3TL P1 B4 Koopkracht

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 3

Ga zitten volgens de plattegrond.

Pak je schoolspullen.

Maak de startopdracht zelfstandig en in stilte.

5

minute

00

second

add30s

Welkom

• Startopdracht

• Voorkennis

• Uitleg koopkracht

• Checkmoment

• Samenwerken

• Zelfstandig werken

• Uitleg nominaal en reëel inkomen

• Checkmoment

• Samenwerken

• Afsluiting

Programma

Je kunt uitleggen waardoor inflatie ontstaat en welke gevolgen inflatie heeft voor het inkomen en de koopkracht.

Lesdoel

Voorkennis

Pak je wisbordje

Bereken met hoeveel procent de prijs van een frikandel is gestegen in 2025 ten opzichte van 2000.

Voorkennis

Uitleg

Maak aantekeningen in je schrift.

Een algemene stijging van de prijzen.

Koopkracht

Nominaal inkomen

Inflatie

Koopkracht

Inkomen in euro’s.

De hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen. Hangt af van je nominaal inkomen en de prijzen.

Koopkracht

Het CBS onderzoekt hoe de prijzen van goederen en diensten veranderen. Met deze gegevens berekent het CBS de inflatie in Nederland.

Geldontwaarding

Door inflatie wordt je geld minder waard.

CBS

Bedrijven berekenen de gestegen bedrijfskosten door in hun prijzen.

Oorzaken inflatie

Bestedingsinflatie

Kosteninflatie

Winstinflatie

Vraag groter naar goederen en diensten is hoger dan het aanbod.

Bedrijven verhogen hun winstmarge door hun prijzen te verhogen.

Pak je wisbordje

Checkmoment

Inflatie wordt omschreven als de algemene ...(1)… prijsstijging van goederen en diensten in een land. Gevolg daarvan is dat de waarde van het geld …(2)… daalt.

prijsstijging

daalt

prijsdaling

stijgt

Leg uit dat inflatie ongunstig is voor spaarders.

Checkmoment

Door sommige maatregelen van de regering stijgt de inflatie en daalt juist de koopkracht van de burgers.

Noem zo’n maatregel van de regering en leg uit dat de inflatie daardoor stijgt.

Checkmoment

Leg in twee stappen uit dat de oorlog in Oekraïne kan leiden tot inflatie in Nederland.

Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 stegen de prijzen van energie sterk. Bedrijven in Nederland moesten daardoor meer betalen voor bijvoorbeeld gas en elektriciteit. Ook het produceren en vervoeren van producten werd duurder. In 2022 bedroeg de inflatie in Nederland 10,0%. Het CBS geeft aan dat vooral de sterk gestegen energieprijzen hieraan bijdroegen.

Samenwerken

2

minute

00

second

add30s

Zelfstandig aan het werk

Wat? Verwerkingsopdracht 1.

Hoe? Zelfstandig met overleg.

Klaar? Maak de huiswerkopdracht.

10

minute

00

second

add30s

Uitleg

Maak aantekeningen in je schrift.

Koopkracht

Prijzen stijgen harder dan het nominaal inkomen

2.200

2.266

+3%

+4%

Koopkracht daalt met 1%.

Reëel inkomen = nominaal inkomen – inflatie

Reëel inkomen = 3% – 4% = -1%

Koopkracht

Prijzen stijgen minder hard dan het nominaal inkomen

2.200

2.310

+5%

+3%

Koopkracht stijgt met 2%.

Reëel inkomen = nominaal inkomen – inflatie

Reëel inkomen = 5% – 3% = 2%

Koopkracht

Prijzen stijgen even hard als het nominaal inkomen

2.200

2.310

+5%

Koopkracht blijft gelijk.

Reëel inkomen = nominaal inkomen – inflatie

Reëel inkomen = 5% – 5% = 0%

Lonen stijgen mee met de inflatie. Dit noemen we prijscompensatie.

+5%

Pak je wisbordje

Checkmoment

Inflatie kan ook gevolgen hebben voor de koopkracht.

In welke situatie zal de koopkracht stijgen ten opzichte van het vorige jaar?

A

Als de nominale loondaling in procenten hoger is dan de inflatie.

B

Als de nominale loonstijging in procenten hoger is dan de inflatie.

C

Als de nominale loonstijging in procenten lager is dan de inflatie.

D

Sumeya heeft in 2024 een loonsverhoging van 4% gekregen. De inflatie bedroeg in 2024 3,3%.

Bereken de reële verandering van het inkomen van Sumeya.

Checkmoment

Checkmoment

We spreken van volledige prijscompensatie als de nominale verandering

van het (netto) inkomen …(1)… gelijk aan de inflatie is. Dat betekent dat de koopkracht van een werknemer …(2)… gelijk blijft.

gelijk aan

gelijk blijft

lager dan

daalt

hoger dan

stijgt

1. Bereken met hoeveel procent het nominale loon van Jesse is gestegen.

2. Bereken het reëel inkomen van Jesse in 2026.

3. Jesse denkt dat zijn koopkracht is gestegen. Heeft Jesse gelijk? Leg je antwoord uit

Jesse werkt bij een supermarkt. In 2025 verdient hij € 2.400 bruto per maand. Na onderhandelingen stijgt zijn loon in 2026 naar € 2.520 per maand. De inflatie in 2026 is 6%.

Samenwerken

3

minute

00

second

add30s

Zelfstandig aan het werk

Wat? Verwerkingsopdracht 2

Hoe? Zelfstandig met overleg.

Klaar? Maak de huiswerkopdracht.

10

minute

00

second

add30s

Afsluiting

Vul je exit-ticket in. Vergeet niet om je naam op te schrijven.

Huiswerk

M: Basisstof 4

L: Aantekeningen

Lz: Basisstof 1 t/m 4

Exit-ticket