfuncties

  • Even exponent: symmetrisch om de y-as. Oneven exponent: symmetrisch ten opzichte van de oorsprong.

  • Negatieve exponent: x = 0 valt buiten het domein en de assen zijn asymptoten.

  • Wortelfunctie √x: domein x ≥ 0 en bereik y ≥ 0.

Laat leerlingen een punt in de formule invullen om de exponent te vinden: bij f(x) = x tot de macht p moet 2 tot de macht p gelijk zijn aan de y-waarde.

Hieronder de grafiek van f(x) = x tot de macht p. Het punt (2; 0,25) ligt op de grafiek. Welke waarde heeft p?

A

p = 2

B

p = −2

C

p = −1

D

p = 0,25

2 tot de macht p = 0,25 = 1/4 geeft p = −2. De grafiek ligt boven de x-as en is symmetrisch om de y-as: dat past bij een even negatieve exponent. p = 2 kijkt alleen naar de exponent 2 zonder minteken. p = −1 geeft f(2) = 0,5 en een tak onder de x-as. p = 0,25 neemt de functiewaarde over als exponent. Image credit: Eigen figuur

Hiernaast is f(x) gegeven. Bereken f(27).

f(27) = 27 tot de macht 2/3 = (∛27)² = 3² = 9. Verwachte fouten: 27 · 2/3 = 18, of 27² = 729 en vergeten de wortel te nemen.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Vraagtype 2: de hyperbool onderzoeken

  • Verticale asymptoot: noemer = 0. Horizontale asymptoot: y = a/c.

  • Domein: alle x behalve de x van de verticale asymptoot. Bereik: alle y behalve de y van de horizontale asymptoot.

  • In een context: de horizontale asymptoot is de waarde waar het model naartoe gaat.

Laat bij elke vraag eerst de asymptoten noteren: dat bepaalt domein en bereik. Het bereik is een veelgemaakte fout: leerlingen noemen de verticale asymptoot.

Hieronder de grafiek van f(x) = (3x + 6)/(x − 1). Wat is het bereik van f?

A

alle y behalve y = 3

B

alle y behalve y = 1

C

alle y behalve y = −6

D

alle y ≥ 3

De horizontale asymptoot is y = a/c = 3/1 = 3 en f(x) = 3 heeft geen oplossing, dus y = 3 komt nooit voor. y = 1 is de verticale asymptoot (x = 1) en hoort bij het domein. y = −6 is f(0), het snijpunt met de y-as. 'y ≥ 3' past niet bij beide takken: de grafiek heeft ook punten onder y = 3. Image credit: Eigen figuur

Het aantal gebruikers N (in duizenden) van een app is t weken na de lancering gegeven. Na hoeveel weken is N = 45?

N(t) = 45 geeft 60t = 45(t + 4), dus 60t = 45t + 180 en 15t = 180, dus t = 12. Controle: N(12) = 720/16 = 45. Verwachte fouten: 60t = 45 zonder de noemer te vermenigvuldigen (t = 0,75), of de rekenfout 60t = 45t + 4.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Vraagtype 3: vergelijkingen van het type xⁿ = c

  • Herleid eerst tot: macht = getal.

  • Even n en c > 0: twee oplossingen. Oneven n: één oplossing.

  • Bij (x + a)ⁿ = c: los eerst de macht op en trek daarna a af.

Op het examen staat vaak een vergelijking als (x + 2)³ = −8. Laat leerlingen eerst zeggen hoeveel oplossingen er zijn voordat ze rekenen.

Los op: (x + 2)³ = −8

A

x = −2

B

x = 0

C

x = −4

D

x = −4 of x = 0

De derdemachtswortel van −8 is −2, dus x + 2 = −2 en x = −4. x = −2 vergeet de +2. x = 0 komt uit x + 2 = 2 (het teken van −8 genegeerd). x = −4 of x = 0 behandelt de oneven macht als even: bij oneven n is er maar één oplossing.

Bereken de grootste oplossing van 2(x − 3)² = 50.

2(x − 3)² = 50 geeft (x − 3)² = 25, dus x − 3 = 5 of x − 3 = −5 en x = 8 of x = −2. De grootste oplossing is 8. Verwachte fouten: alleen x = −2 noteren, of x − 3 = 25 stellen (x = 28).

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Vraagtype 4: x als functie van y

  • Maak x vrij: eerst delen of vermenigvuldigen, dan de macht omdraaien (wortel nemen of kwadrateren).

  • Controleer met een getal: vul een y in en kijk of de x klopt.

Dit is vaardigheid B1.7. Laat de tussenstappen altijd opschrijven. Controle bij a: y = 40 geeft x = ∛8 = 2 en 5 · 2³ = 40.

Gegeven is y = 4x³ − 1. Welke formule geeft x uitgedrukt in y?

A

x = ∛(y + 1)/4

B

x = ∛((y + 1)/4)

C

x = ∛((y − 1)/4)

D

x = ((y + 1)/4)³

4x³ − 1 = y geeft 4x³ = y + 1, x³ = (y + 1)/4 en x = ∛((y + 1)/4). ∛(y + 1)/4 deelt pas na de wortel door 4. ∛((y − 1)/4) brengt de −1 met het verkeerde teken over. ((y + 1)/4)³ neemt de derde macht in plaats van de derdemachtswortel.

Gegeven is y = 0,5x⁴ met x ≥ 0. Bereken x als y = 8.

0,5x⁴ = 8 geeft x⁴ = 16, dus x = 2 of x = −2. Omdat x ≥ 0 gegeven is, is x = 2. Controle: 0,5 · 2⁴ = 0,5 · 16 = 8. Verwachte fouten: x = 4 (de gewone wortel van 16 in plaats van de vierdemachtswortel), x = −2 meenemen, of 8 · 0,5 = 4 rekenen (x⁴ = 4).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Eigenschappen van machtsfuncties

2

De hyperbool onderzoeken

3

Vergelijkingen xⁿ = c

4

x als functie van y

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · MACHTEN EN HYPERBOLEN

Tips voor op het examen

  • Even macht: denk aan twee oplossingen. Oneven macht: één.

  • Verticale asymptoot: noemer = 0. Horizontale asymptoot: a/c.

  • Domein en bereik van een hyperbool: alle getallen behalve de asymptoot.

  • Controleer een oplossing door hem in de oorspronkelijke vergelijking in te vullen.

Deze slide heeft geen instructies