5
Goniometrie
Paragraaf 5.2
Hoek berekenen met sinus
Een glijbaan van 5 m en 2 m hoog: hoe groot is de hoek? Je rekent het uit met de sinus.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
5
Goniometrie
Paragraaf 5.2
Hoek berekenen met sinus
Een glijbaan van 5 m en 2 m hoog: hoe groot is de hoek? Je rekent het uit met de sinus.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 5 Goniometrie, paragraaf 5.2 Hoek berekenen met sinus. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
5.2 Hoek berekenen met sinus
Leerdoelen
5.2.1
Je kunt de sinus van een hoek opschrijven als overstaand : schuin.
5.2.2
Je kunt met sin⁻¹ een hoek berekenen als je overstaand en schuin kent.
5.2.3
Je kunt de uitkomst afronden op 1 decimaal en de rekenmachine goed instellen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Startvraag
De glijbaan
Een glijbaan is 5 m lang en het hoogste punt is 2 m boven de grond. Wat schat je: hoe groot is de hoek met de grond?
Ongeveer 10°
Ongeveer 25°
Ongeveer 45°
Ongeveer 65°
Laat eerst gokken, zonder rekenmachine. De hoek is sin⁻¹(2 : 5) ≈ 23,6°, dus ongeveer 25°. 10° is te vlak voor een glijbaan die 2 m hoog is bij 5 m lengte. 45° zou betekenen dat de hoogte ongeveer 3,5 m is. Na deze les kunnen ze het uitrekenen. Doorvraag: wat gebeurt er met de hoek als de glijbaan 3 m hoog wordt?
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
De sinus van een hoek
In een rechthoekige driehoek hoort bij elke hoek een vaste verhouding tussen de zijden. Voor de sinus deel je de overstaande zijde door de schuine zijde: sin(α) = overstaand : schuin. Een hoek van 30° geeft altijd 0,5.
Maak duidelijk dat de verhouding alleen van de hoek afhangt, niet van de grootte van de driehoek: een grote en een kleine driehoek met dezelfde hoeken hebben dezelfde sin. Laat zien met sin(30°) = 0,5 op de rekenmachine. Vraag: wat betekent 0,5? (De overstaande zijde is half zo lang als de schuine zijde.) Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Sinus
sinus = overstaand : schuin
sin(α) = overstaand : schuin
Met de rekenmachine ga je terug van de verhouding naar de hoek: α = sin⁻¹(verhouding). Zet hem eerst op graden (DEG).
Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Voorbeeldopdracht 1
In een rechthoekige driehoek is de overstaande zijde van hoek A 3 cm en de schuine zijde 5 cm. Bereken hoek A.
gegeven
overstaand = 3 cm
schuin = 5 cm
uitwerking
sin(A) = 3 : 5 = 0,6
A = sin⁻¹(0,6)
A ≈ 36,9°
antwoord
Hoek A is ongeveer 36,9°
Loop de drie stappen langs: eerst de zijden kiezen (overstaand en schuin), dan de verhouding, dan sin⁻¹. De aanliggende zijde van 4 cm hoef je niet te gebruiken, dat is een mooi punt om te benoemen. Controle: 3 : 5 = 0,6 en sin(36,9°) ≈ 0,6. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
De rekenmachine
Zo reken je met sin⁻¹. Let op: toetsen verschillen per rekenmachine.
Toets sin⁻¹
Druk op 2nd of shift en dan op sin. Je ziet sin⁻¹ in beeld.
Haakjes
Typ sin⁻¹(3 : 5) met de deling tussen haakjes en sluit af.
Controleer DEG
Staat je rekenmachine niet op graden? Dan klopt de hoek niet.
Loop even langs de tafels met de rekenmachines: de toetsen verschillen per merk. Een veelgemaakte fout is een rekenmachine die op radialen of grad staat. Laat iedereen sin(30) controleren: dat moet 0,5 geven. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Opdrachten Kennis
1
Welke verhouding hoort bij de sinus van een hoek?
overstaand : aanliggend
aanliggend : schuin
overstaand : schuin
schuin : overstaand
sin(α) = overstaand : schuin. Optie A is de tangens, optie B de cosinus (die volgt in een volgende les) en optie D is de omgekeerde verhouding: die is groter dan 1 en kan nooit bij een sinus horen, want de schuine zijde is de langste.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Opdrachten Toepassing
2
Bereken hoek A. Rond af op 1 decimaal.
sin(A) = 4 : 10 = 0,4, dus A = sin⁻¹(0,4) ≈ 23,6°. Wie 0,4 of 40° antwoordt, is bij de verhouding blijven steken of heeft de verhouding met 100 vermenigvuldigd. Wie 66,4° antwoordt, heeft de andere scherpe hoek berekend (90° − 23,6°), bijvoorbeeld met cos⁻¹. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Opdrachten Toepassing
3
Bereken hoek A, afgerond op 1 decimaal.
51,1°
38,9°
37,9°
77,8°
sin(A) = 7 : 9 ≈ 0,778, dus A = sin⁻¹(0,778) ≈ 51,1°. 38,9° is de andere scherpe hoek (90° − 51,1°) of cos⁻¹(7 : 9). 37,9° komt uit tan⁻¹(7 : 9): de verkeerde formule. 77,8° is de verhouding 0,778 als percentage gelezen en als graden opgeschreven. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de ontbrekende woorden in.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Opdrachten Toepassing
4
De sinus van een hoek is de overstaande zijde gedeeld door de schuine zijde.
Met sin⁻¹ reken je van de verhouding terug naar de hoek.
Daarbij staat je rekenmachine op DEG.
De afleider 'aanliggende' hoort bij de cosinus (volgende les). RAD is de radialeninstelling van de rekenmachine: dan lijkt alles fout. Vraag leerlingen wat ze moeten doen als hun uitkomst niet klopt met hun buurman.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Opdrachten Toepassing
★ 5
Een ladder raakt de muur op 4 m hoogte. Bereken de hoek met de grond (1 decimaal).
De ladder (4,5 m) is de schuine zijde, de muurhoogte (4 m) is overstaand aan de hoek bij de grond. sin(α) = 4 : 4,5 ≈ 0,889, dus α = sin⁻¹(0,889) ≈ 62,7°. Wie 89° of 0,9 noteert, is bij de verhouding gebleven. Doorvraag: zou deze ladder veilig staan? Praktisch is ongeveer 75° gebruikelijk. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
V E R D E R K I J K E R
Sinus is nooit groter dan 1
De overstaande zijde is altijd korter dan de schuine zijde, dus sin(α) is altijd kleiner dan 1. Een hoek van 0° geeft sin = 0 en een hoek van 90° geeft sin = 1. Probeer op je rekenmachine sin⁻¹(1,2): je krijgt een foutmelding. Kun je zeggen waarom?
Bij sin⁻¹(1,2) zou de overstaande zijde langer zijn dan de schuine zijde, en dat kan niet in een rechthoekige driehoek. Dit is ook een handige controle: komt er een verhouding groter dan 1 uit, dan heb je overstaand en schuin verwisseld. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.2
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
5.2.1 Sinus als overstaand : schuin
5.2.2 Hoek berekenen met sin⁻¹
5.2.3 Afronden en instellen op graden
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp