*Ingekorte versie * 5BCW: Les 20 Taalvariatie: dialect en standaardtaal

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Les 20 Taalvariatie: dialect en standaardtaal

Quiz taalvariatie

Ronde 1 : algemeen

Welke taalvariëteiten bestaan er?

A

formeel, informeel, dialect

B

dialect, tussentaal, formeel

C

dialect, tussentaal, standaardtaal

D

informeel, tussentaal, standaardtaal

Dialecten worden verdeeld in dialectfamilies. Welke zijn dat in Vlaanderen?

A

Limburgs, Brabants, West-Vlaams, Oost-Vlaams

B

Limburgs, Brabants, Antwerps, Vlaams

C

Limburgs, Brabants, Antwerps, West-Vlaams, Oost-Vlaams

Quiz taalvariatie

Ronde 2 : dialectwoorden

Welk woord gebruikt een West-Vlaming voor een mug?

A

muusje

B

meze

C

zoemvliegje

Wat zeggen Antwerpenaren weleens tegen een navel?

A

nagelenboak

B

buikgaatje

C

pensholletje

Hoe noemen inwoners van het Waasland een 'koprol'?

A

een draaioverhoofd

B

een tuimelaberg

C

een hoofdomslag

'Toverbrood' of 'spokenbrood' zijn andere woorden voor...

A

beschuiten

B

peperkoek

C

paddenstoelen

'Hemtork', 'biezebeize', 'touter' zijn woorden voor...

A

een schommel

B

een trompet

C

een schoenborstel

Welk beroep duidt een Oost-Vlaming aan met een 'achterwarege'?

A

een loodgieter

B

een kinesist

C

een vroedvrouw

Wat is een 'stramijne'?

A

een broodmes

B

een vergiet

C

een keukenhanddoek

Wat betekent 'kroeme gedon' in Herentals?

A

het stuur van een koersfiets

B

de stang van een fiets

C

de bagagedrager

Wat doet een Limburger als hij 'fletst'?

A

iemand tegen het hoofd slaan

B

ongemeende complimenten geven, vleien

C

knuffelen

In West-Vlaanderen noem je knuffelen 'troetelen'?

A

Waar

B

Niet waar

In Vlaams-Brabant noemen ze een hemd ook wel...

A

huum

B

hemmes

C

emde

Wat bedoelen ze in Aalst met 'moesj'?

A

steekschuim voor bloemstukken

B

een wittekool

C

een muts

Wat zegt een Antwerpenaar om aan te geven dat de koffie te slap is?

A

Ge zie de bodem veur da ge kijkt

B

Eddetaldeur?

C

Ge kunt er de gazet deur leze.

Wat zegt een West-Vlaming als de zon schijnt, maar het tegelijk regent?

A

't is kerremesse in d'elle

B

't is ruzie in d'emel

C

't is ni vlees, nis vis.

Wat betekent het Limburgse woord 'junksterre'?

A

jongere

B

durgsverslaafde

C

janken of jammeren

In welke Vlaamse stad noemen ze een jenevertje 'een plumetse'?

A

Gent

B

Hasselt

C

Antwerpen

Welke dialectwoorden ken / gebruik jij?

p. 244 in de gloria

Standaardtaal, tussentaal, dialect

p. 244 - 245

Lees de tekst individueel. Je krijgt daarna een Cornellschema om te vervolledigen.

10

minute

00

second

add30s

p. 246 - in duo's

Maak vraag 7, 8, 9 p. 246

5

minute

00

second

add30s

p. 246

Welke taalvariant in welke situatie?

Bekijk de video's.

Beoordeel: is het oké om de taalvariant in deze situaties te gebruiken?

Tom Waes

Welke voorbeelden van tussentaal heb je gehoord?

Vind je dat Tom Waes tussentaal mag gebruiken bij een informatief programma?

Kim Van Oncen

https://www.hln.be/video/productie/kim-van-oncen-start-bij-radio2-mensen-waren-te-voorbarig-351637

Welke voorbeelden van tussentaal heb je gehoord?

Vind je dat Kim Van Oncen tussentaal / dialect mag gebruiken als toekomstig radiopresentatrice?

p. 246 Welke taal in welke situatie?

Maak oefening 1 en 2 p. 246 met je buurman / buurvrouw.

2

minute

00

second

add30s

p. 246

p. 248 Meningen over taalvariatie

We lazen in de vorige tekst: "Steeds minder mensen spreken zuiver dialect".

Hoe komt dat, denk je?

Lees de tekst p. 248

p. 247 oplossing

p. 248 video Axel Daeseleire

Beantwoord vraag 3, 4, 5, 6 en 9

Vind jij het belangrijk dat je op school Standaardnederlands leert?

A

JA

B

NEE

Welke mening deel jij?

Axel: "geloofwaardigheid is belangrijker dan AN voor personage"

Mia: "personage moet altijd AN spreken, dat kan ook geloofwaardig zijn"

A

Axel

B

Mia

Moeten voor jou alle programma's van Ketnet in het AN?

A

JA

B

NEE

Wat heb je onthouden in verband met "taalvariatie"?