De kracht van speltheorie in de economie
De kracht van speltheorie in de economie
Onderdelen in deze les
De kracht van speltheorie in de economie
Wat weet je al over speltheorie in de economie?
Aan het einde van deze les kun je...
...de kernbegrippen van speltheorie uitleggen, het verschil tussen statische en dynamische spellen aangeven, een payoff-matrix analyseren, dominante strategieën en Nash-evenwicht herkennen en een gevangenendilemma in maatschappelijke contexten toepassen.
Wat is speltheorie?
Speltheorie bestudeert manieren waarop mensen of bedrijven strategische keuzes maken, rekening houdend met de keuzes van anderen.
Statische versus dynamische spellen
Een statisch spel bestaat uit één beslismoment. Een dynamisch spel uit meerdere opeenvolgende beslissingen waarbij spelers reageren op elkaar.
Voorbeeld van een statisch en dynamisch spel
Statisch spel
Dynamisch spel
Twee supermarkten kiezen tegelijkertijd hun prijs zonder naar elkaar te kijken.
Eén supermarkt verlaagd eerst zijn prijs. De ander reageert daarop.
De payoff-matrix
Een payoff-matrix laat de uitkomsten van verschillende strategieën voor alle spelers overzichtelijk zien.
Best response methode
Bepaal per speler de beste keuze, gegeven de keuze van de ander. Zet een streep onder de beste uitkomst per rij/kolom in de matrix.
In woorden: best response uitleggen
Omschrijf waarom een bepaalde keuze het meeste oplevert, door concrete getallen uit de payoff-matrix te noemen.
Dominante strategie
Herkenning
Een strategie die voor een speler altijd het beste is, ongeacht de keuze van de ander.
Check of één keuze in de matrix altijd hoger scoort dan de andere opties voor die speler.
Definitie
Nash-evenwicht
Een Nash-evenwicht is bereikt als geen speler zijn of haar uitkomst kan verbeteren door een andere keuze te maken, gegeven de keuze van de ander.
Voorbeeld: Nash-evenwicht
Beide spelers kiezen de strategie die hun eigen uitkomst maximaliseert, rekening houdend met de keuze van de ander.
Dominante strategie en Nash-evenwicht in een matrix
Opdracht: Kijk naar een voorbeeldmatrix. Bepaal of er dominante strategieën en Nash-evenwichten zijn voor beide spelers.
Het gevangenendilemma
Het gevangenendilemma laat zien dat individuele rationele keuzes tot een minder gunstige collectieve uitkomst kunnen leiden.
Toepassing: gevangenendilemma
Denk aan situaties als klimaatverandering of een prijzenoorlog: samenwerken levert meer op, maar toch kiest men vaak niet voor samenwerking.
Herkennen van het gevangenendilemma
Kenmerk: beide spelers hebben een dominante strategie, maar gezamenlijk samenwerken zou een beter groepsresultaat opleveren.
Zelf aan de slag: analyseer een matrix
Ontdek dominante strategieën, Nash-evenwichten en of er sprake is van een gevangenendilemma in een gegeven situatie.
Reflectie
Hoe kun je speltheorie toepassen op situaties uit jouw dagelijks leven of de actualiteit?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
